Polski system ochrony zdrowia znajduje się pod coraz większą presją finansową i organizacyjną. Starzenie się społeczeństwa, rozwój nowoczesnych terapii oraz wydłużające się przeżycia pacjentów sprawiają, że rośnie liczba osób wymagających wieloletniej opieki specjalistycznej. W hematoonkologii zjawisko to jest szczególnie widoczne, ponieważ wiele nowotworów krwi coraz częściej ma charakter przewlekły, a skuteczne leczenie pozwala chorym żyć przez wiele lat.
Autorzy najnowszego raportu poświęconego leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL) wskazują, że odpowiedzią na te wyzwania mogą być terapie ograniczone w czasie. Ich zdaniem taki model leczenia pozwala nie tylko utrzymać wysoką skuteczność terapeutyczną, ale również lepiej wykorzystywać ograniczone zasoby publicznego systemu ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego terapie ograniczone w czasie w przewlekłej białaczce limfocytowej (PBL) mogą poprawić efektywność leczenia i jednocześnie ograniczyć długoterminowe obciążenie systemu ochrony zdrowia,
- Jakie wyzwania organizacyjne i finansowe stawia przed polską hematoonkologią rosnąca liczba pacjentów żyjących przez wiele lat z nowotworami krwi,
- W jaki sposób rozwój ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz lepsze planowanie świadczeń mogą zwiększyć wydolność systemu ochrony zdrowia,
- Dlaczego większa przewidywalność kosztów leczenia może ułatwić finansowanie kolejnych innowacyjnych terapii dla pacjentów z nowotworami hematologicznymi.
Hematoonkologia wymaga nowego podejścia systemowego
Według danych Polskiego Rejestru Onko-Hematologicznego każdego roku w Polsce diagnozowanych jest ponad 16 tys. nowych przypadków nowotworów hematologicznych. Jednocześnie postęp medycyny sprawia, że pacjenci żyją coraz dłużej, często przez wiele lat pozostając pod opieką specjalistów.
Eksperci zwracają uwagę, że oznacza to zupełnie nowe wyzwanie dla organizacji świadczeń. System musi nie tylko zapewniać leczenie nowo zdiagnozowanych chorych, ale również skutecznie opiekować się stale rosnącą grupą pacjentów wymagających monitorowania, diagnostyki i kolejnych linii terapii.
Przewlekła białaczka limfocytowa jako przykład narastających wyzwań
Jednym z najlepiej ilustrujących ten problem schorzeń jest przewlekła białaczka limfocytowa. Choroba ma przewlekły przebieg, a dzięki nowoczesnym terapiom czas do progresji może być bardzo długi. To jednak oznacza, że pacjenci przez wiele lat pozostają w programach lekowych.
Obecnie w programie lekowym B.79 leczonych jest już ponad 4 tys. pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową, a każdego miesiąca do programu dołącza około 200 kolejnych osób. Według ekspertów utrzymanie obecnych trendów może doprowadzić do ponad dwukrotnego wzrostu liczby leczonych pacjentów w ciągu kilku najbliższych lat.
Terapie ciągłe a narastające koszty leczenia
Autorzy raportu podkreślają, że w przypadku terapii prowadzonych do progresji choroby koszty systematycznie rosną wraz z każdym kolejnym miesiącem leczenia oraz zwiększającą się liczbą pacjentów. Jak podkreśla prof. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów:
W przypadku terapii ciągłych koszt leczenia narasta wraz z każdym kolejnym miesiącem terapii i wraz ze wzrostem liczby pacjentów pozostających w programie. Nawet jeśli w krótkiej perspektywie rozpoczęcie leczenia ciągłego jest łatwiejsze organizacyjnie, w dłuższym horyzoncie może prowadzić do istotnej kumulacji kosztów i wizyt kontrolnych. Przy rosnącej populacji chorych leczonych przez cały czas problem kosztów i obciążenia systemu może być odroczony, ale jest nieunikniony. Terapie ograniczone w czasie w PBL stanowią odpowiedź na część tych wyzwań.
Eksperci zaznaczają, że problem nie dotyczy wyłącznie kosztów refundacji leków. Wraz z liczbą pacjentów rośnie także zapotrzebowanie na wizyty ambulatoryjne, badania kontrolne, diagnostykę oraz zasoby kadrowe.
Terapie ograniczone w czasie zmieniają sposób leczenia PBL
Dynamiczny rozwój terapii celowanych całkowicie zmienił sposób leczenia przewlekłej białaczki limfocytowej. Coraz większą rolę odgrywają obecnie strategie terapeutyczne z góry określające czas trwania leczenia. Badania kliniczne pokazują, że takie podejście umożliwia uzyskanie głębokich i trwałych odpowiedzi terapeutycznych przy zachowaniu wysokiego profilu bezpieczeństwa. Dodatkowo wielu pacjentów może przez długi czas funkcjonować bez konieczności kontynuowania leczenia przeciwnowotworowego.
Autorzy raportu podkreślają, że oznacza to istotną zmianę filozofii terapii przewlekłej białaczki limfocytowej. Jak wskazano:
Po zakończeniu terapii pacjent nie pozostaje na stałym leczeniu przeciwnowotworowym, co ma znaczenie zarówno dla jakości życia, jak i dla obciążenia systemu.
