Ministerstwo Zdrowia wprowadza nowe zasady dotyczące gospodarowania majątkiem samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Zarządzenie opublikowane 27 marca 2026 r. w Dzienniku Urzędowym MZ zastępuje dotychczasowe regulacje z 2012 r. i wprowadza bardziej szczegółowe wymogi dotyczące sprzedaży, najmu, dzierżawy i użyczenia aktywów trwałych. Nowe przepisy mają uporządkować procesy decyzyjne i ograniczyć ryzyka związane z nieprawidłowym gospodarowaniem mieniem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe obowiązki dotyczą gospodarowania majątkiem SPZOZ.
- Kiedy wymagany jest przetarg lub zgoda ministra zdrowia.
- Jakie ograniczenia wprowadzono w zakresie konfliktu interesów.
- Jak nowe przepisy wpływają na dostępność świadczeń zdrowotnych.
Obowiązkowa analiza przed każdą decyzją
Zgodnie z nowymi przepisami każda decyzja dotycząca zbycia aktywów trwałych lub oddania ich w najem, dzierżawę, użytkowanie czy użyczenie musi być poprzedzona pisemną oceną. Dokument ten wymaga zatwierdzenia przez kierownika zakładu i stanowi podstawę dalszych działań.
Ocena musi zawierać:
- uzasadnienie celowości planowanej czynności
- analizę ekonomiczną
- szacunkową wartość rynkową aktywów
- w przypadku rzeczy materialnych także analizę techniczną
Przetargi jako standard, wyjątki tylko za zgodą ministra
Nowe zarządzenie wprowadza zasadę, że zbycie, oddanie w dzierżawę, najem aktywów trwałych powinny odbywać się w trybie przetargowym, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.
Odstępstwo od tej zasady jest możliwe wyłącznie za zgodą ministra zdrowia i wymaga przedstawienia pisemnego uzasadnienia. Przepisy przewidują wyjątki m.in. dla darowizn czy zamiany, ale co do zasady tryb konkurencyjny staje się standardem.
Dodatkowo zbycie aktywów musi być poprzedzone opinią rady społecznej, jeśli funkcjonuje w danym zakładzie.
Ograniczenia: brak wpływu na dostępność świadczeń
Jednym z kluczowych zapisów jest zakaz podejmowania decyzji majątkowych, które mogłyby ograniczyć dostępność świadczeń zdrowotnych.
Regulacje wprost wskazują, że:
- działania nie mogą naruszać ciągłości udzielania świadczeń
- nie mogą być sprzeczne z przepisami ustawy o działalności leczniczej
Zakaz transakcji z podmiotami powiązanymi
Nowe przepisy wprowadzają wyraźne ograniczenia dotyczące konfliktu interesów. Zakazane jest przekazywanie aktywów m.in.:
- kierownikowi zakładu lub jego zastępcy
- osobom z nimi spokrewnionym lub powiązanym
- spółkom, w których mają wpływ decyzyjny
Dodatkowo wykluczono możliwość oddawania majątku podmiotom realizującym te same świadczenia zdrowotne, które znajdują się w zakresie działalności zakładu.
Zgody ministra i progi wartości
Zarządzenie szczegółowo określa sytuacje, w których konieczna jest zgoda ministra zdrowia. Dotyczy to m.in.:
- zbycia nieruchomości – zawsze wymagana zgoda
- najmu lub dzierżawy nieruchomości powyżej 50 m²
- ruchomości o wartości powyżej 170 000 zł
- darowizn powyżej 30 000 zł
W przypadku mniejszych powierzchni lub krótkoterminowych umów (do 2 dni w tygodniu) wystarczające jest powiadomienie ministra.
Warto podkreślić, że wartości te liczone są bez podatków i opłat, a podstawą jest wartość rynkowa.
Szczegółowe wymogi dla umów
Nowe przepisy precyzują również, jakie elementy muszą znaleźć się w umowach dotyczących majątku SPZOZ. W zależności od rodzaju umowy wymagane jest m.in.:
- określenie czynszu i zasad jego waloryzacji
- wskazanie czasu trwania umowy
- zasady użytkowania i odpowiedzialności za przedmiot umowy
- warunki wypowiedzenia
Brak zachowania formy pisemnej oznacza nieważność umowy.
Wyjątek: sytuacje epidemiczne
Zarządzenie przewiduje wyjątki w sytuacjach nadzwyczajnych. W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii część wymogów – w tym przetargi czy zgody – może nie mieć zastosowania, jeśli działania służą zwalczaniu epidemii.
Nowe przepisy zastępują regulacje sprzed ponad dekady
Nowe zarządzenie zastępuje przepisy obowiązujące od 2012 r., które były kilkukrotnie nowelizowane, ale nie odpowiadały już aktualnym realiom funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
Wejście w życie nowych zasad nastąpi po 14 dniach od ogłoszenia.
Główne wnioski
- Każda decyzja majątkowa w SPZOZ musi być poprzedzona pisemną oceną, obejmującą analizę ekonomiczną, techniczną i wartość rynkową aktywów.
- Tryb przetargowy staje się standardem, a odstępstwo od niego wymaga zgody ministra zdrowia i pisemnego uzasadnienia.
- Wprowadzono konkretne progi i obowiązki zgód – m.in. powyżej 170 000 zł dla ruchomości, 30 000 zł przy darowiźnie oraz dla nieruchomości niezależnie od wartości.
- Nowe przepisy wzmacniają kontrolę i eliminują ryzyko konfliktu interesów, zakazując transakcji z podmiotami powiązanymi i działań ograniczających dostępność świadczeń.
Źródło:
- https://dziennikmz.mz.gov.pl/legalact/2026/22/
