W pierwszym tygodniu listopada 2025 roku państwa członkowskie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) osiągnęły istotny etap negocjacji Porozumienia Pandemicznego. Podczas trzeciego posiedzenia Międzyrządowej Grupy Roboczej (IGWG) w Genewie rozpoczęły się formalne dyskusje nad projektem załącznika dotyczącego Systemu Dostępu do Patogenów i Podziału Korzyści (PABS). To kluczowy komponent Porozumienia, który ma zapewnić szybszą i sprawiedliwszą globalną reakcję na przyszłe pandemie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie znaczenie ma system PABS w ramach Porozumienia WHO w sprawie pandemii i jakie cele ma realizować.
- Jakie postępy poczyniły państwa członkowskie WHO w negocjacjach dotyczących dostępu do patogenów i podziału korzyści.
- Kiedy planowane jest przyjęcie ostatecznego tekstu aneksu PABS i jakie są kolejne etapy jego wdrażania.
- Dlaczego solidarność i równość w dostępie do danych biologicznych oraz technologii mają kluczowe znaczenie w obliczu przyszłych pandemii.
Czym jest System PABS i dlaczego jest tak istotny?
System PABS (Pathogen Access and Benefit-Sharing System) ma stanowić jedno z fundamentalnych narzędzi zabezpieczających świat przed kolejnymi pandemią. Jego główne założenia obejmują:
- szybkie i przejrzyste udostępnianie materiałów biologicznych (np. wirusów i ich sekwencji genetycznych),
- równy i sprawiedliwy podział korzyści płynących z wykorzystania tych materiałów – np. dostęp do testów diagnostycznych, szczepionek, terapii.
Projekt aneksu PABS odnosi się bezpośrednio do artykułu 12 Porozumienia WHO w sprawie pandemii, który podkreśla konieczność zapewnienia sprawiedliwego dostępu do narzędzi ratujących życie w trakcie globalnych kryzysów zdrowotnych.
Dyskusje w Genewie: państwa gotowe do trudnych rozmów
W dniach 3–7 listopada 2025 r. delegaci państw członkowskich WHO, zgromadzeni w Genewie, podjęli się analizy i negocjacji pierwszego projektu tekstu załącznika PABS. Spotkanie miało charakter techniczno-polityczny i skupiało się na wypracowaniu wspólnego języka w sprawach kluczowych dla solidarnej reakcji na zagrożenia zdrowotne.
Dziękuję państwom członkowskim za ich kluczowe wysiłki włożone w negocjacje pierwszego projektu załącznika do Porozumienia PABS i wyrażam uznanie za postępy w znajdowaniu wspólnych stanowisk i rozwiązań dla wspólnych zagrożeń i wyzwań, jakie niosą ze sobą przyszłe pandemie – powiedział dyrektor generalny WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. Solidarność to nasza najlepsza odporność. Sfinalizowanie Porozumienia Pandemicznego, poprzez zobowiązanie do działań wielostronnych, jest naszą wspólną obietnicą ochrony ludzkości.
Równość w dostępie i podziale korzyści – fundament przyszłej odporności
Proponowany system ma umożliwić szybką identyfikację patogenów o potencjale pandemicznym oraz efektywne udostępnianie informacji i materiałów genetycznych. Dzięki temu proces opracowywania testów, szczepionek i leków będzie znacznie skrócony, a same rozwiązania – bardziej dostępne.
Trudne decyzje dotyczące zapewnienia światu większego bezpieczeństwa przed zagrożeniem przyszłych pandemii wymagają trudnych rozmów. W tym tygodniu państwa członkowskie WHO pokazały, że są do tego zdolne. Dzięki bezpośredniemu rozważeniu złożonych kwestii, negocjacje te zapewniają, że przyszłe reakcje na pandemie będą sprawiedliwe, terminowe i oparte na solidarności – podkreślił ambasador Brazylii Tovar da Silva Nunes, współprzewodniczący Biura IGWG.
Udział społeczeństwa obywatelskiego i przemysłu – konsultacje w toku
W trakcie tygodniowych obrad IGWG zaproszono również przedstawicieli sektora społecznego, akademickiego i przemysłowego, by poznać ich stanowiska wobec projektowanego aneksu. Opinie te mają pomóc w udoskonaleniu przepisów i zwiększeniu ich akceptowalności wśród różnych interesariuszy.
Współprzewodniczący Biura IGWG z ramienia Wielkiej Brytanii, Matthew Harpur, dodał:
W tym tygodniu kraje na całym świecie po raz kolejny pokazały swoje zaangażowanie w zapewnienie nam, jako zbiorowości, lepszej ochrony przed przyszłymi pandemiami, poprzez konstruktywne zaangażowanie się w osiąganie postępów w tych negocjacjach. Z niecierpliwością czekamy na dalsze dyskusje w grudniu.
Harmonogram prac nad aneksem PABS
Celem IGWG jest przedstawienie ostatecznej wersji aneksu do 79. Światowego Zgromadzenia Zdrowia, które odbędzie się w maju 2026 roku. Po jego przyjęciu rozpocznie się proces ratyfikacji Porozumienia Pandemicznego w państwach członkowskich. Oznacza to, że za dwa lata świat może mieć wspólną, prawną i operacyjną strukturę do zarządzania kryzysami pandemicznymi.
Główne wnioski
- Państwa członkowskie WHO rozpoczęły formalne negocjacje nad projektem aneksu PABS – kluczowego elementu Porozumienia Pandemicznego.
- System PABS ma zapewnić szybki dostęp do danych o patogenach oraz sprawiedliwy podział korzyści z wykorzystania tych danych w kryzysach zdrowotnych.
- W negocjacjach podkreślono znaczenie wielostronnej współpracy, solidarności i równości w reagowaniu na przyszłe pandemie.
- Ostateczny tekst aneksu ma zostać przedstawiony na 79. Światowym Zgromadzeniu Zdrowia w maju 2026 roku, co otworzy drogę do jego globalnej ratyfikacji.
Źródło:
- WHO
