Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który zmienia zasady kwalifikacji pacjentów do domowej wentylacji mechanicznej, częstotliwość wizyt personelu medycznego oraz wymagania dotyczące sprzętu. Nowe przepisy przewidują również wprowadzenie telemonitoringu i możliwość łączenia wybranych świadczeń opieki długoterminowej. Zmiany mają objąć około 13,5 tys. pacjentów, a ich wejście w życie zaplanowano na 1 stycznia 2027 r. Projekt zostanie skierowany do 10-dniowych konsultacji publicznych i opiniowania.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w domowej wentylacji mechanicznej Ministerstwo Zdrowia planuje od 1 stycznia 2027 r.
- U których pacjentów zmniejszy się częstotliwość wizyt pielęgniarskich i lekarskich.
- Jak będą wyglądały telemonitoring respiratorów oraz nowe zasady kwalifikacji do leczenia.
- Jakie obowiązki dotyczące sprzętu medycznego i organizacji opieki otrzymają świadczeniodawcy.
Nowe zasady domowej wentylacji mechanicznej od 2027 roku
Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia z 10 listopada 2026 r. zmienia przepisy dotyczące świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki długoterminowej. Regulacja obejmuje zarówno inwazyjną, jak i nieinwazyjną wentylację mechaniczną prowadzoną w warunkach domowych.
Według oceny skutków regulacji zmiany dotyczą około 13 500 pacjentów oraz 978 podmiotów leczniczych. W tej grupie znajduje się 888 stacjonarnych szpitali ogólnych kwalifikujących pacjentów do świadczeń oraz 90 podmiotów realizujących domową wentylację mechaniczną.
Projekt nie wprowadza nowego świadczenia gwarantowanego. Jego celem jest uporządkowanie zasad kwalifikacji, monitorowania skuteczności leczenia oraz organizacji opieki nad pacjentami z przewlekłą niewydolnością oddechową.
Mniej wizyt pielęgniarskich u części dorosłych pacjentów
Jedną z ważniejszych zmian jest ograniczenie częstotliwości planowych wizyt personelu medycznego u wybranych grup dorosłych pacjentów. W przypadku osób wentylowanych od 8 do 16 godzin na dobę wizyty pielęgniarskie mają odbywać się raz w miesiącu zamiast raz w tygodniu. U pacjentów z chorobami restrykcyjnymi klatki piersiowej oraz zespołem hipowentylacji otyłych przewidziano jedną wizytę na trzy miesiące.
Projekt dopuszcza również zmniejszenie o 50% częstotliwości planowych wizyt lekarskich u stabilnych klinicznie pacjentów wentylowanych nieinwazyjnie, którzy zostaną objęci telemonitoringiem. Wyjątek stanowią osoby z szybko postępującymi chorobami nerwowo-mięśniowymi, szczególnie stwardnieniem zanikowym bocznym (SLA).
W razie pogorszenia stanu zdrowia lub skuteczności wentylacji możliwe będą dodatkowe wizyty poza ustalonym harmonogramem.
Telemonitoring respiratorów. Analiza danych raz w tygodniu
Ministerstwo Zdrowia proponuje wprowadzenie telemonitoringu domowej wentylacji mechanicznej, opartego na zdalnym zbieraniu i analizowaniu danych z respiratorów.
Monitorowane mają być między innymi czas korzystania z urządzenia, średnie dobowe objętości oddechowe oraz nieszczelności maski. Świadczeniodawca realizujący telemonitoring będzie zobowiązany do analizy danych raz w tygodniu i generowania raportów.
Podmioty lecznicze będą musiały również opracować procedury reagowania na nieprawidłowości, zasady komunikacji z pacjentem oraz określić odpowiedzialność personelu.
Projekt przewiduje ponadto monitorowanie skuteczności leczenia na podstawie danych zapisanych w pamięci respiratora, wykonywanie gazometrii oraz, u pacjentów z chorobami nerwowo-mięśniowymi, pomiar szczytowego przepływu kaszlowego.
Pacjenci będą mogli łączyć wybrane świadczenia opieki długoterminowej
Projekt znosi część dotychczasowych ograniczeń dotyczących jednoczesnego korzystania z różnych form opieki. Dorośli pacjenci wentylowani mechanicznie będą mogli równolegle korzystać ze świadczeń pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej. Rozwiązanie ma zapewnić dostęp do opieki pielęgnacyjnej osobom, u których planowane wizyty zespołu wentylacji mechanicznej będą rzadsze.
