Eksperymentalna tabletka zasocitinib opracowana przez firmę Takeda z wykorzystaniem sztucznej inteligencji może zmienić krajobraz leczenia łuszczycy plackowatej. W badaniu III fazy lek nie tylko osiągnął główny punkt końcowy, ale także okazał się skuteczniejszy od deukrawacytynibu (Sotyktu), obecnie jednej z najważniejszych doustnych terapii stosowanych u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej postacią choroby. Wyniki sugerują, że przyszłość leczenia może należeć do wysoce selektywnych inhibitorów TYK2 wspieranych przez technologie AI. Łuszczyca plackowata pozostaje jedną z najczęstszych przewlekłych chorób zapalnych skóry. Choć w ostatnich latach pojawiły się skuteczne terapie biologiczne i doustne, wielu pacjentów nadal oczekuje leczenia, które będzie jednocześnie wygodne, skuteczne i bezpieczne. Wyniki badania LATITUDE Atlas mogą przybliżyć realizację tego celu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak eksperymentalny zasocitinib firmy Takeda wypadł w bezpośrednim porównaniu z lekiem Sotyktu (deukrawacytynibem) stosowanym w leczeniu łuszczycy plackowatej,
- Dlaczego osiągnięcie PASI 100, czyli całkowitego oczyszczenia skóry, jest dziś jednym z najważniejszych celów terapii łuszczycy,
- W jaki sposób sztuczna inteligencja wspiera rozwój nowych leków i dlaczego zasocitinib może stać się jednym z najbardziej znanych przykładów tego trendu,
- Jakie są kolejne kroki Takedy w procesie rejestracji leku oraz w jakich innych chorobach zapalnych badany jest obecnie zasocitinib.
Zasocitinib pokonuje Sotyktu w bezpośrednim porównaniu
Takeda ogłosiła pozytywne wyniki badania fazy III LATITUDE Atlas, w którym porównano zasocitinib (TAK-279) z deukrawacytynibem, sprzedawanym przez Bristol Myers Squibb pod nazwą handlową Sotyktu. Badanie objęło 606 dorosłych pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej łuszczycą plackowatą. Uczestnicy byli losowo przydzielani do przyjmowania:
- zasocitinibu w dawce 30 mg raz dziennie,
- deukrawacytynibu w dawce 6 mg raz dziennie.
Leczenie trwało 16 tygodni, po czym oceniano skuteczność terapii. Najważniejszym punktem końcowym było osiągnięcie odpowiedzi PASI 100, czyli całkowitego oczyszczenia skóry. Wyniki okazały się bardzo korzystne dla eksperymentalnego leku Takedy.
Ponad 35% pacjentów osiągnęło całkowite oczyszczenie skóry
Według danych przedstawionych przez Takedę:
- ponad 35% pacjentów leczonych zasocitinibem osiągnęło PASI 100 po 16 tygodniach terapii,
- wskaźnik ten był ponad 2,5-krotnie wyższy niż w grupie otrzymującej deukrawacytynib,
- przewaga zasocitinibu zaczęła być widoczna już około 8. tygodnia leczenia.
Co istotne, lek wykazał także przewagę we wszystkich kluczowych drugorzędowych punktach końcowych, obejmujących m.in.:
- odpowiedź PASI 90,
- wynik 0 w skali Static Physician’s Global Assessment (sPGA), oznaczający brak widocznych objawów choroby.
Czym jest PASI i dlaczego PASI 100 ma znaczenie?
PASI (Psoriasis Area and Severity Index) to jedno z najważniejszych narzędzi stosowanych do oceny skuteczności leczenia łuszczycy.
- PASI 75 oznacza poprawę o co najmniej 75%,
- PASI 90 oznacza niemal całkowite ustąpienie zmian,
- PASI 100 oznacza pełne oczyszczenie skóry.
Jeszcze kilka lat temu PASI 75 uznawano za bardzo dobry wynik terapeutyczny. Obecnie, wraz z rozwojem nowoczesnych terapii, coraz częściej celem leczenia staje się właśnie PASI 100.
Eksperci: wyniki mogą zmienić oczekiwania wobec terapii doustnych
Dr Linda Stein Gold z Henry Ford Health, główna badaczka badania LATITUDE Atlas, podkreśliła znaczenie uzyskanych rezultatów.
W tym badaniu porównawczym zasocitynib wyraźnie wykazał lepsze oczyszczanie skóry w porównaniu z deukrawacytynibem, co uwydatniło klinicznie istotne różnice w obrębie grupy leków doustnych. Dodała również: w związku z rosnącymi oczekiwaniami wobec terapii doustnych, wyniki te potwierdzają potencjał zasocitynibu w zakresie zmiany oczekiwań pacjentów i lekarzy wobec doustnej terapii łuszczycy plackowatej.
Takeda: szybkie i trwałe oczyszczenie skóry
Znaczenie wyników podkreśla także kierownictwo firmy Takeda. Dr n. med. Chinwe Ukomadu, starszy wiceprezes i kierownik Działu Terapii Gastrointestinal & Inflammation, powiedział:
Te wyniki porównawcze potwierdzają wysoką skuteczność obserwowaną w całym naszym programie badań fazy 3, gdzie ponad 35% pacjentów leczonych zasocytynibem osiągnęło całkowite oczyszczenie skóry (PASI 100) w 16. tygodniu – ponad 2,5-krotnie wyższy wskaźnik odpowiedzi niż w przypadku deukrawacytynibu – i oderwanie się od krzywej deukrawacytynibu już w 8. tygodniu. Dodał również: Wspólnie te odkrycia potwierdzają obietnicę zasocitynibu w zakresie szybkiego i trwałego oczyszczenia skóry w wygodnej tabletce przyjmowanej raz dziennie oraz pokazują transformacyjny potencjał wysoce selektywnego i silnego hamowania TYK2 u pacjentów cierpiących na łuszczycę plackowatą.
