Od 81 do 247 dni – tyle w 2025 r., zależnie od województwa, upływało od publikacji listy refundacyjnej do rozstrzygnięcia konkursu NFZ. Różnica między regionami sięgała więc 166 dni. Jednocześnie pod koniec ubiegłego roku w kolejkach do programów lekowych czekało od 70 do 2244 pacjentów, a odnotowany czas oczekiwania na rozpoczęcie leczenia w niektórych przypadkach przekraczał 2,5 roku. Dane pochodzą z pierwszych analiz prezentowanych przez OBSERWATOR – nowe narzędzie stworzone z inicjatywy Komitetu Farmaceutycznego Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce (KF AmCham).
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duże były w 2025 r. regionalne różnice w czasie od refundacji do rozstrzygnięcia konkursu NFZ.
- Ilu pacjentów czekało na leczenie w programach lekowych w IV kwartale 2025 r.
- Jakie procedury muszą zostać przeprowadzone, zanim refundowana terapia stanie się dostępna dla pacjentów.
- Jakie dane o dostępie do terapii gromadzi i porównuje OBSERWATOR.
Od refundacji do konkursu NFZ nawet 247 dni
Objęcie terapii refundacją nie jest równoznaczne z możliwością natychmiastowego rozpoczęcia leczenia przez pacjentów. Po publikacji listy refundacyjnej konieczne jest przeprowadzenie kolejnych procedur po stronie Narodowego Funduszu Zdrowia i świadczeniodawców.
Jednym z pierwszych etapów są postępowania konkursowe NFZ. Dane zebrane w OBSERWATORZE pokazują, że w 2025 r. czas od publikacji listy refundacyjnej do rozstrzygnięcia konkursu wynosił, zależnie od województwa, od 81 do 247 dni.
Oznacza to 166 dni różnicy między regionami.
Różnice są widoczne również w długości samych postępowań konkursowych. Zgodnie z założeniami NFZ czas od ogłoszenia konkursu do jego rozstrzygnięcia nie powinien przekraczać 80 dni. W województwach, w których procedury przebiegały najszybciej, trwały one w 2025 r. 52 dni. W innych regionach okres ten był ponad 2,5-krotnie dłuższy od zakładanego czasu.
– Dla pacjentów decyzja refundacyjna nie jest celem samym w sobie. Liczy się moment, w którym rzeczywiście mogą rozpocząć leczenie. Z danych wynika, że nadal istnieją znaczące różnice między regionami, a kod pocztowy może wpływać na tempo uzyskania dostępu do terapii – mówi Magdalena Kołodziej, prezes zarządu Fundacji MY Pacjenci.
Jak wskazuje, choroba nie czeka, dlatego potrzebne jest identyfikowanie i ograniczanie opóźnień pojawiających się już po objęciu terapii refundacją.
Po konkursie pozostają kolejne procedury
Rozstrzygnięcie konkursu NFZ również nie kończy procesu prowadzącego do rozpoczęcia leczenia. Szpital musi jeszcze zawrzeć umowę z Funduszem, przeprowadzić procedury zakupowe oraz przygotować organizację udzielania świadczeń.
Według danych przedstawionych przez twórców OBSERWATORA może to przesunąć rozpoczęcie terapii o kolejne 2-4 tygodnie.
Dane mają więc pokazywać nie tylko formalny moment objęcia leku refundacją, ale całą drogę, którą system musi przejść, zanim finansowana publicznie terapia będzie rzeczywiście dostępna dla pacjenta.
Od 70 do 2244 pacjentów w kolejkach do programów lekowych
Liczba osób leczonych w programach lekowych rośnie, ale dane OBSERWATORA wskazują jednocześnie na duże różnice regionalne w dostępie do świadczeń.
W ostatnim kwartale 2025 r. liczba pacjentów oczekujących w kolejkach do programów lekowych wynosiła od 70 do 2244, zależnie od województwa. Na różnice mogą wpływać zarówno lokalne potrzeby zdrowotne, jak i sposób organizacji świadczeń w poszczególnych regionach.
