Strona głównaBadaniaChoroba Alzheimera może zmieniać mózg nawet 10 lat przed utratą pamięci. Nowe odkrycie 

Choroba Alzheimera może zmieniać mózg nawet 10 lat przed utratą pamięci. Nowe odkrycie 

DODAJ JAKO ŹRÓDŁO W GOOGLE
Dodaj Alert Medyczny do swoich preferowanych źródeł i łatwiej znajduj nasze najnowsze publikacje w Google.
Aktualizacja 17-11-2026 06:12

Choroba Alzheimera może powodować wykrywalne zmiany w mózgu nawet 10 lat przed pojawieniem się pierwszych problemów z pamięcią. Naukowcy z Johns Hopkins University odkryli, że kora śródwęchowa i ciało migdałowate zaczynają zanikać wcześniej niż hipokamp, tradycyjnie uznawany za jeden z głównych obszarów związanych z rozwojem choroby. Wyniki badania opublikowanego w „NeuroImage: Reports” wskazują na możliwość opracowania nowych biomarkerów umożliwiających wcześniejsze wykrywanie neurodegeneracji.

Z tego artykułu dowiesz się…

  • Jakie zmiany w mózgu mogą pojawiać się nawet 10 lat przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby Alzheimera.
  • Dlaczego kora śródwęchowa i ciało migdałowate mogą być ważnymi wskaźnikami wczesnej neurodegeneracji.
  • Jaki związek ma nieprawidłowe gromadzenie białka tau z zanikiem tkanki mózgowej.
  • W jaki sposób nowe biomarkery mogą w przyszłości umożliwić wcześniejsze wykrywanie choroby Alzheimera i rozpoczęcie leczenia.

Choroba Alzheimera rozwija się na długo przed pierwszymi objawami

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia, a charakterystyczne dla niej zmiany neurodegeneracyjne mogą rozwijać się przez wiele lat, zanim pojawią się zaburzenia pamięci i innych funkcji poznawczych. Badacze z Johns Hopkins University wykazali, że zanik określonych struktur mózgowych może być widoczny nawet 5–10 lat przed wystąpieniem objawów klinicznych.

Odkryliśmy, że w mózgu zachodzą wczesne zmiany, które manifestują się klinicznymi biomarkerami atrofii nawet na dekadę przed pojawieniem się objawów klinicznych – powiedział inżynier biomedyczny i starszy autor Michael Miller. Zmiany w mózgu trwają co najmniej 5–10 lat. Wyobraźmy sobie, że moglibyśmy rozpocząć leczenie zmian neurodegeneracyjnych po 2, 3 lub 4 latach, a nie po 15 latach, kiedy zmiany te manifestują się w postaci objawów pamięci. To wielka nadzieja dla naszych bliskich, którzy są narażeni na ryzyko.

Wyniki zaprezentowano również podczas konferencji Neuroscience 2026, organizowanej przez Society for Neuroscience.

Rodziny osób z chorobą Alzheimera szukają konkretnej pomocy. Helpline podsumowuje niemal rok działalności
ZOBACZ KONIECZNIE Rodziny osób z chorobą Alzheimera szukają konkretnej pomocy. Helpline podsumowuje niemal rok działalności

Dwa obszary mózgu mogą ujawniać chorobę Alzheimera wcześniej niż hipokamp

Naukowcy przeanalizowali setki badań obrazowych MRI i PET pochodzących z dwóch projektów: Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative oraz Biomarkers of Cognitive Decline Among Normal Individuals. Analiza obejmowała osoby na różnych etapach rozwoju choroby, w tym uczestników bez objawów klinicznych oraz pacjentów z zaburzeniami poznawczymi. Badacze zaobserwowali, że dwa obszary mózgu wykazywały stosunkowo większy zanik tkanki na wczesnych etapach choroby niż hipokamp:

  • Kora śródwęchowa (entorhinalna) – uczestniczy w przetwarzaniu informacji i procesach pamięciowych, w tym w przywoływaniu wspomnień.
  • Ciało migdałowate – odpowiada między innymi za przetwarzanie emocji oraz tworzenie wspomnień związanych z doświadczeniami emocjonalnymi.

Dotychczas diagnostyka obrazowa choroby Alzheimera koncentrowała się w dużej mierze na hipokampie, którego zanik jest charakterystyczny dla postępującej neurodegeneracji. Nowe wyniki sugerują jednak, że jednoczesna ocena kory śródwęchowej i ciała migdałowatego może dostarczać dodatkowych informacji o bardzo wczesnych zmianach chorobowych.

Kobiety z chorobą Parkinsona mają więcej zmian typowych dla Alzheimera. Nowe badanie
ZOBACZ KONIECZNIE Kobiety z chorobą Parkinsona mają więcej zmian typowych dla Alzheimera. Nowe badanie

Zanik mózgu powiązany z nieprawidłowym gromadzeniem białka tau

Ważnym elementem badania było określenie związku pomiędzy utratą tkanki mózgowej, a patologicznym gromadzeniem białka tau. W prawidłowych warunkach białko tau stabilizuje mikrotubule, które odpowiadają za utrzymanie struktury neuronów i transport wewnątrzkomórkowy. W chorobie Alzheimera dochodzi jednak do nieprawidłowych zmian tau i tworzenia splątków neurofibrylarnych, które zaburzają funkcjonowanie komórek nerwowych.

Dzięki zastosowaniu obrazowania PET oraz cyfrowej analizy zmian neuropatologicznych naukowcy wykazali, że obszary zaniku istoty szarej pokrywały się z regionami wykazującymi patologię białka tau. Odkrycie wskazuje, że zmniejszanie objętości kory śródwęchowej i ciała migdałowatego może odzwierciedlać wczesne procesy neurodegeneracyjne związane z chorobą Alzheimera.