Korzyści dla pacjentów wykraczają poza skuteczność kliniczną
Możliwość zakończenia leczenia ma znaczenie nie tylko z medycznego punktu widzenia. Dla wielu chorych oznacza również większą swobodę w życiu zawodowym, rodzinnym i społecznym. Badania ankietowe przeprowadzone wśród pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową pokazują, że ponad 60 proc. respondentów wybrałoby terapię ograniczoną w czasie, gdyby miało taką możliwość. Pacjenci wskazują przede wszystkim na:
- możliwość życia bez codziennego przyjmowania leków,
- większe poczucie kontroli nad chorobą,
- poprawę jakości życia,
- większe poczucie bezpieczeństwa i sprawczości.
Perspektywę tę podkreśla również Katarzyna Lisowska ze Stowarzyszenia Hematoonkologiczni oraz prezes Fundacji Per Humanus:
Dzięki rozwojowi medycyny choroby krwi mogą być dzisiaj chorobami przewlekłymi – to sprawia, że liczba pacjentów znajdujących się pod opieką systemu ochrony zdrowia będzie rosła. Często także dzięki najnowszym lekom pacjenci żyją przez wiele lat w remisji, mogąc normalnie funkcjonować w życiu codziennym.
Efektywniejsze wykorzystanie środków publicznych
Autorzy raportu zwracają uwagę, że korzyści wynikające z terapii ograniczonych w czasie mają również wymiar ekonomiczny. Każdy dodatkowy rok remisji bez konieczności aktywnego leczenia oznacza mniejsze obciążenie finansowe dla systemu oraz większą przewidywalność wydatków. Dzięki temu łatwiejsze staje się planowanie budżetu oraz finansowanie kolejnych innowacyjnych technologii lekowych. Jak wskazano w analizie ekonomicznej raportu:
Oferują systemowi narzędzie do zarządzania tym wzrostem – nielikwidujące kosztów, lecz ograniczające ich dynamikę i poprawiające ich przewidywalność.
Eksperci podkreślają, że przewidywalność kosztów będzie miała coraz większe znaczenie w sytuacji stale rosnących potrzeb zdrowotnych oraz ograniczonych możliwości finansowych publicznego systemu.
Potrzebna jest również zmiana organizacji opieki
Raport wskazuje, że samo wprowadzanie nowoczesnych terapii nie rozwiąże wszystkich problemów hematoonkologii. Konieczne są również zmiany organizacyjne. Zdaniem ekspertów pacjenci powinni trafiać na taki poziom opieki, który odpowiada ich rzeczywistym potrzebom klinicznym. Oznacza to przede wszystkim rozwój ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, lepsze finansowanie diagnostyki molekularnej oraz odciążanie wysokospecjalistycznych ośrodków od świadczeń, które mogą być realizowane bliżej miejsca zamieszkania chorego. Jak podkreśla prof. Krzysztof Giannopoulos:
Dane te pokazują, że hematoonkologia wymaga odrębnego planowania systemowego. Nie jest to jedynie kwestia dostępu do nowoczesnych leków, lecz także organizacji opieki nad pacjentami żyjącymi coraz dłużej z chorobą nowotworową. W wielu rozpoznaniach, takich jak przewlekła białaczka limfocytowa, szpiczak plazmocytowy, chłoniaki indolentne czy przewlekłe nowotwory mieloproliferacyjne, pacjent wymaga wieloletniej obserwacji i leczenia prowadzonego w sposób ciągły lub sekwencyjny. Oznacza to, że obciążenie systemu nie wynika wyłącznie z liczby nowych rozpoznań, ale także z narastającej populacji chorych pozostających pod stałą opieką hematologiczną.
Czy terapie ograniczone w czasie mogą stać się elementem zrównoważonego systemu?
Zdaniem autorów raportu przyszłość hematoonkologii powinna opierać się nie tylko na zapewnianiu dostępu do innowacyjnych leków, ale również na wdrażaniu modeli terapeutycznych i organizacyjnych zwiększających efektywność całego systemu ochrony zdrowia.
Terapie ograniczone w czasie wpisują się w ten kierunek, ponieważ pozwalają jednocześnie poprawiać wyniki leczenia, zwiększać komfort życia pacjentów oraz ograniczać tempo narastania kosztów publicznych.
Główne wnioski
- W Polsce każdego roku rozpoznawanych jest ponad 16 tys. nowych przypadków nowotworów hematologicznych, a w programie lekowym B.79 leczonych jest już ponad 4 tys. pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową. Co miesiąc do programu dołącza około 200 kolejnych chorych.
- Terapie ograniczone w czasie pozwalają osiągać trwałe odpowiedzi terapeutyczne, umożliwiają wielu pacjentom funkcjonowanie przez lata bez aktywnego leczenia oraz zmniejszają długoterminowe obciążenie organizacyjne i finansowe systemu.
- Eksperci wskazują, że przyszłość hematoonkologii wymaga nie tylko dostępu do nowoczesnych leków, ale także rozwoju ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, diagnostyki molekularnej oraz lepszej organizacji ścieżki leczenia.
- Według badań ankietowych ponad 60 proc. pacjentów z PBL wybrałoby terapię ograniczoną w czasie. Autorzy raportu podkreślają, że większa przewidywalność wydatków może ułatwić finansowanie kolejnych innowacyjnych terapii.
Źródło:
- Materiał prasowy
