Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej i Polskie Towarzystwo Onkologiczne wydały wspólne stanowisko w sprawie metody PIPAC – dootrzewnowej chemioterapii w formie aerozolu podawanego pod ciśnieniem. Organizacje z niepokojem odniosły się do medialnych doniesień sugerujących, że terapia ta jest skuteczna i gotowa do szerokiego zastosowania klinicznego. Eksperci przypominają, że brak jest jednoznacznych dowodów naukowych na jej skuteczność. Tymczasem po latach przerwy metoda PIPAC zaczęła być ponownie wdrażana w Polsce – w Szpitalu Wojewódzkim w Poznaniu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego metoda PIPAC jest nadal uznawana za eksperymentalną formę terapii.
- Jakie są aktualne stanowiska Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.
- W jakich warunkach dopuszczalne jest stosowanie PIPAC w Polsce.
- Jakie ryzyka wiążą się z promowaniem niezweryfikowanych metod leczenia.
Czym jest metoda PIPAC?
PIPAC (Pressurized Intraperitoneal Aerosol Chemotherapy) to technika polegająca na podawaniu cytostatyków bezpośrednio do jamy otrzewnej w postaci aerozolu, pod ciśnieniem, podczas laparoskopii. Zabieg ma na celu zwiększenie penetracji leku w tkankach nowotworowych obecnych w jamie brzusznej.
Po raz pierwszy próbowano wdrożyć tę metodę w Polsce w 2017 roku, jednak wysokie koszty skutecznie zablokowały jej szersze zastosowanie. Dzięki zmianom technologicznym i nowym dostawcom sprzętu koszt zabiegu spadł, co otworzyło drogę do jego ponownego wprowadzenia – jak pokazuje przykład z Poznania.
Stanowisko towarzystw naukowych: to nadal eksperyment
W opublikowanym 4 sierpnia 2025 roku stanowisku, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej i Polskie Towarzystwo Onkologiczne wyraziły zaniepokojenie popularyzacją metody PIPAC jako skutecznej formy terapii nowotworowej. Zwracają uwagę, że technika ta nie została dotąd poddana randomizowanym badaniom klinicznym, które potwierdziłyby jej przewagę nad standardowym leczeniem systemowym – chemioterapią, immunoterapią czy terapiami celowanymi.
Dostępne są jedynie niewielkie badania fazy II, bez grupy kontrolnej, które sugerują potencjalną skuteczność jedynie w kontekście raka jajnika i żołądka. To zbyt mało, by mówić o ugruntowanej metodzie leczenia onkologicznego.
PIPAC tylko w ramach badań klinicznych
Zgodnie z aktualnymi zaleceniami, zabiegi PIPAC mogą być prowadzone wyłącznie w ramach zatwierdzonych badań klinicznych – po uzyskaniu zgody komisji bioetycznej i organów administracyjnych. Ich przeprowadzanie poza tym kontekstem może nieść ryzyko dla pacjentów i wprowadzać ich w błąd.
Towarzystwa naukowe przypominają, że żadna z międzynarodowych lub krajowych organizacji onkologicznych nie rekomenduje metody PIPAC jako elementu standardowego postępowania terapeutycznego.
Apel do mediów i środowiska medycznego
Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej oraz Polskie Towarzystwo Onkologiczne zwracają się z apelem do przedstawicieli mediów o rzetelne informowanie o charakterze eksperymentalnym metody PIPAC.
Należy przy tym pamiętać, że takie informacje mogą wzbudzać u chorych poczucie fałszywej nadziei – czytamy w stanowisku.
Jednocześnie podkreślono, że obowiązkiem wszystkich pracowników ochrony zdrowia jest prowadzenie leczenia zgodnie z aktualnymi wytycznymi opartymi na dowodach naukowych. Stosowanie metod bez udokumentowanej skuteczności może narażać pacjentów na szkodę – zarówno fizyczną, jak i emocjonalną.
Leczenie oparte na dowodach to fundament onkologii
Zarządy obu towarzystw przypominają, że tylko terapie ocenione w badaniach klinicznych, z potwierdzoną skutecznością i bezpieczeństwem, powinny stanowić podstawę postępowania w leczeniu nowotworów. Pacjenci muszą mieć dostęp do rzetelnej informacji, a ich bezpieczeństwo nie może być narażane przez niepotwierdzone metody leczenia.
Główne wnioski
- Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej i Polskie Towarzystwo Onkologiczne uznają metodę PIPAC za eksperymentalną i niewystarczająco potwierdzoną naukowo.
- Nie istnieją randomizowane badania kliniczne, które wykazałyby przewagę PIPAC nad standardowym leczeniem nowotworów.
- Zabiegi PIPAC powinny być wykonywane wyłącznie w ramach badań klinicznych i za zgodą komisji bioetycznej oraz odpowiednich organów.
- Promowanie PIPAC jako skutecznej metody terapii może wprowadzać pacjentów w błąd i budować fałszywą nadzieję.
Źródło:
- Zarząd Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej
- Zarząd Polskiego Towarzystwa Onkologicznego
