Rynek farmaceutyczny w ostatnich latach przechodzi intensywną falę konsolidacji i strategicznych przejęć, szczególnie w obszarach neurologii oraz terapii chorób przewlekłych. Jedną z największych transakcji w sektorze biotechnologicznym w 2026 roku jest ogłoszone przejęcie brytyjskiej spółki Centessa Pharmaceuticals przez koncern Eli Lilly. Wartość umowy może sięgnąć nawet 7,8 miliarda dolarów, a jej głównym celem jest rozwój nowej generacji leków regulujących cykl snu i czuwania. Transakcja ma istotne znaczenie nie tylko dla strategii biznesowej Lilly, ale również dla przyszłości terapii takich zaburzeń jak narkolepsja, hipersomnia idiopatyczna – czy nadmierna senność w ciągu dnia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Eli Lilly zdecydowało się przejąć Centessa Pharmaceuticals za nawet 7,8 mld dolarów oraz jak transakcja wpisuje się w strategię rozwoju firmy w obszarze neuronauki.
- Jak działa cleminorekston (ORX750) – główny kandydat terapeutyczny Centessy rozwijany w leczeniu narkolepsji i idiopatycznej hipersomnii.
- Na czym polega mechanizm agonistów receptora oreksyny 2 (OX2R) oraz dlaczego uznawany jest za jeden z najbardziej obiecujących kierunków terapii zaburzeń snu.
- Jak przejęcie Centessy może wzmocnić portfolio neurologiczne Lilly i przyspieszyć rozwój nowych terapii dla pacjentów z zaburzeniami snu i czuwania.
Przejęcie Centessa Pharmaceuticals – szczegóły transakcji
Zgodnie z ogłoszoną umową Eli Lilly przejmie Centessa Pharmaceuticals za 38 dolarów za akcję, co stanowi około 37% premii względem ceny zamknięcia na Nasdaq z 30 marca, wynoszącej 27,58 dolarów. Wartość podstawowa transakcji wynosi około 6,3 miliarda dolarów, jednak całkowita kwota może wzrosnąć do 7,8 miliarda dolarów dzięki mechanizmowi tzw. praw do wartości warunkowej (CVR – Contingent Value Rights).
Akcjonariusze Centessy mogą otrzymać dodatkowe 9 dolarów za akcję, jeśli zostaną spełnione określone kamienie milowe regulacyjne związane z rozwojem głównego kandydata terapeutycznego spółki. W praktyce oznacza to, że ostateczna wartość przejęcia będzie zależeć od postępów w badaniach klinicznych oraz decyzji amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA).
Cleminorekston – kluczowy kandydat terapeutyczny
Najważniejszym aktywem Centessy jest cleminorekston (dawniej ORX750) – innowacyjny lek rozwijany w terapii zaburzeń cyklu snu i czuwania. Substancja ta należy do klasy agonistów receptora oreksyny 2 (OX2R), które oddziałują na układ neurobiologiczny regulujący czuwanie. W badaniach klinicznych fazy II wykazała ona obiecujące wyniki w leczeniu:
- narkolepsji typu 1
- narkolepsji typu 2
- idiopatycznej hipersomnii
Jeśli lek uzyska zatwierdzenie FDA w jednym z tych wskazań w ciągu pięciu lat od zamknięcia transakcji, akcjonariusze Centessy będą uprawnieni do otrzymania dodatkowych płatności wynikających z CVR. Jednocześnie przewidziano również premię za uzyskanie pierwszej zgody FDA dla dowolnego wskazania przed 2030 rokiem.
Agoniści receptora oreksyny – nowy kierunek w neuronauce
Technologia rozwijana przez Centessę koncentruje się na układzie oreksynowym, który odgrywa kluczową rolę w regulacji rytmu snu i czuwania. Jak podkreślają przedstawiciele Lilly, jest to jeden z najbardziej obiecujących kierunków rozwoju współczesnej neuronauki. Carole Ho, wiceprezes wykonawczy i prezes Lilly Neuroscience, powiedziała:
Biologia receptorów oreksyny stanowi jedną z najbardziej fascynujących możliwości mechanistycznych w neuronauce, jako bezpośrednia interwencja w główny przełącznik cyklu snu i czuwania. Centessa zgromadziła portfolio o szerokim zakresie i głębi, aby poprawić czuwanie w szerokim spektrum wskazań.
