Najnowsza edycja raportu „Diagnoza zmian w opiece onkologicznej i hematologicznej 2025”, przygotowana przez Inicjatywę All.Can Polska, przedstawia aktualny obraz systemu onkologicznego i hematologicznego na początku 2026 roku. Autorzy zwracają uwagę na rosnące obciążenie finansowe, przedłużające się procesy decyzyjne oraz niedostosowanie organizacyjne placówek do współczesnych realiów klinicznych. Raport łączy dane, analizę ekspercką i rekomendacje wynikające z dotychczasowych doświadczeń wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak All.Can Polska ocenia kluczowe wyzwania systemu onkologicznego i hematologicznego w 2025 roku.
- Jakie bariery finansowe, organizacyjne i regulacyjne wpływają na funkcjonowanie KSO, profilaktyki oraz refundacji terapii.
- Jakie problemy w diagnostyce molekularnej i badaniach niekomercyjnych podnosi raport.
- Jakie obszary wymagają długofalowej strategii rozwoju, a nie jedynie działań doraźnych.
Rosnąca presja finansowa i organizacyjna w systemie
W opracowaniu podkreślono, że kondycja systemu ochrony zdrowia coraz częściej determinuje zdolność placówek do zapewniania stabilnej i przewidywalnej opieki. Jak wyjaśnia Aleksandra Rudnicka, przewodnicząca Prezydium All.Can Polska, dotychczasowe kryzysy – pandemia COVID-19 i konsekwencje wojny w Ukrainie – pełniły funkcję testu odporności systemu, jednak obecnie największym ograniczeniem staje się luka w budżecie NFZ. Ma ona wpływ zarówno na funkcjonowanie ośrodków onkologicznych, jak i instytucji prowadzących badania kliniczne oraz inicjatywy rozwojowe.
KSO i NSO – działanie i wyzwania
Opracowanie wskazuje, że Krajowa Sieć Onkologiczna funkcjonuje we wszystkich województwach, a standaryzacja procedur poprawiła organizację opieki w mniejszych placówkach. Jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na jasne komunikowanie zmian oraz pełniejsze wykorzystanie cyfrowych narzędzi zarządzania opieką. W aktualnie procedowanej nowelizacji przewidziano uproszczenia regulacyjne i otwarcie drogi do głębszej cyfryzacji ścieżek pacjenta.
Profilaktyka pozostaje jednym z najsłabszych ogniw realizacji NSO. Raport zwraca uwagę na niskie wskaźniki zgłaszalności na badania przesiewowe, opóźnienia programu szczepień przeciw HPV oraz ograniczoną partycypację młodzieży w edukacji zdrowotnej. Te czynniki utrudniają odwrócenie niekorzystnych trendów epidemiologicznych.
Refundacje w 2025 roku – wzrost dynamiki, lecz nie bez ograniczeń
Rok 2025 okazał się okresem dużych zmian refundacyjnych, szczególnie w onkologii i hematoonkologii. Mimo to około 70% terapii uznawanych za priorytetowe nie doczekało się decyzji refundacyjnych, co autorzy wiążą z niewystarczającą liczbą wniosków i dużą złożonością procesu. Planowana nowelizacja ustawy refundacyjnej może skrócić niektóre procedury, jednak oczekiwania pacjentów i klinicystów pozostają wysokie.
Diagnostyka molekularna – rozwój, ale bez przełomu
W raporcie wskazano postęp w dostępności badań molekularnych dla pacjentów kierowanych do programów lekowych. Jednocześnie podkreślono, że czas oczekiwania na wyniki badań nowej generacji jest wciąż długi, co jest rezultatem m.in. z braków kadrowych oraz luki inwestycyjnej w zakresie sekwencjonowania i analizy danych.
Głos pacjentów wymaga wzmocnienia i systemowego uporządkowania
Eksperci All.Can Polska zwrócili uwagę, że uczestnictwo organizacji pacjentów w procesach decyzyjnych jest konieczne, ale wymaga jasnych zasad reprezentacji, kryteriów wyboru przedstawicieli i sposobów zarządzania potencjalnymi konfliktami interesów.
Druga strona problemu dotyczy profesjonalizacji organizacji – tak, aby ich udział w konsultacjach miał realny wpływ na kształtowanie polityk zdrowotnych, a nie sprowadzał się do formalnego spełnienia wymogów procesu legislacyjnego.
Rola ABM i ryzyko destabilizacji badań niekomercyjnych
Dzięki Agencji Badań Medycznych Polska znalazła się w gronie europejskich liderów pod względem liczby prowadzonych badań niekomercyjnych. Pod opieką projektów ABM jest obecnie kilkadziesiąt tysięcy pacjentów. Raport ostrzega jednak, że niestabilność finansowania może zagrozić dotychczasowym osiągnięciom i ograniczyć możliwość prowadzenia nowych projektów badawczych.
Długofalowa strategia zamiast doraźnych działań
W opracowaniu podkreślono, że bez wypracowania stabilnego, wieloletniego modelu finansowania oraz rozwiązań wspierających cyfryzację, koordynację opieki i rozwój kadr medycznych, system nie będzie w stanie skutecznie odpowiedzieć na rosnące potrzeby pacjentów. Zdaniem Aleksandry Rudnickiej onkologia, która dysponuje doświadczeniem wdrażania NSO, może stanowić przykład dla innych dziedzin wymagających kompleksowych reform.
Raport dostępny jest po linkiem: https://all-can.pl/diagnoza-zmian-w-opiece-onkologicznej-i-hematologicznej-2025/
Główne wnioski
- System onkologiczny i hematologiczny działa pod rosnącą presją finansową. Luka w budżecie NFZ utrudnia dostęp do terapii, prowadzenie badań niekomercyjnych i stabilne funkcjonowanie placówek.
- Krajowa Sieć Onkologiczna poprawiła organizację opieki, ale potrzebuje dalszej cyfryzacji, uproszczeń regulacyjnych i skuteczniejszej komunikacji z pacjentami.
- Rok 2025 przyniósł duży wzrost dynamiki refundacyjnej, lecz około 70% terapii oczekujących nie uzyskało decyzji ze względu na złożoność procesów i niewystarczającą liczbę wniosków.
- Badania molekularne i projekty ABM wymagają stabilnego finansowania. Czas oczekiwania na wyniki badań NGS pozostaje długi, a niestabilność środków zagraża rozwojowi badań niekomercyjnych.
Źródło:
- https://all-can.pl/diagnoza-zmian-w-opiece-onkologicznej-i-hematologicznej-2025/
