Mobilne ciężarówki diagnostyczne ustawiane przy supermarketach, stadionach i ruchliwych ulicach pomogły wykryć już 10 678 przypadków raka płuca w Anglii. Dane opublikowane przez NHS pokazują, że ponad 75% nowotworów rozpoznano w stadium 1 lub 2, kiedy szanse na skuteczne leczenie są najwyższe. Program skierowano głównie do obecnych i byłych palaczy w wieku 55-74 lata. Brytyjski system ochrony zdrowia zapowiada dalsze rozszerzanie badań przesiewowych do 2030 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa mobilny program badań przesiewowych raka płuca realizowany przez NHS.
- Ile przypadków raka płuca wykryto dzięki mobilnym skanerom w Anglii.
- Dlaczego wczesne wykrycie raka płuca znacząco zwiększa szanse przeżycia.
- Jakie grupy pacjentów objęto programem badań przesiewowych.
Ponad 10 tys. wykrytych nowotworów płuca
Program NHS Lung Cancer Screening Programme działa od 2019 r. i początkowo obejmował regiony najbardziej dotknięte zachorowaniami na raka płuca. Obecnie objął już połowę populacji uznawanej za najbardziej narażoną na rozwój choroby.
Badania prowadzone są z wykorzystaniem mobilnych jednostek diagnostycznych ustawianych m.in. na parkingach supermarketów, przy stadionach sportowych oraz w centrach lokalnych społeczności. Pacjenci przechodzą ocenę ryzyka zachorowania, a osoby z wysokim ryzykiem kierowane są na niskodawkową tomografię komputerową płuc.
Według NHS od początku programu zaproszenia na badania otrzymało ponad 3,3 mln osób. Ponad 800 tys. pacjentów wykonano badanie.
Większość nowotworów wykryto wcześnie
Nowe dane NHS pokazują, że ponad trzy czwarte wykrytych nowotworów zdiagnozowano w stadium 1 lub 2. To jeden z kluczowych elementów programu, ponieważ rak płuca bardzo często rozpoznawany jest dopiero po pojawieniu się zaawansowanych objawów.
Brytyjski system ochrony zdrowia przypomina, że osoby, u których rak płuca zostanie wykryty wcześnie, mają niemal 13 razy większe szanse na przeżycie co najmniej pięciu lat niż pacjenci diagnozowani w późnych stadiach choroby.
NHS podaje również, że ponad jedna trzecia pacjentów z najuboższych regionów Anglii została zdiagnozowana na wczesnym etapie choroby dzięki programowi badań przesiewowych.
Badania kierowane są głównie do palaczy i byłych palaczy
Program obejmuje osoby w wieku 55-74 lata, które obecnie palą lub paliły papierosy w przeszłości. Ocena ryzyka prowadzona jest na podstawie modeli predykcyjnych uwzględniających m.in. wiek, płeć, pochodzenie etniczne, historię palenia, BMI oraz wcześniejsze choroby płuc i nowotwory.
Rak płuca pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów w Anglii. NHS szacuje, że każdego roku z powodu tej choroby umiera około 26 tys. osób. Około 70% przypadków związanych jest z paleniem tytoniu.
Do innych czynników ryzyka należą m.in. bierne palenie oraz ekspozycja na określone gazy i substancje chemiczne.
Pacjent wykrył raka dzięki badaniu przy supermarkecie
Jednym z pacjentów objętych programem był 74-letni Ken Roberts z Bolton. Mężczyzna otrzymał zaproszenie na badanie, gdy mobilna jednostka diagnostyczna została ustawiona przy supermarkecie Morrisons.
Pacjent początkowo nie planował udziału w programie, ponieważ nie miał żadnych objawów. Ostatecznie zdecydował się na badanie. Kilka dni później skierowano go na dalszą diagnostykę w szpitalu, gdzie potwierdzono raka płuca w stadium 1.
– Rak został wykryty bardzo wcześnie i kwalifikował się do leczenia operacyjnego – przekazał pacjent cytowany przez NHS.
Mężczyzna przeszedł robotycznie wspomaganą operację torakoskopową. Jak poinformowano, nie było konieczności wdrażania dalszego leczenia onkologicznego.
NHS planuje dalsze rozszerzanie programu
Brytyjski rząd zakłada, że do 2035 r. 75% pacjentów z chorobą nowotworową będzie przeżywać co najmniej pięć lat od diagnozy lub funkcjonować z chorobą w dobrej jakości życia. Jednym z filarów strategii ma być właśnie rozwój badań przesiewowych raka płuca.
Do 2030 r. program ma objąć całą Anglię. NHS szacuje, że zaproszenia na badania otrzyma ponad 6 mln osób, a program może pomóc wykryć nawet 50 tys. nowotworów.
Profesor Peter Johnson, National Clinical Director for Cancer w NHS England, poinformował, że mobilne punkty badań zostały zaprojektowane tak, aby docierać do pacjentów w miejscach, które odwiedzają na co dzień.
Rak płuca długo nie daje objawów
NHS przypomina, że rak płuca często przez długi czas rozwija się bez wyraźnych objawów. Symptomy pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy guz osiąga większe rozmiary lub choroba zaczyna się rozprzestrzeniać.
Do objawów alarmowych należą m.in.:
- kaszel utrzymujący się ponad trzy tygodnie,
- krwioplucie,
- duszność,
- ból w klatce piersiowej,
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- przewlekłe zmęczenie.
Główne wnioski
- NHS wykrył 10 678 przypadków raka płuca dzięki mobilnym badaniom prowadzonym przy supermarketach, stadionach i w lokalnych społecznościach.
- Ponad 75% nowotworów rozpoznano w stadium 1 lub 2, kiedy szanse skutecznego leczenia są najwyższe.
- Program objął ponad 3,3 mln osób, a ponad 800 tys. pacjentów wykonano niskodawkową tomografię komputerową płuc.
- Do 2030 r. NHS planuje objąć programem ponad 6 mln mieszkańców Anglii, a program może pomóc wykryć nawet 50 tys. nowotworów.
Źródło:
- https://www.england.nhs.uk/2026/05/supermarket-scans-spotting-thousands-of-cancers/
