Zastąpienie zaledwie 15 minut siedzenia lub snu ruchem może wiązać się z około 2% niższym ryzykiem zachorowania na raka – wynika z badania naukowców z University College London (UCL). Analiza objęła ponad 59 tys. osób, których aktywność monitorowano za pomocą urządzeń noszonych na nadgarstku. Badacze zwracają uwagę, że znaczenie może mieć nie tylko zaplanowany trening, ale również ruch wykonywany podczas codziennych czynności.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dodatkowe 15 minut ruchu dziennie wiąże się z ryzykiem zachorowania na raka i jakie wyniki uzyskali naukowcy z University College London (UCL).
- Jak zastępowanie ruchu siedzeniem lub snem wpływało na obserwowane ryzyko nowotworu oraz dlaczego znaczenie może mieć sposób wykorzystania czasu w ciągu całej doby.
- Dlaczego nawet kilka minut intensywnej aktywności może mieć znaczenie i jakie codzienne czynności mogą zwiększać poziom ruchu bez zaplanowanego treningu.
- Jak przeprowadzono badanie obejmujące ponad 59 tys. uczestników UK Biobank i dlaczego jego wyniki wskazują na związek, ale nie dowodzą zależności przyczynowo-skutkowej.
Ponad 59 tys. osób objętych analizą
Badanie opublikowane w 2026 roku w czasopiśmie „BMC Medicine” objęło 59 218 uczestników UK Biobank, z których 55% stanowiły kobiety. Średni wiek badanych wynosił 61,7 roku. Zamiast opierać się wyłącznie na deklaracjach uczestników dotyczących aktywności fizycznej, naukowcy wykorzystali dane z urządzeń noszonych na nadgarstku. Pozwoliło to analizować, ile czasu uczestnicy przeznaczali w ciągu doby na sen, siedzący tryb życia oraz ruch o różnej intensywności.
W trakcie około ośmiu lat obserwacji odnotowano 2385 przypadków raka. Następnie badacze zastosowali modelowanie, aby oszacować, jak hipotetyczne zastępowanie jednego rodzaju aktywności innym może wiązać się z ryzykiem zachorowania.
15 minut więcej ruchu a ryzyko raka
Wyniki wskazały wyraźną zależność: większa ilość ruchu była związana z niższym ryzykiem zachorowania na raka. Według modelu zastąpienie 15 minut snu lub siedzącego trybu życia 15 minutami ruchu wiązało się z około 2% obniżeniem ryzyka zachorowania na raka. Zależność działała również w przeciwnym kierunku. Zastąpienie 30 minut ruchu 30 minutami siedzącego trybu życia wiązało się z 8% wyższym ryzykiem, natomiast zastąpienie tego czasu snem – z ryzykiem wyższym o 7%.
Wyniki nie oznaczają jednak, że dodatkowe 15 minut aktywności bezpośrednio zmniejsza ryzyko nowotworu dokładnie o 2% u każdej osoby. Badanie miało charakter obserwacyjny, a przedstawione wartości są wynikiem modelowania statystycznego i pokazują związki między sposobem wykorzystania czasu w ciągu doby a ryzykiem choroby.
Liczy się również ruch wykonywany w codziennym życiu
Badacze podkreślają, że aktywność fizyczna nie musi oznaczać wyłącznie treningu na siłowni, biegania czy uprawiania sportu. Znaczenie może mieć również ruch wpisany w zwykłe obowiązki – szybkie wejście po schodach, bieg do autobusu czy niesienie ciężkich zakupów. Jak powiedział dr John Mitchell z UCL:
Tendujemy do tego, co nazywamy wytycznymi dotyczącymi 24-godzinnego ruchu, w których poszczególne osoby mają do wyboru szereg opcji, które mogą dostosować do swojego stylu życia, aby z czasem zmniejszyć ryzyko zachorowania na jakąś chorobę. Nasze badania wykazały, że osoby spędzające dużo czasu w pozycji siedzącej mają większe ryzyko zachorowania na raka. Badaliśmy również, co może się stać, jeśli osoby prowadzące aktywny tryb życia zmniejszą poziom swojej aktywności fizycznej i odkryliśmy, że w ich przypadku również wzrasta ryzyko zachorowania na raka.
Nawet kilka minut intensywnego wysiłku może mieć znaczenie
Szczególnie interesujące wyniki dotyczyły aktywności o większej intensywności. Model badaczy wskazał, że zastąpienie nawet 2–3 minut intensywnej aktywności dziennie siedzeniem, snem lub lekką aktywnością było związane ze wzrostem ryzyka zachorowania na raka.
Do intensywnej aktywności naukowcy zaliczają czynności zwiększające tętno i powodujące pocenie się. Nie musi to być zaplanowany trening. Może to być m.in. wbiegnięcie po schodach, szybki bieg do autobusu, uprawianie sportu czy niesienie ciężkich toreb z zakupami.
Przesłanie, które należy zapamiętać, jest takie, że dla osób, które już prowadzą aktywny tryb życia, niezwykle ważne jest utrzymanie tego poziomu aktywności w miarę starzenia się – podkreślił Mitchell.
Aktywność fizyczna a profilaktyka nowotworów
Nowe wyniki wpisują się w dotychczasową wiedzę dotyczącą znaczenia ruchu w profilaktyce chorób nowotworowych. Wcześniejsze badania wskazywały na związek większej aktywności fizycznej z niższym ryzykiem m.in. raka piersi, raka jelita grubego, pęcherza moczowego, nerek i żołądka.
Brytyjskie zalecenia NHS rekomendują dorosłym co najmniej 150 minut aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności tygodniowo lub 75 minut aktywności intensywnej. Dodatkowo co najmniej dwa razy w tygodniu zalecane są ćwiczenia wzmacniające główne grupy mięśni.
Główne wnioski
- Badanie UCL obejmujące 59 218 osób wykazało, że zastąpienie 15 minut snu lub siedzącego trybu życia 15 minutami ruchu wiązało się z około 2% niższym ryzykiem zachorowania na raka.
- Zastąpienie 30 minut ruchu siedzącym trybem życia wiązało się z 8% wyższym ryzykiem raka, natomiast zastąpienie tego czasu snem – z ryzykiem wyższym o 7%.
- Modelowanie wykazało, że nawet zastąpienie 2–3 minut intensywnej aktywności dziennie siedzeniem, snem lub lekką aktywnością było związane ze wzrostem ryzyka zachorowania na raka.
- W czasie około 8 lat obserwacji odnotowano 2385 przypadków raka. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego jego wyniki wskazują na związek między aktywnością a ryzykiem nowotworu, ale nie potwierdzają zależności przyczynowo-skutkowej.
Źródło:
- https://link.springer.com/article/10.1186/s12916-026-05069-3
- University College London
