Zespół Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadził pierwszą w Polsce przezskórną krioablację guza desmoidalnego pod kontrolą tomografii komputerowej. U pacjentki z bolesnym i powiększającym się mimo leczenia farmakologicznego guzem o średnicy ponad 8 cm zastosowano jednocześnie 10 igieł krioablacyjnych. Zabieg przebiegł bez powikłań.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym polegała pierwsza w Polsce przezskórna krioablacja guza desmoidalnego pod kontrolą tomografii komputerowej przeprowadzona w UCK WUM.
- Jak lekarze wykorzystali jednocześnie 10 igieł krioablacyjnych do leczenia guza o średnicy ponad 8 cm i dlaczego konieczna była precyzyjna kontrola TK.
- Jak karbodysekcja z użyciem dwutlenku węgla pozwoliła odsunąć jelita od guza i zabezpieczyć je podczas tworzenia kuli lodowej.
- Jakie miejsce może zajmować krioablacja w leczeniu guzów desmoidalnych oraz dlaczego barierami w jej szerszym stosowaniu w Polsce pozostają infrastruktura i brak dedykowanego finansowania NFZ.
Guz desmoidalny – rzadka i miejscowo agresywna choroba
Guzy desmoidalne, nazywane również fibromatozą desmoidalną, są rzadkimi zmianami wywodzącymi się z tkanki łącznej. Nie tworzą przerzutów odległych, jednak mogą wykazywać miejscowo agresywny wzrost i naciekać otaczające struktury. W zależności od lokalizacji mogą powodować przewlekły ból, ograniczenie sprawności oraz zaburzenia funkcjonowania narządów. Charakterystyczna jest również skłonność do miejscowych nawrotów.
Przebieg choroby nie jest jednak jednakowy u wszystkich pacjentów. Część zmian przez długi czas pozostaje stabilna, dlatego jednym ze sposobów postępowania jest aktywna obserwacja. W przypadku progresji guza lub pojawienia się istotnych objawów klinicznych można natomiast rozważyć m.in. farmakoterapię, leczenie chirurgiczne albo metody małoinwazyjne.
Guz powiększał się mimo wcześniejszego leczenia
Pacjentka leczona w UCK WUM miała guz desmoidalny zlokalizowany w ścianie jamy brzusznej. Zmiana powodowała dolegliwości bólowe i nadal się powiększała pomimo zastosowanego wcześniej leczenia farmakologicznego. Po wielospecjalistycznej ocenie zdecydowano o zakwalifikowaniu chorej do przezskórnej krioablacji pod kontrolą tomografii komputerowej. Droga do rozpoznania choroby była jednak długa.
Przez około rok doświadczałam nawracających bólów po prawej stronie brzucha zarówno stałych, jak i skurczowych. Wykonywano mi badania krwi, początkowo podejrzewano IBS i zalecano unikanie stresu. Z czasem zauważyłam również nietypowe wypchnięcie żebra. RTG nie wykazało nieprawidłowości, dlatego w końcu wykonano USG, podczas którego uwidoczniono guz o wielkości około 7 cm. W styczniu 2025 roku otrzymałam kartę DILO. W NIO w Warszawie wykonano biopsję, która wykazała fibromatozę. Lekarz prowadzący wskazał, że rozwój guza mógł mieć związek z ciążą. Początkowo zdecydowano o obserwacji. Przez około 1,5 roku przyjmowałam Aglan 15 i wykonywano rezonans magnetyczny, co 6 miesięcy. Ból mi nadal towarzyszył w ciągu dnia, w nocy utrudniał spanie. Niestety guz nadal rósł. W związku z tym zaproponowano mi chemioterapię niskodawkową. Dowiedziałam się o krioablacji, stosowanej w przypadku takich guzów m.in. we Francji. Na szczęście radiolodzy z UCK WUM podjęli się przeprowadzenia tego zabiegu u mnie, mimo dużych rozmiarów guza. Jestem już po krioablacji i moje samopoczucie z dnia na dzień się poprawia. – opowiada po wypisie ze szpitala pacjentka.
