Naczelna Rada Lekarska przedstawiła stanowisko wobec projektu zmian w ustawie o działalności leczniczej, który dotyczy zasad stwierdzania zgonów i wystawiania kart zgonu. Choć sam kierunek zmian uzyskał poparcie samorządu, szczegółowe rozwiązania spotkały się z wyraźnym sprzeciwem. Zastrzeżenia dotyczą m.in. nazewnictwa, organizacji systemu oraz warunków pracy lekarzy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zastrzeżenia zgłasza Naczelna Rada Lekarska do projektu zmian w stwierdzaniu zgonów.
- Jak zmienić ma się procedura wzywania koronera i jaka będzie rola koordynatora.
- Jakie nowe obowiązki mogą objąć lekarzy POZ i NPL oraz jakie są ich konsekwencje.
- Dlaczego projekt budzi sprzeciw w zakresie wynagrodzeń i ochrony prawnej lekarzy.
NRL: potrzebne zmiany, ale nie w tej formie
Stanowisko przyjęte 27 marca 2026 r. wskazuje, że obecne przepisy – sięgające lat 50. i 60. XX wieku – nie odpowiadają realiom współczesnego systemu ochrony zdrowia. Regulacje dotyczące stwierdzania zgonu i wystawiania karty zgonu są rozproszone i niejednoznaczne, co prowadzi do problemów kompetencyjnych.
Samorząd lekarski popiera wprowadzenie nowych przepisów oraz powołanie lekarza działającego w strukturach administracji państwowej, który miałby przejmować część obowiązków w trudnych przypadkach. Jednocześnie wskazuje, że projekt w obecnym kształcie zawiera rozwiązania, które mogą utrudnić funkcjonowanie systemu.
Spór o nazwę: „urzędowy lekarz” zamiast koronera
Jednym z głównych punktów krytyki jest odejście od określenia „koroner” na rzecz „urzędowego lekarza do spraw zgonów”. NRL uznaje tę zmianę za nietrafioną zarówno z punktu widzenia językowego, jak i zawodowego charakteru pracy lekarza.
Jak wskazano w stanowisku, określenie „lekarz urzędowy” sugeruje wykonywanie funkcji administracyjnych, podczas gdy stwierdzanie zgonu opiera się na wiedzy medycznej. Równie krytycznie oceniono sformułowanie „do spraw zgonów”, które uznano za niestosowne.
Samorząd proponuje powrót do nazwy „koroner” lub zastosowanie określenia „lekarz wyznaczony do stwierdzania zgonów”.
Nowe ogniwo decyzyjne budzi sprzeciw
Projekt przewiduje zmianę procedury w sytuacjach budzących wątpliwości co do przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu. Zgodnie z nowymi przepisami lekarz nie będzie mógł samodzielnie wezwać koronera. Zgłoszenie trafi do wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego, który podejmie decyzję.
NRL ocenia to rozwiązanie negatywnie. W stanowisku wskazano, że to lekarz stwierdzający zgon ma kompetencje do oceny takich wątpliwości i powinien mieć możliwość bezpośredniego wezwania koronera. Wprowadzenie dodatkowego szczebla decyzyjnego może prowadzić do opóźnień i sporów kompetencyjnych.
Znaczenie tej zmiany jest istotne w kontekście skali zjawiska – w podstawowej opiece zdrowotnej sporządza się około 100 tys. kart zgonu rocznie.
Dodatkowe obowiązki dla NPL i rozszerzenie uprawnień
Zastrzeżenia dotyczą również rozszerzenia katalogu osób uprawnionych do stwierdzania zgonu oraz nałożenia nowych obowiązków na lekarzy nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Projekt zakłada, że lekarz NPL będzie zobowiązany do stwierdzania zgonów poza placówką.
NRL wskazuje, że w wielu regionach lekarze NPL obsługują rozległe obszary, a dodanie nowych obowiązków może utrudnić realizację podstawowych świadczeń. Jednocześnie samorząd krytycznie odnosi się do rozszerzenia uprawnień na pielęgniarki i położne.
Brak wynagrodzenia i różnice w ochronie prawnej
Ważnym punktem jest kwestia finansowania czynności związanych ze stwierdzaniem zgonu. W obecnej wersji projektu wynagrodzenie przewidziano jedynie dla koronera, rezygnując z analogicznych rozwiązań dla innych lekarzy.
NRL sprzeciwia się temu podejściu. W stanowisku wskazano, że wynagrodzenie oraz zwrot kosztów – np. dojazdu – powinny przysługiwać wszystkim lekarzom wykonującym te czynności, niezależnie od formy zatrudnienia.
Podobne zastrzeżenia dotyczą ochrony prawnej. Projekt zakłada przyznanie ochrony właściwej funkcjonariuszowi publicznemu wyłącznie koronerowi. Zdaniem samorządu brak takiej ochrony dla lekarzy POZ czy AOS nie znajduje uzasadnienia.
Uwagi do przechowywania zwłok i tajemnicy lekarskiej
NRL odniosła się także do przepisów dotyczących przechowywania zwłok dzieci martwo urodzonych. Projekt przewiduje maksymalny okres do 6 miesięcy, co – zdaniem samorządu – jest zbyt długie.
Zastrzeżenia budzą również zapisy dotyczące udostępniania informacji o przyczynie zgonu. W projekcie użyto ogólnego określenia „właściwe organy”, co – według NRL – powinno zostać doprecyzowane ze względu na ochronę tajemnicy lekarskiej.
Więcej uwag samorządu
Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej nie ogranicza się do kluczowych kwestii organizacyjnych i finansowych. Dokument zawiera szerszy katalog uwag, obejmujący także szczegółowe rozwiązania legislacyjne oraz spójność terminologiczną przepisów.
Zakres uwag pokazuje, że projekt wymaga nie tylko korekt w kluczowych obszarach, ale także dopracowania wielu szczegółowych przepisów, które mogą mieć realny wpływ na codzienną praktykę medyczną.
Główne wnioski
- NRL popiera kierunek zmian, ale wskazuje na liczne błędy w projekcie ustawy dotyczącej stwierdzania zgonów i kart zgonu.
- Projekt ogranicza kompetencje lekarzy – wątpliwości co do przyczyny zgonu mają być rozstrzygane przez wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego zamiast bezpośredniego wezwania koronera.
- Nowe obowiązki dla lekarzy NPL oraz rozszerzenie katalogu osób uprawnionych mogą utrudnić organizację świadczeń w terenie.
- Brak wynagrodzenia dla lekarzy (poza koronerem) i brak równej ochrony prawnej budzą sprzeciw środowiska lekarskiego; skala problemu dotyczy m.in. ok. 100 tys. kart zgonu rocznie w POZ.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9208-nrl-krytykuje-projekt-ustawy-dotyczacej-stwierdzania-zgonow
