Polska ma za sobą jedną z najbardziej ekstremalnych fal upałów w historii pomiarów meteorologicznych. W ciągu zaledwie dwóch dni padł rekord temperatury dla czerwca, a następnie – według wstępnych danych – również rekord wszech czasów. Skutki upałów odczuły nie tylko służby ratunkowe i infrastruktura, ale także system ochrony zdrowia. Eksperci podkreślają, że choć najgorsza fala gorąca już minęła, jej konsekwencje mogą być odczuwalne jeszcze przez wiele dni.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego w Polsce padł rekord temperatury zarówno dla czerwca, jak i – według wstępnych danych – rekord wszech czasów,
- Jakie zagrożenia zdrowotne niosą ekstremalne upały oraz kto jest najbardziej narażony na ich skutki,
- Jak fala gorąca wpłynęła na pracę pogotowia ratunkowego, kolei i innych służb,
- Dlaczego upały w Europie doprowadziły do wzrostu liczby zgonów i jak bezpiecznie chronić się podczas kolejnych fal wysokich temperatur.
Rekord czerwcowej temperatury, a następnie rekord wszech czasów
Pierwszym historycznym wydarzeniem był pomiar wykonany w sobotę w Słubicach (woj. lubuskie), gdzie termometry wskazały 38,9 st. C. Jak poinformował Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), była to najwyższa temperatura odnotowana w Polsce w czerwcu od początku prowadzenia pomiarów. W komunikacie IMGW podkreślono:
Dzisiejszy pomiar pokazuje, że tegoroczna fala upałów już zapisuje się w historii polskiej meteorologii.
Jednocześnie Instytut przypominał, że nie był to jeszcze rekord absolutny dla Polski.
Warto jednak podkreślić, że nie jest to rekord wszech czasów. Absolutnie najwyższa temperatura zanotowana w Polsce wynosi 40,2 st. C i została zmierzona 29 lipca 1921 roku w Prószkowie (woj. opolskie).
Prognozy zapowiadały jednak dalszy wzrost temperatur i okazały się trafne. Już dzień później rzeczniczka IMGW Agnieszka Prasek poinformowała o odnotowaniu 40,5 st. C w Słubicach, co według wstępnych danych oznacza nowy rekord najwyższej temperatury zmierzonej w historii Polski. Drugim najgorętszym miejscem był Toruń, gdzie zanotowano 40,3 st. C.
Fala upałów objęła niemal cały kraj
Kulminacja upałów przypadła na niedzielę. Na zachodzie Polski temperatura osiągała 39–40 st. C, lokalnie przekraczając 40 stopni. W większości kraju termometry wskazywały od 34 do 39 st. C, a jedynie nad morzem oraz w rejonach podgórskich było nieco chłodniej. W związku z ekstremalnymi temperaturami IMGW wydał ostrzeżenia III stopnia dla większości województw, natomiast Rządowe Centrum Bezpieczeństwa rozesłało alert do mieszkańców całego kraju z zaleceniami dotyczącymi ochrony zdrowia. Służby apelowały:
Unikaj przebywania na słońcu i wysiłku fizycznego. Nawadniaj się. Noś nakrycie głowy i lekką odzież.
Choć w nocy z niedzieli na poniedziałek przez część kraju przeszły burze i rozpoczęło się stopniowe ochłodzenie, eksperci przypominają, że wysokie temperatury utrzymujące się przez kilka dni mogły znacząco obciążyć organizm, zwłaszcza u osób najbardziej narażonych.
Upały stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia
Wysoka temperatura zwiększa ryzyko odwodnienia, udaru cieplnego, zaburzeń krążenia oraz zaostrzenia chorób przewlekłych. Szczególnie zagrożone są:
- osoby po 65. roku życia,
- małe dzieci,
- kobiety w ciąży,
- osoby z chorobami serca i układu oddechowego,
- osoby wykonujące pracę na zewnątrz.
Eksperci przypominają, że najwyższe temperatury najczęściej występują pomiędzy godziną 15.00 a 18.00, natomiast najsilniejsze promieniowanie UV obserwowane jest około południa. Jeżeli wyjście z domu jest konieczne, zaleca się noszenie przewiewnej odzieży, nakrycia głowy oraz regularne uzupełnianie płynów.
