Nowotwory wieku dziecięcego mogą rozprzestrzeniać się w organizmie bez konieczności nabywania kolejnych mutacji genetycznych. Naukowcy z University of East Anglia (UEA) wskazują, że kluczową rolę może odgrywać plastyczność komórkowa, czyli zdolność komórek nowotworowych do zmiany swojego stanu i zachowania. Nowa koncepcja może pomóc wyjaśnić agresywny przebieg niektórych nowotworów pediatrycznych i wskazać przyszłe cele terapeutyczne. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Trends Open”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego niektóre nowotwory wieku dziecięcego mogą tworzyć przerzuty bez nabywania nowych mutacji genetycznych.
- Czym jest plastyczność komórkowa i jak może wpływać na agresywność nowotworów pediatrycznych.
- Jakie rodzaje nowotworów przeanalizowali naukowcy z University of East Anglia.
- W jaki sposób odkrycie może przyczynić się do opracowania nowych metod zapobiegania przerzutom.
Dlaczego nowotwory u dzieci mogą dawać przerzuty bez nowych mutacji?
Dotychczas rozwój agresywności nowotworów wiązano przede wszystkim z gromadzeniem kolejnych mutacji genetycznych. Zmiany te mogą zwiększać zdolność komórek do naciekania tkanek, unikania odpowiedzi immunologicznej i tworzenia przerzutów. Jednak niektóre nowotwory wieku dziecięcego wykazują dużą agresywność pomimo stosunkowo niewielkiej liczby mutacji. Naukowcy z University of East Anglia oraz Liverpool John Moores University proponują inne wyjaśnienie tego zjawiska.
Według autorów komórki nowotworowe mogą wykorzystywać naturalne mechanizmy rozwojowe, które umożliwiają młodym komórkom zmianę funkcji, przemieszczanie się i przystosowywanie do otoczenia. Oznacza to, że zdolność do tworzenia przerzutów nie zawsze musi wynikać z pojawienia się nowych zmian w DNA.
Plastyczność komórkowa może odpowiadać za agresywność nowotworów
Kluczowym mechanizmem opisanym przez badaczy jest plastyczność rozwojowa, czyli zdolność komórek do przechodzenia między różnymi stanami funkcjonalnymi. W prawidłowym rozwoju organizmu umożliwia ona tworzenie tkanek i narządów. Jednak komórki nowotworowe mogą wykorzystywać te same mechanizmy do zwiększania swojej agresywności.
Zmiany aktywności genów, bez zmiany samej sekwencji DNA, mogą wpływać na zdolność komórek do wzrostu, przetrwania leczenia i tworzenia przerzutów. Co ważne, przejścia między stanami komórkowymi mogą być odwracalne. Sugeruje to możliwość opracowania terapii ograniczających niebezpieczne zachowania komórek nowotworowych.
Jakie nowotwory dziecięce przeanalizowali naukowcy?
Autorzy dokonali przeglądu danych dotyczących kilku nowotworów pediatrycznych, w tym:
- nerwiaka zarodkowego (neuroblastoma),
- mięsaka Ewinga,
- kostniakomięsaka (osteosarcoma),
- rdzeniaka zarodkowego (medulloblastoma),
- mięśniakomięsaka prążkowanokomórkowego (rhabdomyosarcoma).
Analiza wskazuje, że mutacje genetyczne mogą określać możliwe stany komórek nowotworowych, natomiast zmiany aktywności genów mogą decydować o ich aktualnej agresywności. To istotna zmiana perspektywy. Zamiast koncentrować się wyłącznie na mutacjach, badacze proponują analizowanie również bieżącego stanu biologicznego komórek guza.
Nowe możliwości zapobiegania przerzutom nowotworów
Zrozumienie plastyczności komórkowej może w przyszłości pomóc w opracowaniu terapii, które nie tylko niszczą komórki nowotworowe, ale również uniemożliwiają im przechodzenie w stany sprzyjające przerzutom. Naukowcy wskazują na potencjał nowoczesnych technologii, takich jak sekwencjonowanie pojedynczych komórek, monitorowanie krążących komórek nowotworowych oraz zaawansowane modelowanie komputerowe.
Metody te mogłyby umożliwić identyfikowanie zmian biologicznych poprzedzających rozsiew nowotworu, a tym samym wskazywać momenty największego ryzyka przerzutów. Autorzy podkreślają jednak, że przedstawiona koncepcja nie jest nową metodą leczenia. Wymaga dalszych badań eksperymentalnych i klinicznych, które potwierdzą jej znaczenie terapeutyczne.
Główne wnioski
- Naukowcy z University of East Anglia wskazują, że nowotwory dziecięce mogą tworzyć przerzuty bez nowych mutacji DNA.
- Kluczową rolę może odgrywać plastyczność komórkowa, umożliwiająca zmianę zachowania i agresywności komórek nowotworowych.
- Analiza objęła m.in. neuroblastomę, mięsaka Ewinga, kostniakomięsaka i rdzeniaka zarodkowego.
- Odwracalne zmiany stanu komórek mogą stać się nowym celem terapii zapobiegających przerzutom, choć potrzebne są dalsze badania.
Źródło:
- https://www.uea.ac.uk/about/news/article/childhood-cancers-may-spread-by-shape-shifting-rather-than-mutating
- https://www.cell.com/trends-open/fulltext/S3117-3470(26)00177-X
