Bez jasnych zasad współpracy między ochroną zdrowia a wymiarem sprawiedliwości osoby po doświadczeniu przemocy seksualnej nadal napotykałyby bariery organizacyjne i prawne. Podczas wspólnego spotkania wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka oraz wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha omówili działania, które mają zapewnić pacjentom szybką i profesjonalną pomoc medyczną oraz wsparcie w kolejnych etapach postępowania. Za przygotowanie jednolitych procedur odpowiada specjalny zespół działający przy Ministerstwie Zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania podejmują Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Sprawiedliwości, aby uspójnić pomoc dla osób po przemocy seksualnej.
- Na czym polega praca zespołu MZ odpowiedzialnego za przygotowanie jednolitych procedur postępowania.
- Jak definiuje się przemoc seksualną i z jakimi konsekwencjami zdrowotnymi może się wiązać.
- Jakie dane pokazują skalę przestępstw seksualnych w Polsce w ostatnich latach.
Wspólne ustalenia Kęckiej i Myrchy
Rozmowa przedstawicieli resortów zdrowia i sprawiedliwości dotyczyła aktualizacji praktyk i regulacji w sposób umożliwiający udzielanie kompleksowej opieki osobom, które zgłaszają się po pomoc po doświadczeniu przemocy seksualnej. Podczas spotkania wskazano, że takie działania wymagają współdziałania medyków, prawników, psychologów i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo publiczne.
Jak wskazano w komunikacie Ministerstwa Zdrowia opublikowanym na X, bez realnej współpracy między systemem ochrony zdrowia a wymiarem sprawiedliwości nie da się skutecznie zwiększyć bezpieczeństwa pacjentów. Resort zaznaczył, że osoby po doświadczeniu przemocy potrzebują zarówno profesjonalnej opieki medycznej, jak i odpowiedniego wsparcia w dalszych działaniach prawnych.
Opieka nad pacjentem to także zapewnienie godności oraz obowiązek udzielenia wsparcia w sytuacjach granicznych – napisano w komunikacie MZ na X.
Zespół MZ ds. procedur po przemocy seksualnej
9 kwietnia 2025 r. w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia opublikowano zarządzenie powołujące Zespół do spraw opracowania procedur i wytycznych postępowania z osobami, które doświadczyły przemocy seksualnej. Jego zadaniem jest przygotowanie jednolitych, operacyjnych standardów, które będą obowiązywać w placówkach ochrony zdrowia.
Zespół ma opracować ścieżki postępowania od momentu zgłoszenia się pacjenta, poprzez badania, zabezpieczenie dokumentacji medycznej i dowodów, aż po wsparcie psychologiczne. Pracami kieruje Dyrektor Departamentu Równości w Zdrowiu w Ministerstwie Zdrowia.
Jak definiuje się przemoc seksualną?
Przemoc seksualna obejmuje wszelkie formy niechcianego kontaktu lub zachowań o charakterze seksualnym, których celem jest poniżenie i odebranie godności osobie pokrzywdzonej. Do takich zachowań należą m.in.:
- doprowadzenie do stosunku lub innych czynności seksualnych przemocą, groźbą lub podstępem
- zmuszanie do działań seksualnych lub obserwowania takich działań
- poniżające wypowiedzi o treści seksualnej
- naruszanie nietykalności intymnej
- przymus kontaktu z treściami pornograficznymi
- szantaż związany z publikacją materiałów intymnych (sextortion)
- „revenge porn”, czyli publikacja prywatnych nagrań lub zdjęć
- nadużycie relacji zależności w celu doprowadzenia do współżycia
Skutki dotykają zarówno sfery fizycznej, jak i emocjonalnej – od szoku i dezorientacji po poczucie winy, choć odpowiedzialność zawsze spoczywa wyłącznie na sprawcy. W wielu przypadkach konieczne jest wsparcie psychologiczne oraz dokumentacja medyczna, jeśli osoba pokrzywdzona chce dochodzić swoich praw.
Przemoc seksualna w Polsce – skala problemu
Polskie prawo nie posługuje się pojęciami takimi jak „molestowanie seksualne”, lecz część zachowań jest penalizowana – w tym groźby, nękanie czy gwałt opisany w art. 197 Kodeksu karnego. Definicja ta różni się od tej przyjętej w konwencji stambulskiej, która za kluczową uznaje zgodę, a nie sposób działania sprawcy.
Analiza przypadków przemocy seksualnej w Polsce za lata 2013–2021 wykazała, że ponad 80% osób pokrzywdzonych stanowią kobiety. W tym okresie wszczęto 57 tys. postępowań dotyczących przestępstw seksualnych. Jednocześnie wiele sytuacji pozostaje niezgłoszonych.
Wskaźnik wykrycia przestępstw wyniósł 124,8%, co oznacza, że policja identyfikowała dodatkowe przypadki w trakcie czynności analitycznych i operacyjnych. Najwyższą skuteczność zanotowano w Szczecinie (99,2%) i Gdańsku (94,5%).
![Przemoc domowa i zgwałcenia w Polsce: co mówią dane z ostatniej dekady? [Analiza]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2024/12/przemoc-domowa-i-zgwalcenia-dane-gus-2013-2023-300x200.jpg)
Główne wnioski
- Wiceministra Katarzyna Kęcka i wiceminister Arkadiusz Myrcha uzgodnili kierunki zmian, które mają wzmocnić bezpieczeństwo osób doświadczających przemocy seksualnej.
- Zespół powołany przez Ministra Zdrowia w kwietniu 2025 r. opracowuje jednolite procedury dla placówek medycznych – od przyjęcia pacjenta po wsparcie psychologiczne i zabezpieczenie dokumentacji.
- Przemoc seksualna ma wiele form, a jej skutki obejmują konsekwencje fizyczne, psychiczne i emocjonalne; w wielu przypadkach konieczna jest pomoc medyczna i prawna.
- Analiza danych z lat 2013–2021 wykazała 57 tys. wszczętych postępowań i ponad 80% kobiet wśród osób pokrzywdzonych, przy wysokich wskaźnikach wykrywania przestępstw w Szczecinie i Gdańsku.
Źródło:
- MZ / X
- https://cpk.org.pl/wiedza/przemoc-seksualna/
- Przemoc seksualna w Polsce w latach 2013-2021: Analiza skali zjawiska i skutków społeczno-ekonomicznych przemocy ze względu na płeć w kontekście UE, Martyna Kamińska, 2024