Dopuszczone zostanie również jednoczesne korzystanie z domowej wentylacji mechanicznej i świadczeń hospicjum domowego dla dzieci. Hospicjum zachowa wiodącą rolę w organizacji i koordynacji opieki.
Nadal nie będzie natomiast możliwe łączenie domowej wentylacji mechanicznej ze świadczeniami hospicjum domowego dla dorosłych. W przypadku dzieci utrzymany zostanie także zakaz równoczesnego korzystania z pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej.
Nowe kryteria kwalifikacji i zakończenia wentylacji mechanicznej
Projekt wprowadza szczegółowe kryteria kwalifikacji dorosłych pacjentów do nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej, z podziałem na grupy schorzeń. Uwzględniono między innymi choroby obturacyjne, restrykcyjne, zespół hipowentylacji otyłych oraz choroby neurologiczne i nerwowo-mięśniowe.
Podstawą kwalifikacji mają być obiektywne parametry diagnostyczne, takie jak PaCO₂, PaO₂, PtcCO₂, FVC, MIP oraz AHI. Uregulowane zostaną również wskazania do tlenoterapii i stosowania urządzeń mechanicznie wspomagających kaszel.
Nowe przepisy określą także przesłanki zakończenia nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej. Przewidziano okresową weryfikację wskazań u części pacjentów po zaostrzeniu choroby oraz możliwość zakończenia leczenia u osób z zespołem hipowentylacji otyłych po istotnej redukcji masy ciała, jeżeli przestaną spełniać kryteria kwalifikacji.
Szczegółowe kryteria kwalifikacji i wyłączenia, określone w projektowanych § 7a-7c, nie będą dotyczyły pacjentów poniżej 18. roku życia.
Zmiany w fizjoterapii i obowiązkowy respirator zapasowy
Nowe regulacje przewidują indywidualne programy fizjoterapii opracowywane na podstawie diagnostyki funkcjonalnej. Dwie wizyty fizjoterapeutyczne tygodniowo przewidziano między innymi dla pacjentów wentylowanych powyżej 8 godzin na dobę ze znacznym ograniczeniem sprawności (3-5 punktów w skali Rankina), osób z chorobami nerwowo-mięśniowymi oraz dzieci i młodzieży. U pacjentów wentylowanych inwazyjnie utrzymano dwie wizyty tygodniowo.
Zmiany obejmą również wyposażenie medyczne. Pacjentom zależnym od respiratora, wentylowanym ponad 20 godzin na dobę, trzeba będzie zapewnić zapasowy respirator o porównywalnych parametrach technicznych.
Projekt doprecyzowuje ponadto wymagania dotyczące koncentratorów tlenu, urządzeń wspomagających kaszel, materiałów eksploatacyjnych oraz zasad serwisowania sprzętu.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Planowany termin wejścia w życie rozporządzenia to 1 stycznia 2027 r. Ministerstwo Zdrowia przewidziało jednak okresy przejściowe dla świadczeniodawców, którzy nie będą spełniać nowych wymagań:
- Do 30 czerwca 2027 r. – dostosowanie wyposażenia medycznego.
- Do 31 grudnia 2028 r. – spełnienie wymagań dotyczących telemonitoringu domowej wentylacji mechanicznej.
Podmioty, które będą spełniały wymagania już w dniu wejścia rozporządzenia w życie, będą mogły rozpocząć telemonitoring wcześniej.
Projekt został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania z 10-dniowym terminem zgłaszania uwag.
Główne wnioski
- Nowe przepisy mają objąć około 13,5 tys. pacjentów i 978 podmiotów leczniczych. Ministerstwo Zdrowia planuje ich wejście w życie 1 stycznia 2027 r.
- Wizyty pielęgniarskie u części dorosłych pacjentów będą rzadsze. Przy wentylacji od 8 do 16 godzin na dobę przewidziano jedną wizytę miesięcznie, a w wybranych schorzeniach jedną na trzy miesiące.
- Projekt wprowadza telemonitoring respiratorów z analizą danych raz w tygodniu. Przewiduje również nowe kryteria kwalifikacji do wentylacji mechanicznej i możliwość łączenia wybranych świadczeń opieki długoterminowej.
- Respirator zapasowy będzie wymagany u pacjentów wentylowanych ponad 20 godzin na dobę. Termin dostosowania sprzętu wyznaczono na 30 czerwca 2027 r., a wymagań dotyczących telemonitoringu na 31 grudnia 2028 r.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12416756/katalog/13237651#13237651

