Czy badanie diagnostyczne wykonane jeszcze przed ciążą może mieć wpływ na zdrowie dziecka? Najnowsze badanie kohortowe przeprowadzone w Kanadzie sugeruje, że odpowiedź brzmi: tak. Naukowcy z Jewish General Hospital w Montrealu oraz McGill University przeanalizowali dane ponad 5 milionów ciąż i wykazali, że ekspozycja na promieniowanie jonizujące w ramach tomografii komputerowej (TK) nawet do czterech tygodni przed zapłodnieniem może zwiększać ryzyko samoistnych poronień oraz wystąpienia wad wrodzonych u potomstwa.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak tomografia komputerowa (TK) przed ciążą może wpływać na ryzyko poronienia i wad wrodzonych u dziecka.
- Jakie są konkretne dane liczbowe dotyczące wzrostu ryzyka po jednej, dwóch i więcej tomografiach.
- Co na temat wyników badania mówi jego główna autorka, dr Camille Simard z Uniwersytetu McGilla.
- Dlaczego u kobiet w wieku rozrodczym warto rozważać alternatywne metody obrazowania diagnostycznego.
Zakres badania: ponad 5 milionów ciąż i niemal 3,5 miliona urodzeń
W analizie objęto 5 142 339 potwierdzonych ciąż i 3 451 968 żywych urodzeń, które miały miejsce w Ontario w latach 1992–2023. Uczestniczki badania były w wieku od 16 do 45 lat. Główną zmienną była liczba tomografii komputerowych wykonanych w ciągu czterech tygodni przed szacowaną datą poczęcia. W badaniu analizowano zarówno ogólną liczbę badań TK, jak i te ograniczone do jamy brzusznej, miednicy, odcinka lędźwiowego i krzyżowego kręgosłupa.
Wzrost ryzyka poronień – zależny od liczby tomografii
Zebrane dane wykazały wyraźny trend: im więcej tomografii komputerowych wykonano przed zapłodnieniem, tym wyższe było ryzyko utraty ciąży. Spośród wszystkich rozpoznanych ciąż, 10,4% zakończyło się samoistnym poronieniem (w tym 468 092 poronienia, 47 228 ciąż pozamacicznych i 19 845 martwych urodzeń).
Wskaźnik poronień wśród kobiet bez ekspozycji na TK wynosił 101 na 1000 rozpoznanych ciąż. Wzrastał on w następujący sposób:
- 117 na 1000 ciąż – po jednej tomografii komputerowej,
- 130 na 1000 – po dwóch badaniach,
- 142 na 1000 – po trzech lub więcej.
Co więcej, ryzyko wzrastało również w zależności od czasu, jaki upłynął od badania do momentu zapłodnienia – im bliżej daty poczęcia, tym wyższe ryzyko utraty ciąży.
Wady wrodzone – podobna zależność
Podobny trend zaobserwowano w przypadku częstości występowania wad wrodzonych zdiagnozowanych w ciągu pierwszego roku życia u dzieci urodzonych żywo. Dla kobiet, które nie miały wykonanej tomografii, wskaźnik występowania anomalii wynosił 62 na 1000 urodzeń. Wzrost ten był istotny w zależności od liczby przeprowadzonych badań TK:
- 84 na 1000 – po jednej tomografii,
- 96 na 1000 – po dwóch,
- 105 na 1000 – po trzech lub więcej.
Według skorygowanych współczynników ryzyka (aHR), jedno badanie tomografii komputerowej przed ciążą wiązało się z:
- 8-procentowym wzrostem ryzyka samoistnego poronienia,
- 6-procentowym wzrostem ryzyka wystąpienia wad wrodzonych.
W przypadku dwóch badań TK ryzyko wzrastało odpowiednio o 14% i 11%, a w przypadku trzech lub więcej – o 19% i 15%.
Komentarz głównej autorki badania
W rozmowie z Diagnostic Imaging, główna autorka badania, dr Camille Simard z Uniwersytetu McGilla, podkreśliła:
Odkryliśmy, że nie tylko istnieje związek między wykonaniem tomografii komputerowej a samoistną utratą ciąży, ale jest on również zależny od dawki.… W żadnym wypadku badanie to nie zniechęca do stosowania tomografii komputerowej, gdy jest to wskazane w celu wykluczenia istotnych patologii, ale myślę, że rodzi ono hipotezę, że być może warto rozważyć inne metody w tej grupie pacjentów.
Dr Simard zaznaczyła również, że choć badanie opierało się na danych retrospektywnych, wyniki są na tyle istotne, że powinny stać się podstawą do dalszych analiz oraz do przemyślenia zasad stosowania diagnostyki obrazowej u kobiet planujących ciążę.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Ekspozycja na promieniowanie TK do czterech tygodni przed zapłodnieniem zwiększa ryzyko poronienia – nawet o 19% przy trzech lub więcej badaniach w tym okresie.
- Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych wzrasta wraz z liczbą tomografii: o 6% przy jednej, 11% przy dwóch i 15% przy trzech lub więcej badaniach TK przed ciążą.
- Ryzyko ma charakter zależny od dawki i czasu – im bliżej daty poczęcia wykonano badanie, tym wyższe ryzyko niekorzystnych wyników ciąży.
- Naukowcy zalecają ostrożność w stosowaniu TK u kobiet w wieku rozrodczym i rozważenie alternatywnych metod obrazowania, jeśli to możliwe klinicznie.
Źródło:
- American College of Physicians
- Annals of Internal Medicine
