Około 240 milionów nastolatków na świecie nie osiąga nawet jednego dnia z co najmniej 60 minutami aktywności fizycznej tygodniowo – wynika z najnowszych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Badanie opublikowane w „The Lancet Global Health”, obejmujące ponad 3,2 miliona młodych ludzi ze 140 krajów i terytoriów, pokazuje, że przez ostatnie 15 lat nie nastąpiła istotna poprawa. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja dziewcząt, które pozostają znacznie mniej aktywne niż chłopcy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duża jest skala niewystarczającej aktywności fizycznej wśród nastolatków na świecie i co pokazują najnowsze dane WHO.
- Dlaczego dziewczęta są mniej aktywne fizycznie niż chłopcy oraz jakie różnice występują między krajami.
- Jak brak regularnego ruchu wpływa na zdrowie młodzieży i zwiększa ryzyko chorób przewlekłych w przyszłości.
- Jakie działania WHO rekomenduje szkołom, rządom i społecznościom, aby zwiększyć aktywność fizyczną nastolatków.
Co czwarty nastolatek nie osiąga 60 minut aktywności fizycznej nawet raz w tygodniu
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała 4 listopada 2026 r. nowe globalne szacunki dotyczące aktywności fizycznej młodzieży w wieku 11–17 lat. Wyniki wskazują, że 25% nastolatków, czyli około 240 milionów osób, nie miało w poprzednim tygodniu ani jednego dnia, w którym podejmowałoby co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej.
Nie oznacza to całkowitego braku ruchu, lecz nieosiąganie przyjętego w badaniu progu aktywnego dnia. Analiza wykazała również, że nastolatkowie deklarowali średnio zaledwie 2,7 aktywnego dnia tygodniowo. Jedynie 14% badanych osiągało wymagany poziom aktywności przez wszystkie siedem dni. Badanie opublikowane w „The Lancet Global Health” oparto na 389 badaniach ankietowych przeprowadzonych w 140 krajach i terytoriach. Łącznie uwzględniono odpowiedzi ponad 3,2 miliona nastolatków.
Brak postępów od 15 lat. WHO ostrzega przed konsekwencjami
Jednym z najbardziej niepokojących ustaleń jest stagnacja poziomu aktywności fizycznej młodzieży. Według WHO w ciągu ostatnich 15 lat globalne wskaźniki praktycznie się nie zmieniły. Oznacza to, że pomimo rosnącej świadomości znaczenia ruchu dla zdrowia publicznego nie udało się osiągnąć wyraźnej poprawy.
Niewystarczająca aktywność fizyczna stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju chorób przewlekłych, w tym chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2 oraz niektórych nowotworów. Regularny ruch w okresie dorastania wspiera natomiast rozwój układu mięśniowo-szkieletowego, zdrowie metaboliczne i psychiczne oraz pomaga kształtować nawyki sprzyjające zdrowiu w dorosłości. Dlatego WHO podkreśla, że promowanie aktywności fizycznej wśród młodzieży powinno być traktowane jako długoterminowa inwestycja w profilaktykę chorób niezakaźnych.
Dziewczęta znacznie mniej aktywne niż chłopcy
Nowe dane ujawniają również utrzymujące się nierówności między płciami. Dziewczęta osiągają niższy poziom aktywności fizycznej niż chłopcy niemal we wszystkich analizowanych krajach i regionach WHO. Najważniejsze różnice przedstawiają się następująco:
| Wskaźnik | Dziewczęta | Chłopcy |
|---|---|---|
| Brak aktywnego dnia w tygodniu | 28% | 22% |
| Aktywność przez wszystkie 7 dni | 11% | 17% |
Różnica wynosząca 6 punktów procentowych występuje zarówno w przypadku całkowitego braku dni spełniających kryterium aktywności, jak i codziennego osiągania zalecanego poziomu ruchu. WHO wskazuje, że poprawa sytuacji wymaga uwzględnienia barier, które mogą ograniczać dziewczętom dostęp do sportu i rekreacji. Znaczenie mają m.in. normy społeczne, bezpieczeństwo przestrzeni publicznych oraz dostępność odpowiednich zajęć.