Na czym polega krioablacja guza desmoidalnego?
Krioablacja jest małoinwazyjną metodą miejscowego niszczenia patologicznej tkanki za pomocą bardzo niskiej temperatury. Przez skórę do odpowiednio zaplanowanych obszarów guza wprowadza się specjalne igły krioablacyjne. Podczas kolejnych cykli zamrażania i rozmrażania wokół końcówek igieł powstają tzw. kule lodowe. Ich działanie prowadzi do zniszczenia komórek objętych strefą ablacji. W przypadku pacjentki UCK WUM szczególnym wyzwaniem były rozmiary zmiany. Guz miał ponad 8 cm średnicy. Aby uzyskać odpowiednią strefę zamrożenia, lekarze wykorzystali jednocześnie aż 10 igieł krioablacyjnych.
Każda musiała zostać umieszczona w precyzyjnie określonym miejscu. Celem było połączenie powstających stref zamrożenia w sposób pozwalający objąć cały guz, a jednocześnie chronić zdrowe tkanki znajdujące się w jego sąsiedztwie.
Tomografia komputerowa pozwalała kontrolować zasięg kuli lodowej
Procedura była prowadzona pod kontrolą tomografii komputerowej. Dzięki temu lekarze mogli obserwować zarówno zasięg powstającej kuli lodowej, jak i jej położenie względem otaczających struktur anatomicznych. Według zespołu UCK WUM ultrasonografia nie zapewnia w takiej sytuacji analogicznej kontroli, ponieważ w czasie zamrażania obraz zostaje przesłonięty przez powstającą chmurę gazu. Dodatkową trudnością było położenie guza bezpośrednio przy jelitach. W celu ich zabezpieczenia lekarze wykorzystali karbodysekcję. Pod kontrolą TK nakłuto przestrzeń pomiędzy zmianą, a jelitami, a następnie podano do niej dwutlenek węgla. Powstała w ten sposób poduszka gazowa odsunęła jelita od guza i ograniczyła ich ekspozycję na działanie niskiej temperatury.
Musieliśmy bardzo precyzyjnie rozmieścić 10 igieł, aby powstające wokół nich strefy zamrożenia połączyły się i objęły cały guz. Jednocześnie za pomocą poduszki z dwutlenku węgla odsunęliśmy i zabezpieczyliśmy sąsiadujące z nim jelita. Tomografia komputerowa pozwalała nam na bieżąco kontrolować zarówno zasięg kuli lodowej, jak i położenie chronionych narządów – wyjaśnia dr Jakub Franke z zespołu radiologii interwencyjnej II Zakładu Radiologii UCK WUM.
Krioablacja jako małoinwazyjna opcja leczenia
Jedną z istotnych cech krioablacji jest brak konieczności wykonywania rozległego dostępu chirurgicznego. Igły wprowadzane są przez niewielkie nakłucia skóry, dzięki czemu uraz związany z procedurą może być mniejszy niż w przypadku klasycznej operacji, a powrót do codziennej aktywności szybszy. Nie oznacza to jednak, że krioablacja może zastąpić pozostałe sposoby postępowania u wszystkich chorych z guzami desmoidalnymi. Decyzja zależy m.in. od lokalizacji i wielkości zmiany, występujących objawów, wcześniejszego przebiegu choroby i leczenia oraz oceny zespołu wielospecjalistycznego.
Metoda może poszerzać możliwości terapeutyczne przede wszystkim u odpowiednio dobranych pacjentów z objawowymi lub powiększającymi się zmianami, zwłaszcza gdy wcześniejsze leczenie nie przyniosło oczekiwanych efektów albo inne interwencje byłyby bardziej obciążające.
