Koalicja dla Psychoterapii (KdP), zrzeszająca naukowców z wiodących polskich instytucji akademickich, wyraziła swoje stanowisko w sprawie projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym. Dokument wniesiony na ręce Marszałka Sejmu stanowi pierwszą kompleksową propozycję regulacji zawodu psychoterapeuty w Polsce. Zdaniem KdP, inicjatywa ta niesie zarówno pozytywne rozwiązania, jak i ryzykowne zapisy, które mogą wpłynąć na jakość psychoterapii w kraju. Eksperci podkreślają znaczenie oparcia praktyki terapeutycznej na naukowych dowodach skuteczności oraz właściwego kształcenia przyszłych psychoterapeutów.
Pozytywne aspekty projektu ustawy
Koalicja dla Psychoterapii dostrzega wiele wartościowych elementów w proponowanej regulacji. Eksperci podkreślają znaczenie traktowania psychoterapii jako zawodu zaufania publicznego, co może przyczynić się do wzrostu standardów etycznych i jakości świadczonych usług.
Zdaniem członków KdP, ważnym krokiem jest również uznanie roli środowiska naukowego w kształtowaniu standardów psychoterapii. Choć projekt ustawy nie przewiduje szczegółowych mechanizmów współpracy między naukowcami, a praktykami, to sama wzmianka na ten temat daje nadzieję na dalsze wzmacnianie psychoterapii opartej na dowodach naukowych.
Pozytywnie oceniono także zapisy dotyczące ochrony psychoterapeuty przed presją ze strony organów państwowych w kwestii złamania tajemnicy zawodowej. Zachowanie poufności jest kluczowe dla budowania zaufania w relacji terapeutycznej, co przekłada się na skuteczność leczenia.
Główne kontrowersje – kryteria dostępu do zawodu
Najwięcej zastrzeżeń Koalicji dla Psychoterapii budzą zapisy dotyczące kwalifikacji wymaganych do wykonywania zawodu psychoterapeuty. Obecna wersja projektu dopuszcza do praktyki osoby z wykształceniem magisterskim w niemal dowolnym kierunku humanistycznym, społecznym, medycznym, a nawet teologicznym.
Eksperci KdP podkreślają, że skuteczność psychoterapii opiera się na specjalistycznej wiedzy i umiejętnościach diagnostycznych oraz terapeutycznych, które mogą być zdobywane jedynie na określonych kierunkach studiów. Jak zauważyli:
Prowadzenie skutecznej psychoterapii wspierane jest przez odpowiednie umiejętności diagnostyczne, interpersonalne, komunikacyjne i terapeutyczne (…), których nabycie umożliwiają tylko niektóre kierunki studiów.
Według Koalicji, kierunki, które powinny uprawniać do kształcenia w zakresie psychoterapii, to psychologia, pedagogika, medycyna, socjologia/praca socjalna, resocjalizacja oraz pielęgniarstwo.
Koalicja odnosi się także do uzasadnienia projektu ustawy, w którym wskazano, że „osobowość” terapeuty jest kluczowym czynnikiem skuteczności psychoterapii. KdP jednoznacznie odrzuca tę argumentację:
Powoływanie się na badania naukowe w kontekście większej wagi osobowości nad bazowym wykształceniem osoby prowadzącej psychoterapię jest błędem merytorycznym.
Brak naukowych dowodów na skuteczność terapii prowadzonej przez osoby spoza kluczowych dziedzin sprawia, że projekt w obecnej formie może prowadzić do obniżenia jakości usług psychoterapeutycznych w Polsce.
Znaczenie nauki w psychoterapii
Zdaniem KdP projekt ustawy w niewystarczającym stopniu uwzględnia głos naukowców zajmujących się psychoterapią i zdrowiem psychicznym. Eksperci wskazują, że efektywność psychoterapii powinna być oceniana w oparciu o rygorystyczne badania naukowe, takie jak randomizowane badania kliniczne (RCT).
Koalicja postuluje, aby w ustawie zawarto mechanizmy promujące wykorzystanie dowodów naukowych w praktyce terapeutycznej. Wskazuje na konieczność zobowiązania ośrodków szkolących do egzekwowania wiedzy na temat skuteczności metod psychoterapeutycznych.
Proponujemy, aby ustawa uwzględniała konieczność stałego wysiłku na rzecz implementowania wiedzy naukowej do praktyki psychoterapeutycznej – podkreślają przedstawiciele KdP.
Problematyczne przedstawienie skuteczności różnych szkół terapeutycznych
Koalicja zwraca także uwagę na błędy w sposobie przedstawienia skuteczności różnych nurtów psychoterapii w uzasadnieniu projektu. Eksperci wskazują, że współczesne badania koncentrują się na ocenie efektywności konkretnych technik terapeutycznych, a nie całych szkół psychoterapeutycznych.
Zgodnie z aktualnym stanem rozwoju nauki skuteczność psychoterapii badana jest dla specyficznych problemów psychicznych, komponentów psychoterapii lub procesów adresowanych przez psychoterapię (…), a nie dla całych szkół czy nurtów – zauważają przedstawiciele Koalicji.
W związku z tym postulują, by przyszłe regulacje uwzględniały wyłącznie metody terapii o potwierdzonej skuteczności, a nie kierowały się ogólnymi założeniami teoretycznymi poszczególnych podejść terapeutycznych.
Koalicja dla Psychoterapii podkreśla, że regulacja zawodu psychoterapeuty jest konieczna, ale powinna opierać się na rzetelnych podstawach naukowych. Wprowadzenie przepisów umożliwiających praktykę terapeutyczną osobom bez odpowiedniego wykształcenia stanowi zagrożenie dla jakości usług i bezpieczeństwa pacjentów. Eksperci KdP apelują o zmiany w projekcie ustawy, które uwzględnią dowody naukowe oraz zwiększą rolę środowiska akademickiego w kształtowaniu standardów psychoterapii.
Jesteśmy gotowi do dalszych dyskusji i współpracy przy wprowadzaniu takich modyfikacji w proponowanych regulacjach, które sprawią, że psychoterapia w Polsce będzie oparta na najwyższych standardach naukowych i etycznych – podsumował dr hab. Jarosław Michałowski, przewodniczący Zespołu Roboczego Koalicji dla Psychoterapii.
Źródło:
- swps.pl