Lek zaprojektowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji
Jednym z najbardziej interesujących aspektów zasocitinibu jest sposób jego opracowania. Lek został stworzony z wykorzystaniem narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, co wpisuje się w dynamicznie rozwijający się trend wykorzystania AI w odkrywaniu nowych terapii. Technologie te mogą wspierać m.in.:
- identyfikację nowych celów terapeutycznych,
- projektowanie cząsteczek,
- przewidywanie skuteczności kandydatów na leki,
- optymalizację badań klinicznych,
- ograniczenie liczby badań przedklinicznych prowadzonych na zwierzętach.
W ostatnich latach coraz więcej firm farmaceutycznych inwestuje w rozwiązania AI, jednak zasocitinib może stać się jednym z pierwszych przykładów tak spektakularnego sukcesu klinicznego leku rozwijanego z wykorzystaniem tych technologii.
Jak działa zasocitinib?
Zasocitinib jest:
- doustnym inhibitorem kinazy tyrozynowej 2 (TYK2),
- wysoce selektywnym inhibitorem nowej generacji,
- lekiem przyjmowanym raz dziennie.
TYK2 odgrywa kluczową rolę w aktywacji osi IL-23/IL-17, uznawanej za jeden z najważniejszych mechanizmów napędzających rozwój łuszczycy.
Według Takedy zasocitinib wykazuje ponad milion razy większą selektywność wobec TYK2 niż wobec innych enzymów z rodziny JAK, co może pozwolić na skuteczne tłumienie stanu zapalnego przy ograniczeniu działań niepożądanych związanych z hamowaniem JAK1, JAK2 i JAK3.
Profil bezpieczeństwa pozostał zgodny z wcześniejszymi obserwacjami
Takeda poinformowała, że podczas badania nie odnotowano nowych sygnałów bezpieczeństwa. Profil bezpieczeństwa i tolerancji był zgodny z wynikami wcześniejszych badań klinicznych zasocitinibu. Choć pełne dane zostaną przedstawione podczas nadchodzących kongresów naukowych, dotychczasowe wyniki sugerują korzystny bilans korzyści i ryzyka.
Nie tylko łuszczyca. Takeda bada kolejne wskazania
Program rozwoju zasocitinibu wykracza poza leczenie łuszczycy plackowatej. Obecnie lek oceniany jest również w:
- badaniach III fazy dotyczących łuszczycowego zapalenia stawów,
- badaniach II fazy w chorobie Leśniowskiego-Crohna,
- wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego,
- bielactwie,
- ropnym zapaleniu gruczołów potowych (hidradenitis suppurativa).
Jeżeli wyniki okażą się równie obiecujące, zasocitinib może stać się jednym z najważniejszych nowych leków przeciwzapalnych tej dekady.
Takeda liczy na miliardowe przychody
Znaczenie zasocitinibu wykracza poza dermatologię. Takeda przewiduje, że – po uzyskaniu rejestracji – lek może osiągnąć szczytową roczną sprzedaż na poziomie od 3 do 6 miliardów dolarów. Spółka potrzebuje nowych źródeł przychodów w związku ze zbliżającym się wygaśnięciem ochrony patentowej dla Entyvio, stosowanego w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. Warto przypomnieć, że zasocitinib został pozyskany od Nimbus Therapeutics w 2022 roku w ramach transakcji o wartości sięgającej nawet 6 miliardów dolarów.
FDA jeszcze w tym roku?
Takeda zapowiedziała, że zamierza przedstawić szczegółowe wyniki badania LATITUDE Atlas podczas najbliższych kongresów medycznych. Firma podtrzymuje również plany złożenia wniosków rejestracyjnych do amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) oraz innych organów regulacyjnych jeszcze w bieżącym roku fiskalnym. Jeżeli proces przebiegnie zgodnie z harmonogramem, pacjenci mogą w niedalekiej przyszłości zyskać nową, skuteczniejszą opcję doustnego leczenia łuszczycy.
Główne wnioski
- Zasocitinib firmy Takeda wykazał statystyczną wyższość nad deukrawacytynibem (Sotyktu) we wszystkich głównych i kluczowych drugorzędnych punktach końcowych badania fazy III LATITUDE Atlas, obejmującego 606 dorosłych pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej łuszczycą plackowatą.
- Ponad 35% pacjentów leczonych zasocitinibem osiągnęło całkowite oczyszczenie skóry (PASI 100) po 16 tygodniach terapii, co oznaczało ponad 2,5-krotnie wyższy odsetek odpowiedzi niż w grupie otrzymującej Sotyktu.
- Eksperymentalny lek opracowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji, co wpisuje się w rosnący trend stosowania AI do przyspieszania odkrywania i rozwoju nowych terapii.
- Takeda planuje złożenie wniosku rejestracyjnego do FDA jeszcze w bieżącym roku fiskalnym, a zasocitinib jest obecnie oceniany także m.in. w łuszczycowym zapaleniu stawów, chorobie Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego i bielactwie.
Źródło:
- https://www.takeda.com/newsroom/newsreleases/2026/zasocitinib-outperforms-deucravacitinib-study/