Coraz więcej interwencji medycznych podczas upałów
Ekstremalne temperatury szybko przełożyły się na wzrost liczby interwencji służb ratunkowych. Wojewoda Zachodniopomorski Adam Rudawski poinformował, że dyspozytorzy pogotowia ratunkowego otrzymują nawet 30 proc. więcej zgłoszeń podczas upalnych dni.
Sporo zgłoszeń dotyczy osób starszych, które zasłabły. Niestety, nie brakuje też wezwań do osób nieprzytomnych po spożyciu alkoholu – przekazał.
Wojewoda ponownie apelował o zachowanie ostrożności.
Zalecamy, aby chronić się przed słońcem, pić dużo wody, ograniczyć spożywanie alkoholu, zadbać o osoby starsze i dzieci – podkreślił.
Ekstremalne temperatury powodowały także inne zagrożenia
Upały wpłynęły również na funkcjonowanie infrastruktury i bezpieczeństwo mieszkańców. Strażacy z Komendy Miejskiej PSP w Bielsku-Białej ostrzegli przed zwiększonym ryzykiem zatrucia tlenkiem węgla również latem. Wysokie temperatury mogą zaburzać prawidłowy ciąg kominowy, powodując cofanie spalin do pomieszczeń.
Jednocześnie PKP Polskie Linie Kolejowe informowały o utrudnieniach związanych z awariami sieci trakcyjnej i ograniczeniami ruchu na kilku liniach kolejowych, których przyczyną były ekstremalne warunki atmosferyczne.
Europa również zmaga się z rekordowymi upałami i wzrostem liczby zgonów
Fala gorąca objęła niemal cały kontynent. Według szefa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Tedrosa Adhanoma Ghebreyesusa od 21 czerwca w Europie odnotowano ponad 1,3 tys. dodatkowych zgonów wiązanych z upałami, a ekstremalne temperatury dotknęły około 150 mln mieszkańców.
Szczególnie niepokojące dane napłynęły z Francji. Francuska Narodowa Agencja Zdrowia Publicznego poinformowała o około 1000 dodatkowych zgonów w porównaniu z wcześniejszymi miesiącami. Największy wzrost śmiertelności dotyczył osób powyżej 65. roku życia, a liczba zgonów w domach i mieszkaniach wzrosła o około 40 proc. We Włoszech część miast otworzyła klimatyzowane budynki publiczne jako schronienie przed upałem, natomiast w Niemczech odnotowano rekordowo ciepłą noc, podczas której temperatura nie spadła poniżej 29,4 st. C.
Jak bezpiecznie przetrwać kolejne fale upałów?
Lekarze i służby ratunkowe przypominają, że podczas ekstremalnych temperatur warto przestrzegać kilku podstawowych zasad:
- regularnie pić wodę, nawet bez uczucia pragnienia,
- unikać intensywnego wysiłku fizycznego w godzinach największego nasłonecznienia,
- nosić jasną, przewiewną odzież i nakrycie głowy,
- nie pozostawiać dzieci ani zwierząt w zaparkowanych samochodach,
- ograniczyć spożywanie alkoholu, który nasila odwodnienie,
- regularnie sprawdzać stan zdrowia osób starszych, samotnych i przewlekle chorych.
Główne wnioski
- W Słubicach odnotowano 40,5 st. C, co według wstępnych danych IMGW jest najwyższą temperaturą zmierzoną w historii Polski. Dzień wcześniej padł rekord czerwca wynoszący 38,9 st. C.
- Większość kraju została objęta alertami III stopnia przed upałem, a Rządowe Centrum Bezpieczeństwa rozesłało ostrzeżenia do mieszkańców całej Polski.
- Ekstremalne temperatury zwiększyły liczbę interwencji medycznych i zakłóciły funkcjonowanie infrastruktury. Pogotowie w Zachodniopomorskiem odnotowało około 30 proc. więcej zgłoszeń, a wysokie temperatury spowodowały utrudnienia na kolei.
- Fala upałów dotknęła całą Europę. WHO poinformowała o ponad 1,3 tys. dodatkowych zgonów od 21 czerwca, a we Francji odnotowano około 1000 dodatkowych zgonów w porównaniu z wcześniejszymi miesiącami.
Źródło:
- opracowanie własne, IMGW, Wiadomości Onet, RMF24, TVN24
A Ścinawa z 43?