Pacjenci przyjmujący co najmniej 10 leków jednocześnie oraz stosujący skomplikowane schematy farmakoterapii wymagają większego zaangażowania lekarzy świadczących opiekę domową. Tak wynika z badania naukowców z Uniwersytetu Tsukuba w Japonii, obejmującego 503 pacjentów. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Family Practice” wskazują, że optymalizacja leczenia powinna uwzględniać nie tylko liczbę leków, ale również sposób ich dawkowania i podawania.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest nadmierna polifarmacja i dlaczego stosowanie 10 lub więcej leków może zwiększać obciążenie lekarzy świadczących opiekę domową.
- Jakie zależności między liczbą leków, złożonością farmakoterapii a obciążeniem lekarzy wykazało badanie Uniwersytetu Tsukuba.
- Dlaczego częstotliwość dawkowania, postać leków i sposób ich podawania mają znaczenie w opiece nad pacjentami z chorobami przewlekłymi.
- Jak optymalizacja farmakoterapii i współpraca lekarzy z farmaceutami mogą wspierać bezpieczeństwo leczenia oraz organizację opieki domowej.
Polifarmacja w opiece domowej – rosnące wyzwanie
Starzenie się społeczeństwa i coraz większa liczba pacjentów z chorobami przewlekłymi zwiększają zapotrzebowanie na domową opiekę medyczną. Jednym z istotnych problemów pozostaje polifarmacja, czyli jednoczesne stosowanie wielu produktów leczniczych. Szczególnym wyzwaniem jest nadmierna polifarmacja, którą w japońskim badaniu zdefiniowano jako przyjmowanie 10 lub więcej leków. Jednak sama liczba preparatów nie odzwierciedla wszystkich trudności związanych z farmakoterapią.
Znaczenie mają również częstotliwość dawkowania, postać leku oraz dodatkowe wymagania dotyczące jego podawania. Im bardziej skomplikowany schemat, tym trudniejsze może być jego prawidłowe realizowanie i nadzorowanie.
Badanie 503 pacjentów w siedmiu placówkach medycznych
Naukowcy z Uniwersytetu Tsukuba przeprowadzili wieloośrodkowe badanie przekrojowe, obejmujące 503 pacjentów korzystających z domowej opieki medycznej w siedmiu placówkach w Tokio i prefekturze Ibaraki. Analizowano liczbę przepisywanych leków, złożoność schematów farmakoterapii oraz ich związek z obciążeniem klinicznym odczuwanym przez lekarzy.
Wykazano, że opieka nad pacjentami przyjmującymi co najmniej 10 leków oraz stosującymi szczególnie złożone schematy leczenia wiązała się z istotnie większym obciążeniem lekarzy. Co ważne, zależności utrzymywały się również po uwzględnieniu wieku pacjentów, chorób współistniejących i czasu konsultacji.
Nie tylko liczba leków. Znaczenie ma złożoność farmakoterapii
Wyniki pokazują, że ocena farmakoterapii nie powinna ograniczać się do zliczania przepisanych preparatów. Pacjent stosujący kilka leków wymagających różnych godzin podawania lub szczególnych sposobów przyjmowania może potrzebować bardziej rozbudowanego nadzoru niż osoba realizująca prostszy schemat.
Dlatego badacze wskazują na potrzebę regularnego przeglądu farmakoterapii i upraszczania schematów dawkowania, o ile pozwala na to stan kliniczny pacjenta. Nie oznacza to automatycznego ograniczania liczby leków. Priorytetem pozostaje zachowanie skuteczności i bezpieczeństwa leczenia.
Współpraca lekarzy i farmaceutów może usprawnić opiekę domową
Autorzy badania podkreślają znaczenie współpracy interdyscyplinarnej, szczególnie między lekarzami, a farmaceutami. Wspólna analiza farmakoterapii może ułatwiać identyfikację zbędnych leków, ograniczanie niepotrzebnej złożoności dawkowania oraz dostosowywanie leczenia do możliwości pacjenta.
Badanie wykazało zależność, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Nie można więc na jego podstawie stwierdzić, że uproszczenie schematu automatycznie zmniejszy obciążenie lekarzy. Wyniki wskazują jednak ważny kierunek dalszych badań i organizacji opieki domowej.
Główne wnioski
- Nadmierna polifarmacja wiąże się z większym obciążeniem lekarzy świadczących opiekę domową. Badanie naukowców z Uniwersytetu Tsukuba wykazało, że opieka nad pacjentami przyjmującymi 10 lub więcej leków jednocześnie wiązała się z istotnie większym odczuwanym obciążeniem klinicznym.
- Badanie objęło 503 pacjentów z siedmiu placówek medycznych w Japonii. Zależność między nadmierną polifarmacją, złożonością schematów leczenia a obciążeniem lekarzy utrzymywała się również po uwzględnieniu wieku pacjentów, chorób współistniejących i czasu konsultacji.
- Na obciążenie lekarzy wpływa nie tylko liczba przepisywanych leków, ale również złożoność farmakoterapii. Znaczenie mają częstotliwość dawkowania, postać preparatów oraz szczególne wymagania dotyczące ich podawania. Dlatego ocena leczenia powinna obejmować oba te aspekty.
- Optymalizacja farmakoterapii i współpraca lekarzy z farmaceutami mogą usprawnić opiekę domową. Autorzy badania opublikowanego w „Family Practice” wskazują na potrzebę przeglądów lekowych i upraszczania schematów leczenia, gdy jest to klinicznie uzasadnione. Badanie miało charakter przekrojowy, dlatego nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego.
Źródło:
- https://academic.oup.com/fampra/article-abstract/43/6/cmag079/8931447?redirectedFrom=fulltext
- https://www.tsukuba.ac.jp/en/research-news/20261021140000.html
