Piloci i stewardesy mogą ponosić szczególne konsekwencje wieloletniej ekspozycji na promieniowanie kosmiczne. Analiza niemal 13 mln aktów zgonu w USA wykazała, że spośród 503 zawodów to stewardesy i piloci mieli odpowiednio najwyższy i drugi najwyższy odsetek zgonów z powodu nowotworów zaliczanych przez badaczy do związanych z promieniowaniem. Wyniki opublikowano 17 sierpnia w „JAMA Internal Medicine”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego piloci i stewardesy należą do grup zawodowych szczególnie narażonych na promieniowanie kosmiczne oraz jakie dawki mogą otrzymywać podczas pracy.
- Jakie są wyniki analizy obejmującej niemal 13 mln aktów zgonu i 503 zawody w USA, w której stewardesy i piloci mieli najwyższe odsetki zgonów z powodu nowotworów związanych z promieniowaniem.
- Które rodzaje nowotworów częściej występowały jako przyczyna zgonu wśród personelu lotniczego, w tym raka piersi, prostaty, nowotwory ośrodkowego układu nerwowego i czerniaka.
- Dlaczego wyniki nie dowodzą, że promieniowanie kosmiczne bezpośrednio spowodowało zgony z powodu raka, ale mogą przemawiać za dokładniejszym monitorowaniem ekspozycji personelu lotniczego.
Przeanalizowano niemal 13 mln aktów zgonu
Naukowcy wykorzystali dane z amerykańskiego National Vital Statistics System. Analizą objęto wszystkie akty zgonu z lat 2020–2024, które niedawno powiązano z informacjami dotyczącymi wykonywanego zawodu. Łącznie uwzględniono dane niemal 13 mln zmarłych reprezentujących 503 profesje. Wśród nich znalazło się około 14 tys. pilotów oraz 7 tys. stewardes.
Badanie prowadził Vishal Patel, kliniczny pracownik naukowy Harvard Medical School w dziedzinie chirurgii w Brigham and Women’s Hospital. Starszym autorem był prof. Anupam Jena z Blavatnik Institute w Harvard Medical School. W analizach uwzględniono czynniki, które niezależnie od zawodu mogły wpływać na śmiertelność, m.in. wiek w chwili zgonu, płeć, rasę, pochodzenie etniczne, wykształcenie i stan cywilny.
Stewardesy i piloci na szczycie zestawienia
Badacze analizowali zgony z powodu nowotworów związanych z ekspozycją na promieniowanie. Do tej grupy zaliczono m.in. raka piersi, prostaty i tarczycy, nowotwory ośrodkowego układu nerwowego, szpiczaka mnogiego, białaczki – z wyjątkiem przewlekłej białaczki limfocytowej – chłoniaki, czerniaka oraz inne nowotwory skóry.
Około 6,9 proc. wszystkich zgonów wśród stewardes oraz 6,7 proc. wśród pilotów było spowodowanych nowotworami należącymi do tej grupy. Były to dwa najwyższe odsetki spośród 503 analizowanych zawodów. Dla porównania technicy nuklearni, którzy w pracy są regularnie narażeni na promieniowanie pochodzące ze źródeł innych niż kosmiczne, znaleźli się dopiero na 12. miejscu zestawienia.
Wyższa śmiertelność z powodu kilku rodzajów raka
Analiza poszczególnych nowotworów wykazała, że zarówno piloci, jak i stewardesy mieli statystycznie istotnie wyższy wskaźnik zgonów z powodu raka piersi, nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, raka prostaty oraz czerniaka.
W przypadku pilotów stwierdzono dodatkowo wyższy wskaźnik zgonów z powodu białaczki. Wyniki rozszerzają wcześniejsze obserwacje dotyczące zdrowia załóg lotniczych. Poprzednie badania wskazywały już, że przedstawiciele tych zawodów mogą częściej otrzymywać diagnozę niektórych nowotworów. Dotychczas trudniej było jednak określić, czy przekłada się to również na większą śmiertelność.