Problemem pozostają sprzęt i brak dedykowanego finansowania NFZ
Przeprowadzenie pierwszej w Polsce procedury zwraca również uwagę na bariery organizacyjne. Jak informuje UCK WUM, jednym z problemów jest infrastruktura wykorzystywana do wykonywania zaawansowanych procedur pod kontrolą tomografii komputerowej. W przypadku opisanej pacjentki awaria sprzętu spowodowała konieczność przesunięcia zabiegu o około miesiąc. Ośrodek wskazuje na potrzebę stworzenia nowoczesnej pracowni zabiegowej tomografii komputerowej, która umożliwiałaby systematyczne wykonywanie podobnych procedur.
Drugim wyzwaniem jest finansowanie. Krioablacja guzów desmoidalnych nie ma obecnie dedykowanego finansowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Koszt pierwszego zabiegu został pokryty ze środków własnych UCK WUM. Środowiska radiologów interwencyjnych i onkologów planują przygotowanie wniosku dotyczącego objęcia krioablacji guzów desmoidalnych finansowaniem publicznym. Ze względu na rzadkość choroby potencjalna grupa pacjentów jest ograniczona, jednak dla odpowiednio zakwalifikowanych osób dostęp do tej procedury może oznaczać możliwość zastosowania mniej obciążającego leczenia miejscowego.
Pierwsza krioablacja guza desmoidalnego w Polsce – zespół i dalsza opieka
Zabieg przeprowadzili radiolodzy interwencyjni II Zakładu Radiologii UCK WUM: dr Jakub Franke, dr Dariusz Konecki i dr Krzysztof Milczarek. W procedurze uczestniczyli również elektroradiolożka Justyna Wasilewska-Kukułka oraz pielęgniarka Aleksandra Pałka. Za opiekę anestezjologiczną odpowiadali dr Dorota Giercuszkiewicz i pielęgniarz anestezjologiczny Aleksander Szydłowski. Opiekę kliniczną przed zabiegiem i po nim sprawował dr Tomasz Ostrowski z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM, kierowanej przez prof. Zbigniewa Gałązkę. Procedura przebiegła bez powikłań. Pacjentka pozostaje pod dalszą opieką wielospecjalistycznego zespołu. Kontrole kliniczne i badania obrazowe mają pozwolić na ocenę efektów leczenia.
Pierwsza w Polsce krioablacja guza desmoidalnego pod kontrolą TK pokazuje rosnącą rolę radiologii interwencyjnej w wielospecjalistycznym leczeniu pacjentów onkologicznych. U odpowiednio zakwalifikowanych chorych pozwala ona miejscowo niszczyć patologiczne tkanki bez konieczności wykonywania rozległej operacji. Zabieg przebiegł bez powikłań. Pacjentka pozostaje pod wielospecjalistyczną opieką, a kontrole kliniczne i badania obrazowe pozwolą ocenić efekty leczenia.
Główne wnioski
- Zespół UCK WUM przeprowadził pierwszą w Polsce przezskórną krioablację guza desmoidalnego pod kontrolą tomografii komputerowej. Zabieg przebiegł bez powikłań.
- U pacjentki leczono bolesny, powiększający się mimo wcześniejszego leczenia guz o średnicy ponad 8 cm. Do objęcia zmiany odpowiednią strefą zamrożenia wykorzystano jednocześnie aż 10 igieł krioablacyjnych.
- Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo jelit zastosowano karbodysekcję – dwutlenek węgla utworzył poduszkę gazową, która odsunęła jelita od guza i zabezpieczyła je przed działaniem kuli lodowej.
- Krioablacja guzów desmoidalnych nie ma obecnie dedykowanego finansowania NFZ. Koszt pierwszej procedury pokryło UCK WUM, a środowiska radiologów interwencyjnych i onkologów planują wniosek o objęcie metody finansowaniem publicznym.
Źródło:
- Informacja prasowa