Portfolio Centessy obejmuje nie tylko cleminorekston, lecz także inne cząsteczki z tej samej klasy, które mogą znaleźć zastosowanie w leczeniu:
- zaburzeń neurologicznych
- chorób neurodegeneracyjnych
- zaburzeń neuropsychiatrycznych
Drugim kandydatem klinicznym jest ORX142, który w badaniu fazy I wykazał poprawę latencji snu u zdrowych ochotników.
Rosnący rynek terapii narkolepsji
Zaburzenia snu stanowią coraz większy problem zdrowia publicznego. Według raportu GlobalData liczba zdiagnozowanych przypadków narkolepsji na 16 największych rynkach farmaceutycznych może przekroczyć 760 tysięcy pacjentów do 2029 roku.
Do najważniejszych obecnie stosowanych terapii należy między innymi Xyrem (hydroksymaślan sodu) firmy Jazz Pharmaceuticals, stosowany w leczeniu nadmiernej senności w ciągu dnia u pacjentów z narkolepsją. Nowe leki modulujące aktywność układu oreksynowego mogą jednak znacząco zmienić sposób leczenia tych zaburzeń, ponieważ bezpośrednio wpływają na mechanizmy regulujące czuwanie.
Strategia Lilly: intensywna ekspansja w neurologii
Przejęcie Centessy wpisuje się w szerszą strategię Eli Lilly polegającą na rozbudowie portfolio leków neurologicznych oraz inwestowaniu w innowacyjne technologie biotechnologiczne. W 2026 roku firma zawarła już kilka znaczących transakcji:
- przejęcie Ventyx Biosciences za około 1,2 mld dolarów
- przejęcie Orna Therapeutics za około 2,4 mld dolarów
- partnerstwo badawcze z chińską firmą Innovent o wartości nawet 8,8 mld dolarów
Lilly współpracuje również z szeregiem firm biotechnologicznych, w tym:
- Insilico Medicine
- Nimbus Therapeutics
- Repertoire Immune Medicines
- Seamless Therapeutics
Dzięki tym inwestycjom koncern buduje jedno z najbardziej rozbudowanych portfolio badawczo-rozwojowych w branży farmaceutycznej.
Centessa – pionier terapii opartych na oreksynie
Centessa Pharmaceuticals to firma biotechnologiczna w fazie badań klinicznych, której celem jest opracowanie terapii o przełomowym znaczeniu dla pacjentów. Dyrektor generalny spółki Mario Alberto Accardi podkreślił znaczenie współpracy z Lilly:
Centessa jest pionierem w dziedzinie badań nad oreksyną, a my stworzyliśmy potencjalnie najlepsze w swojej klasie portfolio agonistów receptora OX2R o poziomie głębi i szerokości, które mogą pomóc na nowo zdefiniować możliwości neuronauki.
Połączenie potencjału badawczego Centessy z globalnymi możliwościami rozwoju klinicznego Lilly ma przyspieszyć rozwój nowych terapii dla pacjentów cierpiących na zaburzenia snu oraz inne choroby neurologiczne.
Główne wnioski
- Eli Lilly przejmie Centessa Pharmaceuticals za maksymalnie 7,8 mld dolarów, oferując 38 dolarów za akcję oraz dodatkowe płatności warunkowe (CVR) do 9 dolarów za akcję.
- Kluczowym aktywem Centessy jest cleminorekston (ORX750), agonista receptora oreksyny 2 rozwijany w terapii narkolepsji typu 1 i 2 oraz idiopatycznej hipersomnii.
- Według prognoz GlobalData liczba pacjentów z narkolepsją może przekroczyć 760 tys. do 2029 roku na 16 największych rynkach farmaceutycznych.
- Transakcja wzmacnia strategię Lilly w obszarze neurologii i medycyny snu oraz wpisuje się w serię wielomiliardowych inwestycji firmy w biotechnologię w 2026 roku.
Źródło:
- Eli Lilly