Załogi samolotów są narażone na promieniowanie kosmiczne
Jednym z potencjalnie istotnych czynników jest promieniowanie kosmiczne. Na wysokościach, na których odbywają się loty komercyjne, jego natężenie jest większe niż na powierzchni Ziemi. Według danych przywołanych przez autorów członkowie załóg samolotów mogą otrzymywać rocznie dawkę około 3–6 milisiwertów (mSv) promieniowania kosmicznego, przy czym jej wielkość zależy m.in. od obsługiwanych tras.
Dla porównania przeciętny pasażer odbywający 10 lotów międzystanowych rocznie otrzymuje, zgodnie z danymi CDC, szacunkowo około 0,4 mSv. Wcześniejsze badania wskazują, że personel lotniczy należy do grup zawodowych otrzymujących najwyższe roczne dawki skuteczne promieniowania jonizującego w USA.
Ochrona radiologiczna załóg lotniczych pod znakiem zapytania
Federalna Administracja Lotnictwa (FAA) uznaje pilotów i stewardesy za pracowników zawodowo narażonych na promieniowanie jonizujące. Autorzy zwracają jednak uwagę, że w Stanach Zjednoczonych załogi lotnicze nie są objęte federalnymi limitami dawek ani obowiązkowym monitorowaniem ekspozycji, jakie stosuje się wobec części innych grup zawodowych narażonych na promieniowanie. Zdaniem badaczy nowe wyniki przemawiają za rozważeniem środków ochrony radiologicznej odpowiadających rzeczywistemu poziomowi ekspozycji personelu lotniczego.
Szczególne znaczenie może mieć długotrwała ekspozycja zawodowa, ponieważ dawka promieniowania kumuluje się wraz z kolejnymi godzinami spędzanymi na dużych wysokościach.
Potrzebna lepsza ochrona personelu lotniczego?
Nowe badanie dostarcza kolejnych argumentów za dokładniejszym monitorowaniem zdrowia osób zawodowo spędzających wiele godzin na dużych wysokościach. Stewardesy i piloci znaleźli się na dwóch pierwszych miejscach wśród 503 profesji pod względem odsetka zgonów z powodu analizowanej grupy nowotworów.
Wyniki nie dowodzą bezpośrednio, że odpowiada za to promieniowanie kosmiczne, ale w połączeniu z wysokim poziomem zawodowej ekspozycji wskazują na potrzebę dalszych badań oraz oceny obowiązujących zasad ochrony radiologicznej personelu lotniczego.
Główne wnioski
- W analizie obejmującej niemal 13 mln zgonów i 503 zawody stewardesy i piloci zajęli odpowiednio pierwsze i drugie miejsce pod względem odsetka zgonów z powodu analizowanych nowotworów związanych z promieniowaniem.
- Nowotwory należące do tej grupy odpowiadały za około 6,9 proc. wszystkich zgonów wśród stewardes i 6,7 proc. wśród pilotów. U obu grup stwierdzono wyższe wskaźniki zgonów m.in. z powodu raka piersi, prostaty, nowotworów ośrodkowego układu nerwowego i czerniaka, a u pilotów również białaczki.
- Załogi samolotów mogą otrzymywać rocznie około 3–6 mSv promieniowania kosmicznego, zależnie od obsługiwanych tras. Dla porównania przeciętny pasażer odbywający 10 lotów międzystanowych rocznie otrzymuje szacunkowo około 0,4 mSv.
- Badanie nie potwierdza związku przyczynowego między promieniowaniem kosmicznym a zgonami z powodu raka. Autorzy wskazują jednak na potrzebę rozważenia środków ochrony radiologicznej adekwatnych do zawodowej ekspozycji pilotów i stewardes.
Źródło:
- Harvard Medical School
- https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/article-abstract/2852504
