Starzenie się społeczeństwa staje się jednym z największych wyzwań dla systemów opieki zdrowotnej w Europie i na świecie. Coraz większa liczba seniorów wymaga wsparcia w codziennych czynnościach, jednak koszty profesjonalnej opieki długoterminowej w wielu krajach przekraczają możliwości finansowe osób starszych. Najnowszy raport OECD ujawnia, że w niektórych państwach Europy koszt opieki może wynosić nawet 600% mediany dochodu seniora, co czyni ją niemal niedostępną bez wsparcia publicznego. Jakie są przyczyny tego problemu i czy istnieją rozwiązania, które mogą złagodzić rosnące obciążenia finansowe dla seniorów i ich rodzin?
Rosnący popyt na opiekę długoterminową
Według danych OECD już dziś ok. jednej czwartej seniorów w krajach rozwiniętych potrzebuje opieki długoterminowej, a zapotrzebowanie na te usługi będzie rosło. Jak podkreślił dr Jacek Barszczewski z OECD podczas konferencji „Opieka długoterminowa w Polsce i pozostałych krajach OECD” w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie:
Obecnie około jednej czwartej seniorów w krajach OECD potrzebuje opieki długoterminowej.
Z prognoz wynika, że do 2050 roku liczba seniorów wymagających stałej opieki zwiększy się o ponad jedną trzecią. Zmiany demograficzne idą w parze ze zmniejszającą się liczbą osób mogących pełnić rolę opiekunów, co dodatkowo pogłębia problem.
Koszty opieki długoterminowej – kogo na nią stać?
Raport OECD wskazuje na ogromne różnice w kosztach opieki długoterminowej pomiędzy poszczególnymi krajami. W wielu z nich opłaty za usługi przekraczają 100% mediany dochodu seniora, a w skrajnych przypadkach mogą wynosić nawet 600% tej kwoty. W Polsce sytuacja wygląda nieco lepiej niż w niektórych krajach OECD, jednak nadal koszty opieki dla seniorów są bardzo wysokie:
- Osoby z niskimi potrzebami opiekuńczymi – ok. 600 zł miesięcznie,
- Osoby z umiarkowanymi potrzebami – ok. 2000 zł miesięcznie,
- Osoby wymagające intensywnej opieki – nawet 4000 zł miesięcznie.
Dr Barszczewski podkreśla:
Bez znaczącego wsparcia publicznego koszty opieki długoterminowej stają się finansowo nieosiągalne dla wielu seniorów.
![83 projekty otrzymają wsparcie na modernizację opieki długoterminowej lub geriatrycznej [Lista]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2025/01/senior-opieka-ogolne-300x200.jpg)
Sytuacja w Europie – skrajne różnice w dostępie do opieki
W niektórych krajach systemy opieki długoterminowej są mocno rozwinięte i pokrywają większość kosztów świadczeń, podczas gdy w innych seniorzy zmuszeni są do samodzielnego finansowania opieki lub polegania na rodzinie.
Przykłady kosztów opieki długoterminowej w krajach OECD:
- Grecja – 100% bieżącego dochodu seniora,
- Czechy, Włochy – ponad 600% mediany dochodu seniora,
- Dania, Niemcy, Holandia, Finlandia – koszty niemal w całości pokrywane z budżetu państwa,
- Polska – jeden z niższych poziomów wśród krajów OECD, ale nadal bardzo kosztowny dla osób starszych o niskich dochodach.
W krajach takich jak Niemcy czy Holandia istnieją systemy finansowania, które niemal w całości pokrywają koszty opieki długoterminowej. Tymczasem w Polsce i wielu innych krajach seniorzy są zmuszeni do korzystania ze swoich oszczędności, które w wielu przypadkach okazują się niewystarczające.
Reforma systemu opieki długoterminowej w Polsce
Polska stoi przed ogromnym wyzwaniem – stworzeniem systemu opieki długoterminowej, który będzie dostępny dla jak największej liczby seniorów. Jak zaznaczyła Marzena Okła-Drewnowicz, ministra do spraw polityki senioralnej:
Tworzymy definicję opieki długoterminowej. Pracujemy nad skoordynowaniem działań prowadzonych w tym obszarze przez resorty rodziny i zdrowia.
Jednym z kluczowych elementów reformy ma być deinstytucjonalizacja, czyli zmniejszenie liczby placówek całodobowej opieki na rzecz rozwijania wsparcia środowiskowego, tak aby osoby niesamodzielne mogły jak najdłużej pozostawać w swoim domowym otoczeniu.
Jak podkreśliła wiceministra rodziny Katarzyna Nowakowska:
Trzeba zadbać o finansowanie jednego systemu i budowę drugiego. To wyzwanie dla rządu
i samorządów.
Jakie rozwiązania mogą poprawić sytuację?
Eksperci OECD oraz przedstawiciele polskiego rządu wskazują na kilka najważniejszych działań, które mogą poprawić dostępność i jakość opieki długoterminowej:
- Zwiększenie finansowania publicznego – większy budżet na opiekę długoterminową zmniejszyłby koszty ponoszone przez seniorów.
- Rozwój opieki domowej – zamiast kosztownych placówek całodobowej opieki, większy nacisk na wsparcie środowiskowe.
- Podniesienie wynagrodzeń opiekunów – poprawa warunków pracy mogłaby zwiększyć liczbę osób zajmujących się seniorami.
- Lepsza koordynacja między systemem zdrowia a pomocą społeczną – integracja usług pozwoliłaby efektywniej zarządzać zasobami.
- Wdrożenie programów prewencyjnych – dbanie o zdrowie seniorów może zmniejszyć liczbę osób wymagających intensywnej opieki.
Koszt opieki długoterminowej w Europie już dziś stanowi ogromne wyzwanie dla seniorów i ich rodzin. Prognozy OECD wskazują, że do 2050 roku wydatki publiczne na ten cel będą musiały wzrosnąć o 2,6% rocznie w krajach OECD, a w Polsce nawet o 3,6% rocznie, by utrzymać dotychczasowy poziom wsparcia.
Eksperci są zgodni – bez reformy systemu opieki długoterminowej coraz więcej seniorów pozostanie bez odpowiedniego wsparcia. Wprowadzenie skutecznych rozwiązań, takich jak finansowanie opieki domowej, rozwój infrastruktury opiekuńczej i poprawa koordynacji usług, może pomóc w zapewnieniu godnej starości milionom osób w Europie.
Źródło:
- PAP MediaRoom
- Rynek Zdrowia
