Statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pierwsze miesiące 2025 roku pokazują jasno: nałogi Polaków odbijają się dramatycznie na ich zdrowiu, szczególnie w kontekście układu sercowo-naczyniowego. Niepokojąco wysoka liczba zwolnień lekarskich z powodu chorób kardiologicznych, cukrzycy, otyłości oraz uzależnień, to nie tylko dane administracyjne, ale przede wszystkim sygnał, że profilaktyka zdrowotna w Polsce nie działa.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie choroby serca najczęściej powodują absencję w pracy w Polsce.
- Dlaczego styl życia, używki i brak profilaktyki mają kluczowe znaczenie dla zdrowia kardiologicznego.
- Ile zwolnień lekarskich wystawiono z powodu otyłości, cukrzycy i uzależnień.
- Jakie działania profilaktyczne są potrzebne, by odwrócić niekorzystne trendy zdrowotne.
Choroby serca to kosztowny efekt stylu życia
Od stycznia do maja 2025 roku wystawiono w Polsce 321 252 zwolnienia lekarskie z powodu schorzeń kardiologicznych. Dla porównania: jedynie 2 720 z nich dotyczyło wad wrodzonych serca. Reszta to konsekwencje niezdrowych nawyków, braku profilaktyki i lekceważenia pierwszych objawów.
Najczęstszą przyczyną absencji w pracy związanej z sercem było nadciśnienie tętnicze, odpowiedzialne za 105 718 zwolnień. Aż 99 546 przypadków to nadciśnienie samoistne, które często rozwija się latami bezobjawowo. Tuż za nim uplasowały się choroby niedokrwienne serca – powód 29 005 zwolnień – w tym wiele przypadków miażdżycy.
Można mieć wiele wątpliwości do tych danych. W Polsce określanie przyczyn tych zwolnień nie jest prawidłowe i nie oddaje prawdopodobnie rzeczywistej sytuacji epidemiologicznej. Pojęcie 'choroby niedokrwiennej serca’ zniknęło z aktualnych wytycznych leczenia, zastąpiono je pojęciem 'przewlekłych zespołów wieńcowych – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Krzysztof J. Filipiak, kardiolog, specjalista chorób wewnętrznych, hipertensjolog, farmakolog kliniczny, dyrektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego oraz prezes Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny – MEDYCYNA XXI
Czynniki ryzyka są znane – i ignorowane
Według prof. Filipiaka, cztery główne czynniki ryzyka chorób serca to:
- zaburzenia lipidowe
- nadciśnienie tętnicze
- cukrzyca
- palenie papierosów
Wszystkie te problemy wynikają z codziennych, niezdrowych wyborów: nadwagi, braku ruchu, spożycia przetworzonej żywności oraz nadużywania używek. Rezultaty są oczywiste – zawał serca, udar mózgu, nagły zgon sercowo-naczyniowy.
Cukrzyca i otyłość – tykające bomby zdrowotne
Z chorobami serca ściśle powiązane są cukrzyca i otyłość – dwa schorzenia cywilizacyjne, które również odciskają piętno na danych ZUS. Tylko w pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku lekarze wystawili:
- 23 018 zwolnień z powodu cukrzycy (w tym 15 743 z powodu cukrzycy typu 2)
- 10 095 zwolnień z powodu otyłości
Pacjenci z cukrzycą znacznie częściej doświadczają zawałów serca, udarów mózgu i niewydolności serca. Niestety, często wcale nie łączą tych problemów z chorobą metaboliczną. Dla kardiologa każda osoba z cukrzycą to pacjent kardiologiczny, nawet jeśli jeszcze nie ma typowych objawów – to tylko kwestia czasu – ostrzega prof. Filipiak.
Dane są jednoznaczne – 8 milionów Polaków zmaga się z otyłością, a tyle samo osób nadal pali papierosy. Ekspert zwraca uwagę, że to właśnie otyłość i palenie są dziś najpoważniejszymi czynnikami ryzyka zgonów sercowo-naczyniowych i nowotworowych.
Ponad 30 tysięcy zwolnień przez używki
Nałogi mają bezpośrednie przełożenie na zdrowie i liczbę dni nieobecności w pracy. Od stycznia do maja 2025 roku wystawiono 31 952 zwolnienia lekarskie z powodu problemów odalkoholowych. To więcej niż liczba mieszkańców Sopotu.
Ubolewam nad tym, że nie udało się ostatnio wprowadzić zakazu nocnej sprzedaży alkoholu w Warszawie. Taki zakaz powinien dotyczyć całej Polski. Podobnie żałuję, że nie zdecydowano się na pełny zakaz jednorazowych e-papierosów, których masowo używają u nas nastolatki. To tykająca bomba, bo skutki wapowania w kontekście chorób sercowo-naczyniowych w tej grupie wiekowej to jak odwleczony wyrok – podkreśla prof. Filipiak.
Krzyżowe nałogi – cichy wróg zdrowia publicznego
Zjawisko nałogu krzyżowego staje się coraz bardziej powszechne – łączenie alkoholu z papierosami czy e-papierosami to standard na wielu imprezach.
Przykład najbardziej jaskrawy: smakowe e-papierosy z dodatkiem witamin! Dla mnie brzmi to jak kabaret. Dodatek witamin do chemicznych substancji kardiotoksycznych to kpina z wiedzy, wykształcenia, ale i zdrowego rozsądku. Według danych WHO mamy już około 14 tysięcy wariantów smakowych e-papierosów – zauważa ekspert.
Profilaktyka? Wciąż w powijakach
Prof. Filipiak zwraca uwagę, że profilaktyka zdrowotna w Polsce wciąż kuleje, a edukacja zdrowotna jest marginalizowana.
Rodzice masowo wypisują dzieci z edukacji zdrowotnej, więc młodzież zamiast z fachowych źródeł czerpie informacje od rówieśników czy z internetu. To sprawia, że kolejne pokolenie Polaków jest szczególnie narażone na niebezpieczne nawyki, które – jak widzimy ze statystyk ZUS – mogą mieć poważne konsekwencje w przyszłości – podkreśla prof. Filipiak.
Główne wnioski
- 321 252 zwolnień lekarskich wystawiono od stycznia do maja 2025 roku z powodu chorób kardiologicznych, z czego ponad 105 tys. dotyczyło nadciśnienia.
- Ponad 30 tys. zwolnień wystawiono w związku z problemami alkoholowymi – to sygnał rosnącego wpływu uzależnień na zdrowie i rynek pracy.
- Cukrzyca i otyłość – kolejne choroby cywilizacyjne – również powodują liczne absencje; aż 68% przypadków cukrzycy to typ 2, związany ze stylem życia.
- Eksperci ostrzegają: bez skutecznej profilaktyki i edukacji zdrowotnej problem będzie się pogłębiał – zarówno na poziomie jednostki, jak i całego systemu opieki zdrowotnej.
Źródło:
- Informacja prasowa
