Rozszerzenie przepisów dotyczących monitoringu wizyjnego w szpitalach i innych podmiotach leczniczych wywołało kontrowersje wśród ekspertów, pacjentów i instytucji publicznych. Ministerstwo Zdrowia, w odpowiedzi na zarzuty m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich i Najwyższej Izby Kontroli, podtrzymuje swoje stanowisko – kamery mają służyć zwiększeniu bezpieczeństwa pacjentów. Głos w sprawie zabrał podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Kiedy i na jakich zasadach można stosować monitoring wizyjny w placówkach medycznych.
- Jakie obowiązki ciążą na kierowniku podmiotu leczniczego w zakresie ochrony prywatności pacjentów.
- Jakie stanowisko w sprawie monitoringu zajął podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz.
- Jakie wnioski płyną z analiz Rzecznika Praw Pacjenta oraz danych o liczbie zgłoszeń.
Monitoring ma zwiększać bezpieczeństwo pacjentów – stanowisko MZ
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Jerzy Szafranowicz, jednoznacznie podkreślił, że główną przesłanką nowelizacji przepisów była chęć podniesienia poziomu bezpieczeństwa pacjentów. Zgodnie z jego oceną, właściwie wdrożony monitoring może być skutecznym narzędziem wspierającym zarządzanie bezpieczeństwem w placówkach leczniczych.
Przypomniał jednocześnie, że wszelkie działania w tym zakresie muszą uwzględniać konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji RP), ale również prawo do prywatności i ochrony danych osobowych. Każdorazowa decyzja o zastosowaniu monitoringu należy do kierownika podmiotu leczniczego i powinna być zgodna nie tylko z przepisami ustawy o działalności leczniczej, ale także z RODO oraz ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Ramy prawne i zasady stosowania kamer w szpitalach
Szafranowicz wyjaśnił, że art. 23a ust. 1 ustawy o działalności leczniczej zawiera precyzyjne wskazania, w jakich pomieszczeniach i na jakich zasadach monitoring może być stosowany. Pkt 2 ustępu odnosi się do przypadków, w których inne przepisy przewidują taką możliwość – np. rozporządzenia dotyczące szczególnych warunków nadzoru. Pkt 3 dotyczy bezpośrednio szpitali, zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładów rehabilitacji leczniczej i hospicjów – w tych przypadkach monitoring może być stosowany tylko w celu leczenia lub zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów.
Zaznaczono, że monitoring musi być stosowany proporcjonalnie – tylko tam, gdzie nie można osiągnąć celu innymi, mniej inwazyjnymi metodami. Niedopuszczalne jest np. rejestrowanie intymnych czynności fizjologicznych. Obowiązkowe jest też udostępnienie informacji o obecności kamer – w placówce, na stronie internetowej oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, jeśli dotyczy to podmiotów zobowiązanych do jego prowadzenia.
Ochrona danych i odpowiedzialność kierowników podmiotów
Wiceszef resortu przypomniał, że zastosowanie kamer w szpitalu wymaga przeprowadzenia oceny skutków przetwarzania danych, zgodnie z art. 35 ust. 1 RODO – zwłaszcza że chodzi o dane wrażliwe. Muszą być zapewnione odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, a przechowywane nagrania powinny być chronione zgodnie z zasadami integralności, poufności i ograniczonego przechowywania.
Podkreślono również, że wszelkie działania w tym zakresie muszą respektować prawo pacjentów do tajemnicy informacji medycznych (art. 14 ustawy o prawach pacjenta). Osoby wykonujące zawody medyczne są zobowiązane do zachowania poufności, także w kontekście nagrań z monitoringu.
Rola Rzecznika Praw Pacjenta i praktyka kontroli
Szafranowicz wskazał, że to Rzecznik Praw Pacjenta jest organem weryfikującym zgodność stosowania monitoringu z prawem. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, bezprawne rejestrowanie obrazu może naruszać zbiorowe prawa pacjentów.
Jednocześnie zaznaczył, że skarg dotyczących zmian w przepisach w praktyce wpływa niewiele – w latach 2024–2025 do Biura RPP trafiły zaledwie 124 zgłoszenia (ok. 0,1% wszystkich spraw), z czego żadna nie dotyczyła bezpośrednio samej nowelizacji.
Monitoring będzie przedmiotem dalszych analiz
Ministerstwo zapowiedziało, że zagadnienia związane z monitoringiem wizyjnym zostaną uwzględnione jako potencjalny obszar kontroli w planowaniu dalszych działań nadzorczych. Szafranowicz zapewnił także, że jeśli pojawi się konieczność doprecyzowania przepisów – również w drodze zmian legislacyjnych – resort zdrowia będzie gotowy do podjęcia odpowiednich kroków.
Główne wnioski
- Monitoring wizyjny może być stosowany w szpitalach wyłącznie w celu leczenia pacjentów lub zapewnienia im bezpieczeństwa – decyzję podejmuje kierownik placówki.
- Przepisy muszą być stosowane z poszanowaniem intymności i godności pacjentów, a nagrania nie mogą ukazywać czynności fizjologicznych ani naruszać przepisów RODO.
- Rzecznik Praw Pacjenta jest organem oceniającym legalność monitoringu; w latach 2024–2025 zgłoszono jedynie 124 sprawy dotyczące tego obszaru.
- Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało uwzględnienie kwestii monitoringu w planowaniu kontroli i nie wyklucza zmian legislacyjnych w razie potrzeby.
Źródło:
- RPO