Jak rozwija się choroba Alzheimera? Naukowcy odkryli drogę rozprzestrzeniania się białka tau
ZOBACZ KONIECZNIE Jak rozwija się choroba Alzheimera? Naukowcy odkryli drogę rozprzestrzeniania się białka tau

Wczesne biomarkery mogą zmienić diagnostykę choroby Alzheimera

Jednym z najważniejszych potencjalnych zastosowań odkrycia jest opracowanie metod pozwalających identyfikować osoby zagrożone pogorszeniem funkcji poznawczych jeszcze przed wystąpieniem objawów.

Naszym celem jest leczenie pacjentów zanim pojawią się objawy choroby Alzheimera, tak aby można było je opóźnić, a nawet całkowicie zatrzymać – powiedziała Marilyn Albert, współautorka i dyrektor Centrum Badawczego Choroby Alzheimera im. Johnsa Hopkinsa.

Zdaniem badaczy ocena zmian w określonych strukturach mózgu mogłaby w przyszłości wspierać stratyfikację ryzyka, szczególnie u osób z rodzinnym występowaniem choroby Alzheimera. Naukowcy rozważają możliwość wykonywania takich analiz już u osób w wieku 30–40 lat, jeśli występują u nich istotne czynniki ryzyka. Jest to jednak perspektywa badawcza, a nie obecne zalecenie kliniczne.

W miarę jak biomarkery i metody leczenia stają się coraz bardziej dostępne, wiedza o tym, kto będzie miał problemy z funkcjami poznawczymi, będzie niezwykle ważna – powiedziała współautorka Meaghan Morris, neuropatolog badająca chorobę Alzheimera i inne rodzaje demencji. – Może to istotnie przyczynić się do lepszej stratyfikacji ryzyka, pozwalającej zidentyfikować osoby, u których w najbliższej przyszłości wystąpią problemy z funkcjami poznawczymi – i rozpocząć leczenie pacjentów coraz wcześniej, co pozwoli na spowolnienie przebiegu choroby.

Choroba Alzheimera występuje częściej u osób starszych niż wcześniej sądzono
ZOBACZ KONIECZNIE Choroba Alzheimera występuje częściej u osób starszych niż wcześniej sądzono

Czy nowe odkrycie pozwoli rozpocząć leczenie Alzheimera przed utratą pamięci?

Chociaż wyniki są obiecujące, naukowcy podkreślają, że konieczne są dalsze badania potwierdzające wartość diagnostyczną zidentyfikowanych zmian. Dotychczasowa analiza nie doprowadziła jeszcze do opracowania testu klinicznego, który pozwalałby z odpowiednią dokładnością przewidywać wystąpienie choroby Alzheimera na podstawie zaniku dwóch struktur mózgowych. Kolejnym etapem badań będzie szczegółowa analiza procesów molekularnych związanych z patologią tau oraz mechanizmów prowadzących do utraty neuronów.

Naszym przyszłym zadaniem będzie lepsze ukazanie sąsiedztw molekularnych związanych ze zmianami w białku Tau, lokalizowanych na podstawie klinicznych biomarkerów atrofii – powiedział Miller. Gdy poznamy więcej szczegółów na temat sąsiedztw molekularnych, będziemy mogli opracować terapie.

Lepsze poznanie tych mechanizmów może w przyszłości pomóc w opracowaniu terapii ukierunkowanych na najwcześniejsze etapy neurodegeneracji, zanim dojdzie do znacznego pogorszenia pamięci i samodzielnego funkcjonowania pacjentów.

Główne wnioski

  1. Choroba Alzheimera może powodować wykrywalne zmiany w mózgu nawet 5–10 lat przed wystąpieniem objawów klinicznych. Naukowcy z Johns Hopkins University zidentyfikowali wczesne oznaki zaniku struktur odpowiedzialnych za pamięć i emocje.
  2. Kora śródwęchowa i ciało migdałowate mogą zanikać wcześniej niż hipokamp, który tradycyjnie stanowi jeden z głównych obszarów ocenianych w diagnostyce obrazowej choroby Alzheimera.
  3. Zanik istoty szarej jest powiązany z patologicznym gromadzeniem białka tau. Analizy MRI, PET i badania neuropatologiczne wykazały zależność między utratą tkanki mózgowej a zmianami charakterystycznymi dla choroby Alzheimera.
  4. Nowe biomarkery mogą umożliwić wcześniejsze wykrywanie choroby Alzheimera i lepszą ocenę ryzyka pogorszenia funkcji poznawczych. Wyniki opublikowane w „NeuroImage: Reports” wymagają jednak dalszej walidacji przed zastosowaniem w rutynowej diagnostyce.

Źródło:

  • Miller M.I. i wsp. Rostral associations of MRI atrophy in the amygdala and entorhinal cortex across the Alzheimer’s disease spectrum. „NeuroImage: Reports”, 2026; 6(3): 100392. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666956026000759

Katarzyna Fodrowska
Katarzyna Fodrowska
Redaktorka i Content Manager z 10-letnim doświadczeniem w marketingu internetowym, specjalizująca się w tworzeniu treści dla sektora medycznego, farmaceutycznego i biotech. Od lat śledzi najnowsze badania, przełomowe terapie, rozwiązania AI w diagnostyce oraz cyfryzację opieki zdrowotnej. Prywatnie pasjonatka nauk przyrodniczych, literatury, podróży i długich spacerów.
Newsletter medyczny

Najważniejsze dziś

Najczęściej czytane

Kluczowe tematy

Najważniejsze wiadomości medyczne w Twojej skrzynce.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Więcej wiadomości