Nawet 4 mln osób w Polsce może chorować na cukrzycę. Mimo rosnącej świadomości zdrowotnej wielu pacjentów nadal bagatelizuje tę chorobę, szczególnie gdy nie odczuwają żadnych dolegliwości. Z okazji Światowego Dnia Cukrzycy, obchodzonego 14 listopada, dr Paweł Banaś z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Barbary w Sosnowcu wyjaśnia, które przekonania pacjentów są najbardziej niebezpieczne i dlaczego wczesne leczenie ma tak duże znaczenie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie mity o cukrzycy najczęściej pojawiają się w gabinetach lekarskich.
- Czym różnią się mechanizmy rozwoju cukrzycy typu 1 i typu 2.
- Jakie powikłania może powodować długotrwała hiperglikemia.
- Dlaczego wczesne rozpoznanie i prawidłowa kontrola glikemii są istotne w zapobieganiu powikłaniom.
Najczęstsze mity o cukrzycy. Lekarz wskazuje trzy błędne przekonania
Cukrzyca należy do chorób cywilizacyjnych, a liczba zachorowań stale rośnie. Jednym z wyzwań pozostaje niewystarczająca świadomość zagrożeń związanych z jej rozwojem. Jak zauważa dr Paweł Banaś, internista z sosnowieckiego szpitala, w gabinetach lekarskich wciąż pojawiają się pacjenci przekonani, że brak określonych czynników ryzyka lub objawów wyklucza chorobę.
– Pierwszy z nich i chyba ten najważniejszy to jest ten, że przecież ja nie jem słodyczy, więc nie mam cukrzycy – mówi dr Paweł Banaś.
Kolejne błędne przekonania dotyczą wieku i masy ciała. Pacjenci zakładają, że cukrzyca występuje wyłącznie u osób starszych lub z nadwagą. Tymczasem choroba może rozwinąć się również u ludzi młodych i szczupłych.
Szczególnie niebezpieczne jest utożsamianie braku bólu z dobrym stanem zdrowia. Zdaniem lekarza osoby, które nie odczuwają wyraźnych dolegliwości, częściej lekceważą rozpoznanie i nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych.
Cukrzyca typu 1 i typu 2 – różne mechanizmy rozwoju choroby
Dr Banaś przypomina, że cukrzyca nie jest jednorodnym schorzeniem.
W cukrzycy typu 1 dochodzi do autoimmunologicznego niszczenia komórek beta trzustki odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Prowadzi to do bezwzględnego niedoboru tego hormonu. Choroba często ujawnia się u osób młodych, a jej początek bywa gwałtowny. Pacjenci wymagają insulinoterapii od momentu rozpoznania.
Inny mechanizm odpowiada za rozwój cukrzycy typu 2. Ważną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, otyłość i związana z nią insulinooporność. Organizm produkuje insulinę, jednak jej działanie lub ilość okazują się niewystarczające do utrzymania prawidłowej glikemii.
Powikłania cukrzycy mogą prowadzić do udaru, chorób serca i uszkodzenia nerek
Szczególne znaczenie ma wczesne i prawidłowe leczenie cukrzycy typu 1, która najczęściej ujawnia się u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych, często osób szczupłych. Choroba zazwyczaj ma gwałtowny początek i od momentu rozpoznania wymaga insulinoterapii. Ze względu na młody wiek pacjentów i perspektywę wieloletniego życia z cukrzycą kluczowe jest utrzymywanie prawidłowej glikemii, aby ograniczyć ryzyko rozwoju przewlekłych powikłań.
Długotrwale utrzymująca się hiperglikemia zwiększa ryzyko poważnych powikłań naczyniowych, zarówno w cukrzycy typu 1, jak i typu 2. Może prowadzić do chorób sercowo-naczyniowych, udaru mózgu oraz niedokrwienia kończyn dolnych. Uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych może z kolei skutkować pogorszeniem wzroku i funkcji nerek. Do przewlekłych powikłań cukrzycy należy również neuropatia obwodowa.
– Trzeba pamiętać, że im lepiej ją wyrównamy, im lepiej tą cukrzycę jako pacjenci zrozumiemy, tym wtedy te powikłania odległe na pewno będzie można odroczyć, a w niektórych przypadkach nawet ich uniknąć – zaznacza dr Banaś.
Lekarz zwraca uwagę, że zapobieganie powikłaniom powinno rozpoczynać się już na najwcześniejszym etapie choroby. Ważne jest również odpowiednie postępowanie u osób ze stanem przedcukrzycowym, które może zmniejszyć ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
Światowy Dzień Cukrzycy. Dlaczego nie warto czekać na pierwsze objawy?
Obchodzony 14 listopada Światowy Dzień Cukrzycy ma przypominać o znaczeniu profilaktyki, wczesnego rozpoznawania choroby oraz zapobiegania jej powikłaniom. Rosnąca liczba zachorowań wskazuje na potrzebę dalszej edukacji zdrowotnej.
Dr Paweł Banaś apeluje, aby pacjenci nie uzależniali decyzji o diagnostyce i leczeniu od wystąpienia odczuwalnych objawów.
– Więc jak cukrzyca zaczyna boleć, to niestety może być już zbyt późno – ostrzega lekarz.
Wczesne rozpoznanie, systematyczne leczenie i właściwa kontrola glikemii pozwalają ograniczyć ryzyko przewlekłych powikłań, które mogą prowadzić do niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci.
Główne wnioski
- Nawet 4 mln osób w Polsce może chorować na cukrzycę, a liczba zachorowań stale rośnie.
- Młody wiek, szczupła sylwetka i unikanie słodyczy nie wykluczają cukrzycy – przypomina dr Paweł Banaś z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Barbary w Sosnowcu.
- Cukrzyca typu 1 wymaga insulinoterapii od momentu rozpoznania, natomiast w rozwoju cukrzycy typu 2 istotną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, otyłość i insulinooporność.
- Długotrwała hiperglikemia zwiększa ryzyko udaru mózgu, chorób serca, uszkodzenia nerek i zaburzeń widzenia, dlatego wczesne leczenie i prawidłowa kontrola glikemii mają duże znaczenie.
Źródło:
- Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu / Oprac. AF