Szczególnie istotne są dane dotyczące czasu oczekiwania. W analizowanym okresie odnotowano przypadki, w których oczekiwanie na rozpoczęcie leczenia w programie lekowym przekraczało 2,5 roku.
OBSERWATOR ma pokazywać drogę od refundacji do leczenia
OBSERWATOR to narzędzie analityczne stworzone z inicjatywy Komitetu Farmaceutycznego Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce (KF AmCham). Jego zadaniem jest zebranie w jednym miejscu publicznie dostępnych danych dotyczących rzeczywistego dostępu pacjentów do terapii.
– Celem projektu jest dostarczenie administracji publicznej, NFZ, świadczeniodawcom, organizacjom pacjentów oraz pozostałym uczestnikom systemu ochrony zdrowia narzędzia, które umożliwia kompleksowy wgląd w rzeczywisty dostęp do terapii w programach lekowych i RDTL – mówi Sylwia Jaczyńska-Kolasza z KF AmCham.
Platforma obejmuje cztery główne obszary: postępowania konkursowe NFZ, kontrakty, kolejki do programów lekowych oraz Ratunkowy Dostęp do Technologii Lekowych (RDTL). Pozwala porównywać dane pomiędzy województwami, programami lekowymi i kolejnymi okresami sprawozdawczymi.
Dane mają pomóc wskazać miejsca wymagające zmian
Twórcy projektu zakładają, że zestawienie danych z różnych etapów dostępu do terapii pozwoli dokładniej wskazywać miejsca, w których powstają opóźnienia.
Anna Gołębicka, ekonomistka, strateżka zarządzania i komunikacji oraz współzałożycielka Human Answer Institute, zwraca uwagę, że samo podjęcie decyzji o finansowaniu terapii nie wystarcza. Potrzebne jest również monitorowanie, jak decyzja ta jest później realizowana.
– OBSERWATOR pokazuje, co dzieje się pomiędzy refundacją, a rzeczywistym rozpoczęciem leczenia i pozwala wyciągać wnioski zarządcze oparte na danych. To narzędzie wspiera przewidywalność i lepsze planowanie. A przede wszystkim pomaga zobaczyć system z perspektywy pacjenta – mówi Anna Gołębicka.
Na znaczenie mierzenia rzeczywistego dostępu do świadczeń zwraca uwagę również Maciej Miłkowski, wiceminister zdrowia w latach 2018-2024 i ekspert systemowy.
– To, czego nie mierzymy, jest bardzo trudne do poprawy. Dlatego dostęp do rzetelnych danych w OBSERWATORZE ma kluczowe znaczenie dla oceny skuteczności organizacji opieki zdrowotnej, planowania finansowania oraz identyfikowania obszarów wymagających interwencji – wskazuje Miłkowski.
Platforma ma być aktualizowana wraz z nowymi danymi
OBSERWATOR został opracowany przez HTA Consulting Poland sp. z o.o. na bazie Interactive Dynamic Analysis – interaktywnego narzędzia umożliwiającego wielowymiarowe przeglądanie i monitorowanie danych.
Platforma wykorzystuje informacje publikowane przez instytucje publiczne i ma być aktualizowana wraz z pojawianiem się nowych danych.
– Wierzymy, że OBSERWATOR nie będzie służył tylko opisowi rzeczywistości, ale będzie realnie wspierał zmiany, które pomogą skrócić czas oczekiwania pacjentów na terapię – mówi Grzegorz Byszewski z prezydium KF AmCham.
Główne wnioski
- W 2025 r. od publikacji listy refundacyjnej do rozstrzygnięcia konkursu NFZ mijało od 81 do 247 dni, co oznacza 166 dni różnicy między województwami.
- W IV kwartale 2025 r. w kolejkach do programów lekowych czekało od 70 do 2244 pacjentów, zależnie od regionu.
- Odnotowano przypadki, w których oczekiwanie na rozpoczęcie leczenia w programie lekowym przekraczało 2,5 roku.
- OBSERWATOR analizuje postępowania konkursowe NFZ, kontrakty, kolejki do programów lekowych oraz RDTL, umożliwiając porównywanie dostępu do terapii między regionami.
Źródło:
- Mat. prasowy