Aktywność fizyczna nastolatków różni się między krajami
Badanie wykazało również znaczne zróżnicowanie geograficzne. W niektórych krajach zaledwie 4% nastolatków nie deklarowało żadnego aktywnego dnia, podczas gdy w innych odsetek ten przekraczał 40%. Według danych przytoczonych w doniesieniach o badaniu szczególnie wysoki odsetek młodzieży bez aktywnych dni odnotowano m.in. w Namibii, Nepalu i na Filipinach. Z kolei w Bangladeszu i Serbii ponad 30% nastolatków deklarowało aktywność przez wszystkie siedem dni tygodnia.
Różnice te pokazują, że poziom aktywności fizycznej nie zależy wyłącznie od indywidualnych wyborów młodych ludzi. Istotne znaczenie mają także warunki społeczne, infrastruktura transportowa, organizacja edukacji oraz możliwości bezpiecznego spędzania czasu poza domem.
Dlaczego nastolatki ruszają się za mało?
WHO podkreśla, że przyczyn niewystarczającej aktywności fizycznej nie można sprowadzać do braku motywacji młodzieży. Na codzienne możliwości podejmowania ruchu wpływają przede wszystkim:
- Środowisko szkolne – dostępność zajęć sportowych, infrastruktury i aktywnych przerw.
- Transport i infrastruktura – możliwość bezpiecznego chodzenia pieszo oraz jazdy na rowerze.
- Dostęp do rekreacji – obecność parków, boisk i innych przestrzeni publicznych.
- Koszty i normy społeczne – bariery finansowe oraz społeczne ograniczające udział w aktywności.
- Cyfrowy styl życia – rosnące znaczenie rozrywki ekranowej i siedzących form spędzania czasu.
Zdaniem WHO skuteczne działania powinny koncentrować się na tworzeniu warunków, w których aktywność fizyczna jest naturalnym elementem codzienności, a nie dodatkowym obowiązkiem.
WHO apeluje o zmiany w szkołach, transporcie i polityce zdrowotnej
Organizacja wzywa państwa do bardziej zdecydowanych działań obejmujących edukację, transport, planowanie przestrzenne, sport i ochronę zdrowia. Wśród rekomendowanych kierunków znajdują się rozwijanie aktywności fizycznej w szkołach, inwestycje w bezpieczne trasy piesze i rowerowe oraz zwiększanie dostępności infrastruktury rekreacyjnej.
Szczególną uwagę należy poświęcić dziewczętom, które częściej napotykają bariery utrudniające regularne uczestnictwo w aktywności fizycznej. WHO zaleca dzieciom i młodzieży w wieku 5–17 lat średnio co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej dziennie w ciągu tygodnia, głównie o charakterze aerobowym. Co najmniej trzy dni w tygodniu powinny obejmować intensywną aktywność oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie i kości.
Warto zaznaczyć, że jest to zalecenie dotyczące średniej tygodniowej, natomiast nowe badanie analizowało liczbę dni, w których nastolatki osiągały próg 60 minut.
Główne wnioski
- Co czwarty nastolatek na świecie nie osiąga 60 minut aktywności fizycznej nawet w jednym dniu tygodnia. Według WHO problem dotyczy około 240 milionów osób w wieku 11–17 lat. Nastolatkowie deklarują średnio 2,7 aktywnego dnia tygodniowo, a tylko 14% osiąga próg 60 minut przez wszystkie siedem dni.
- Przez ostatnie 15 lat nie odnotowano istotnej poprawy aktywności fizycznej młodzieży. Badanie opublikowane w „The Lancet Global Health” objęło ponad 3,2 miliona nastolatków ze 140 krajów i terytoriów. WHO ostrzega, że niewystarczająca aktywność zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 i niektórych nowotworów.
- Dziewczęta pozostają znacznie mniej aktywne fizycznie niż chłopcy. Brak aktywnych dni zgłosiło 28% dziewcząt i 22% chłopców. Codziennie co najmniej 60 minut ruchu deklarowało odpowiednio 11% i 17% badanych.
- WHO apeluje o systemowe działania zwiększające aktywność fizyczną nastolatków. Organizacja wskazuje na potrzebę rozwijania aktywności w szkołach, budowy bezpiecznych tras pieszych i rowerowych oraz poprawy dostępu do infrastruktury sportowej, ze szczególnym uwzględnieniem barier dotyczących dziewcząt.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/04-11-2026-one-in-four-adolescents-worldwide-reported-no-active-days-in-the-previous-week
- https://www.who.int/publications/i/item/387961
- https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(26)00265-2/fulltext
