Obwód talii może dostarczać istotnych informacji o ryzyku przedwczesnej śmierci niezależnie od wskaźnika masy ciała (BMI). Badanie obejmujące ponad 17,2 mln dorosłych mieszkańców Korei Południowej wykazało, że zarówno duży, jak i bardzo mały obwód talii wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością. Wyniki opublikowane w „Journal of Epidemiology & Community Health” sugerują również, że u osób z nadwagą redukcja obwodu talii przy zachowaniu masy ciała może przynosić większe korzyści niż samo odchudzanie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak obwód talii i wskaźnik masy ciała (BMI) wiążą się z ryzykiem zgonu niezależnie od wieku i płci.
- Przy jakich wartościach obwodu talii i BMI zaobserwowano najniższą śmiertelność.
- Dlaczego redukcja obwodu talii może mieć większe znaczenie dla długowieczności niż sama utrata masy ciała.
- Jaką rolę w ocenie ryzyka zdrowotnego odgrywają tkanka tłuszczowa trzewna i masa mięśniowa.
Obwód talii i BMI a ryzyko zgonu. Badanie ponad 17 mln osób
Chociaż BMI pozostaje najczęściej stosowanym wskaźnikiem w ocenie otyłości, nie uwzględnia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej ani proporcji między masą mięśniową, a tłuszczową. Z kolei obowiązujące progi obwodu talii nie zawsze uwzględniają różnice związane z wiekiem i BMI. Naukowcy przeanalizowali dane 17 252 815 dorosłych objętych południowokoreańskim systemem ubezpieczeń zdrowotnych (NHIS). Pomiary wykonano w latach 2009–2010, a obserwację prowadzono do 30 czerwca 2024 roku.
Średni wiek kobiet wynosił 49 lat, a mężczyzn 47 lat. Średni obwód talii wynosił odpowiednio 76,4 cm i 83,8 cm. Badacze analizowali przedziały obwodu talii co 5 cm w 15 kategoriach BMI, obejmujących wartości od 12 do 50 kg/m². W okresie obserwacji trwającym średnio prawie 14 lat odnotowano 955 725 zgonów wśród mężczyzn oraz 615 825 wśród kobiet.
Zarówno zbyt duży, jak i bardzo mały obwód talii wiąże się z wyższą śmiertelnością
Analiza wykazała zależność w kształcie litery U między obwodem talii, a ryzykiem zgonu z dowolnej przyczyny. Oznacza to, że zwiększone ryzyko obserwowano przy obu skrajnych wartościach tego parametru. Najniższe ryzyko zgonu odnotowano przy następujących wartościach:
| Parametr | Mężczyźni | Kobiety |
|---|---|---|
| Obwód talii | 80–94 cm | 75–89 cm |
| BMI | 24–28 kg/m² | 23–27 kg/m² |
Zależność występowała we wszystkich kategoriach BMI i grupach wiekowych, jednak była silniejsza u osób starszych, szczególnie wśród kobiet w wieku co najmniej 75 lat. U uczestników z obwodem talii równym lub większym od średniej dla danej płci, wieku i BMI każde dodatkowe 5 cm wiązało się ze wzrostem ryzyka zgonu o 16% u mężczyzn i 14% u kobiet.
Redukcja obwodu talii może mieć większe znaczenie niż utrata masy ciała
Istotnym elementem badania było porównanie zależności między śmiertelnością, a różnymi kombinacjami BMI i obwodu talii. U osób o prawidłowej masie ciała i dużym obwodzie talii wartości odpowiadające jednoczesnemu zmniejszeniu obwodu talii o 5 cm oraz masy ciała o 8–10% na ogół nie wiązały się z niższym ryzykiem zgonu.
Natomiast u osób z niewielką nadwagą i dużym obwodem talii masa ciała niższa o 7–8% wiązała się z niższą śmiertelnością. Jeszcze korzystniejszą zależność zaobserwowano przy obwodzie talii mniejszym o 5 cm, ale niezmienionym BMI.
Tkanka tłuszczowa trzewna i masa mięśniowa mogą wyjaśniać wyniki
Zdaniem autorów mniejszy obwód talii przy zachowaniu masy ciała może odzwierciedlać redukcję tkanki tłuszczowej trzewnej przy jednoczesnym zwiększeniu beztłuszczowej masy ciała, zwłaszcza masy mięśniowej. Z kolei utrata masy ciała wynikająca z ograniczenia podaży kalorii może prowadzić również do utraty mięśni, potencjalnie niwelując część korzyści związanych z redukcją tłuszczu trzewnego. Autorzy podsumowują:
U osób z prawidłową masą ciała lub nadwagą, ale nadmiernym [obwodem talii] określonym przez BMI — zwłaszcza u tych, którzy znajdują się w najwyższych kategoriach [obwodu talii] — redukcja [obwodu talii] bez konieczności redukcji masy ciała wydawała się dawać większe korzyści w zakresie przeżywalności niż redukcja masy ciała połączona ze zmniejszeniem [obwodu talii].
Obwód talii jako element zindywidualizowanej oceny ryzyka zdrowotnego
Wyniki badania przemawiają za uwzględnianiem obwodu talii, wieku, płci oraz składu ciała w ocenie ryzyka zdrowotnego, zamiast koncentrowania się wyłącznie na BMI. Obserwacyjny charakter analizy nie pozwala jednak ustalić związku przyczynowo-skutkowego. Ponadto uzyskanych w populacji południowokoreańskiej wartości nie należy bezpośrednio traktować jako uniwersalnych progów klinicznych.
Główne wnioski
- Badanie obejmujące 17 252 815 dorosłych mieszkańców Korei Południowej, obserwowanych przez średnio prawie 14 lat, wykazało zależność w kształcie litery U między obwodem talii a ryzykiem zgonu, niezależnie od kategorii BMI.
- Najniższe ryzyko zgonu odnotowano przy obwodzie talii 80–94 cm u mężczyzn i 75–89 cm u kobiet oraz BMI wynoszącym odpowiednio 24–28 kg/m² i 23–27 kg/m². Wartości te nie stanowią jednak uniwersalnych progów klinicznych.
- U osób z obwodem talii równym lub większym od średniej dla danej płci, wieku i BMI każde dodatkowe 5 cm wiązało się ze wzrostem ryzyka zgonu o 16% u mężczyzn i 14% u kobiet.
- U osób z niewielką nadwagą i dużym obwodem talii mniejszy obwód talii przy zachowaniu BMI wiązał się z niższą śmiertelnością niż sama niższa masa ciała. Potencjalne znaczenie ma zachowanie masy mięśniowej przy redukcji tłuszczu trzewnego, jednak badanie nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego.
Źródło:
- https://jech.bmj.com/content/early/2026/11/11/jech-2025-225506

