Eksperymentalna terapia komórkami macierzystymi pochodzącymi z łożyska może otworzyć nowe możliwości leczenia przewlekłych owrzodzeń stopy cukrzycowej. W pierwszym badaniu klinicznym z udziałem 10 pacjentów wszystkie rany zamknęły się w ciągu sześciu miesięcy, a u większości uczestników zaobserwowano poprawę czucia w stopach. Wyniki naukowców z Wake Forest Institute for Regenerative Medicine, opublikowane w „Stem Cells Translational Medicine”, wskazują na potencjał medycyny regeneracyjnej, choć skuteczność terapii wymaga potwierdzenia w większych badaniach.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak komórki macierzyste pochodzące z łożyska mogą wspomagać leczenie przewlekłych owrzodzeń stopy cukrzycowej.
- Jakie wyniki uzyskano w pierwszym badaniu klinicznym z udziałem 10 pacjentów.
- Czy eksperymentalna terapia może poprawiać czucie u osób z neuropatią cukrzycową.
- Jakie są ograniczenia nowej metody i kiedy może ona znaleźć zastosowanie w praktyce klinicznej.
Komórki macierzyste łożyska w leczeniu stopy cukrzycowej
Owrzodzenia stopy cukrzycowej należą do najpoważniejszych powikłań cukrzycy. Przewlekłe rany, zaburzenia gojenia oraz uszkodzenie nerwów obwodowych zwiększają ryzyko zakażeń, hospitalizacji i amputacji kończyn dolnych. Naukowcy z Wake Forest Institute for Regenerative Medicine (WFIRM) sprawdzili, czy komórki macierzyste pozyskane z ludzkiego łożyska mogą wspomagać regenerację uszkodzonych tkanek.
Łożysko, zazwyczaj usuwane po porodzie, stanowi źródło komórek wykazujących właściwości przeciwzapalne i regeneracyjne. Badacze zakładają, że ich zastosowanie może wspierać gojenie przewlekłych ran, a potencjalnie również poprawiać funkcjonowanie uszkodzonych nerwów.
Badanie kliniczne: 10 pacjentów z przewlekłymi owrzodzeniami
W badaniu przeprowadzonym w Nikaragui uczestniczyło 10 dorosłych w wieku od 40 do 74 lat. U wszystkich występowały owrzodzenia stopy cukrzycowej utrzymujące się przez co najmniej trzy miesiące pomimo standardowego leczenia. Powierzchnia ran wynosiła od 10 do 100 cm². Pacjentom podano jednorazowo komórki macierzyste w trzech schematach dawkowania:
- 30 milionów komórek – 4 pacjentów,
- 40 milionów komórek – 3 pacjentów,
- 60 milionów komórek – 3 pacjentów.
Komórki wstrzykiwano bezpośrednio w ranę, jej otoczenie oraz tkanki miękkie stopy i kostki. Stan uczestników oceniano przez 12 miesięcy, analizując bezpieczeństwo terapii, proces gojenia, czucie oraz przepływ krwi. Głównym celem badania była ocena bezpieczeństwa i tolerancji eksperymentalnego leczenia, a nie ostateczne potwierdzenie jego skuteczności.
Wszystkie owrzodzenia zagoiły się w ciągu sześciu miesięcy
Najważniejszym wynikiem było całkowite zamknięcie ran u wszystkich 10 uczestników w ciągu sześciu miesięcy od podania komórek macierzystych. Co istotne, badacze zaobserwowali również poprawę czucia lekkiego dotyku i wibracji w leczonych stopach. Po 12 miesiącach dziewięciu pacjentów odzyskało prawidłowe czucie ochronne, pozwalające rozpoznawać nacisk i potencjalnie szkodliwe bodźce.
To szczególnie ważne w przypadku neuropatii cukrzycowej, ponieważ utrata czucia sprawia, że pacjenci często nie zauważają drobnych urazów, które mogą przekształcić się w trudno gojące się owrzodzenia. Jednocześnie nie wykazano jednoznacznej poprawy ogólnego przepływu krwi w stopach. Wyniki pomiarów naczyniowych różniły się między uczestnikami.
Bezpieczeństwo terapii i ograniczenia badania
W ciągu 12 miesięcy obserwacji nie stwierdzono poważnych działań niepożądanych związanych z podaniem komórek macierzystych. Wyniki są obiecujące, jednak wymagają ostrożnej interpretacji. Badanie obejmowało zaledwie 10 osób i nie uwzględniało grupy kontrolnej. Nie można więc jednoznacznie określić, w jakim stopniu zaobserwowane gojenie ran i poprawa czucia wynikały z zastosowanej terapii.
Ponadto niewielka liczba uczestników nie pozwala na wiarygodne porównanie skuteczności poszczególnych dawek ani ocenę rzadkich działań niepożądanych.
Czy terapia komórkami macierzystymi zmieni leczenie stopy cukrzycowej?
Kolejnym etapem powinno być większe, randomizowane badanie kontrolowane, które pozwoli ocenić rzeczywistą skuteczność terapii oraz określić optymalną dawkę komórek. Naukowcy planują również dokładniejszą analizę neuropatii cukrzycowej, markerów zapalnych i procesów regeneracji. Konieczna będzie także dłuższa obserwacja, aby ustalić, czy poprawa czucia utrzymuje się w czasie.
Terapia komórkami macierzystymi łożyska pozostaje metodą eksperymentalną i nie zastępuje obecnych standardów leczenia stopy cukrzycowej, obejmujących m.in. odciążanie rany, kontrolę zakażeń i odpowiednią opiekę diabetologiczną.
Główne wnioski
- Wszystkie owrzodzenia zagoiły się w ciągu 6 miesięcy – w pierwszym badaniu klinicznym terapii komórkami macierzystymi łożyska całkowite zamknięcie ran zaobserwowano u wszystkich 10 pacjentów.
- U 9 z 10 pacjentów stwierdzono prawidłowe czucie ochronne po 12 miesiącach obserwacji. Wyniki sugerują potencjalne korzyści terapii u osób z neuropatią cukrzycową.
- Nie odnotowano poważnych działań niepożądanych związanych z leczeniem w ciągu 12 miesięcy. Badacze z Wake Forest Institute for Regenerative Medicine ocenili dawki 30, 40 i 60 milionów komórek.
- Terapia pozostaje metodą eksperymentalną – badanie objęło tylko 10 osób i nie miało grupy kontrolnej. Konieczne są większe badania kliniczne, aby potwierdzić skuteczność i długoterminowe bezpieczeństwo leczenia.
Źródło:
- https://academic.oup.com/stcltm/article/15/11/szag085/9011144

