Samotność i izolacja społeczna mogą wiązać się z utratą kilku lat życia wolnego od chorób, a szczególnie wyraźny związek dotyczy zdrowia psychicznego. Naukowcy z Tulane University przeanalizowali dane ponad 277 tys. uczestników UK Biobank. Wyniki opublikowano w „Nature Communications”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak samotność i izolacja społeczna mogą wiązać się z liczbą lat życia wolnego od chorób fizycznych i zaburzeń psychicznych.
- Jakie są wyniki badania obejmującego 277 489 dorosłych uczestników UK Biobank w wieku od 40 do 69 lat.
- Czym różni się samotność od izolacji społecznej i dlaczego oba zjawiska mogą mieć odmienne konsekwencje dla zdrowia.
- Czy zdrowy styl życia może ograniczać utratę lat życia w zdrowiu związaną z samotnością i izolacją społeczną.
Samotność i izolacja społeczna a lata życia w zdrowiu
Badanie objęło 277 489 osób w wieku 40–69 lat, które na początku obserwacji nie miały siedmiu analizowanych chorób przewlekłych: cukrzycy, chorób serca, chorób płuc, demencji, nowotworów, depresji ani zaburzeń lękowych. Naukowcy ocenili, jak samotność i izolacja społeczna wiążą się z oczekiwaną liczbą lat życia bez tych chorób, przyjmując wiek 50 lat jako punkt odniesienia.
To ważne rozróżnienie: izolacja społeczna opisuje obiektywnie poziom kontaktów i więzi społecznych, natomiast samotność odnosi się do subiektywnego niezadowolenia z jakości relacji. Można więc odczuwać samotność mimo licznych kontaktów z innymi ludźmi.
Nawet 5,8 roku mniej bez problemów ze zdrowiem psychicznym
Największe różnice dotyczyły zdrowia psychicznego. W porównaniu z osobami, które nie doświadczały samotności ani izolacji społecznej, kobiety doświadczające obu tych problemów żyły około 3,7 roku krócej bez analizowanych zaburzeń psychicznych. W przypadku mężczyzn różnica wynosiła około 5,8 roku. Związek ze zdrowiem fizycznym był mniejszy, ale również zauważalny. Kobiety doświadczające jednocześnie samotności i izolacji społecznej miały o 2,4 roku mniej życia wolnego od analizowanych chorób fizycznych, natomiast mężczyźni – o 1,7 roku mniej:
Ogólnie rzecz biorąc, badanie wykazało, że izolacja społeczna i samotność mogą mieć znaczący wpływ na oczekiwaną długość życia bez chorób – powiedział główny autor Lu Qi, profesor w Celia Scott Weatherhead School of Public Health and Tropical Medicine na Tulane University. Dotyczy to zarówno chorób fizycznych, jak i psychicznych.
Mężczyźni bardziej podatni na konsekwencje samotności?
Wyniki wskazały na różnice między kobietami i mężczyznami, szczególnie w przypadku zdrowia psychicznego.
Sprowadza się to do różnic między płciami – powiedział Qi. Nasze badania wykazały, że mężczyźni są bardziej podatni na samotność. Wiemy również, że kobiety żyją dłużej niż mężczyźni. W przypadku niektórych chorób istnieją korzyści wynikające z płci.
Autorzy podkreślają jednak, że jest to badanie obserwacyjne. Wykazane zależności nie oznaczają zatem, że samotność lub izolacja społeczna bezpośrednio powodują utratę określonej liczby lat życia w zdrowiu.
Zdrowy styl życia może ograniczać część różnic
Naukowcy przeanalizowali również znaczenie stylu życia. Zdrowsze nawyki, obejmujące odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, sen i niepalenie, znacząco zmniejszały utratę lat życia bez chorób związaną z izolacją społeczną. Podobnego efektu nie stwierdzono jednak w przypadku samotności. Zdrowszy styl życia nie ograniczał w istotnym stopniu dodatkowego ryzyka zdrowotnego związanego z jej odczuwaniem. Zdaniem badaczy może to wskazywać, że samotność i izolacja społeczna, mimo że często występują razem, mogą wymagać odmiennych interwencji.
Samotność jako wyzwanie dla zdrowia publicznego
Analiza ponad 277 tys. uczestników UK Biobank wskazuje na wyraźny związek samotności i izolacji społecznej z krótszym okresem życia wolnego od analizowanych chorób, szczególnie depresji i zaburzeń lękowych. Kolejnym krokiem naukowców mają być analizy obejmujące różne populacje oraz badania pozwalające lepiej ocenić zależności przyczynowo-skutkowe. Obecne wyniki wzmacniają jednak argumenty za uwzględnianiem relacji społecznych w działaniach dotyczących zdrowia publicznego.
Główne wnioski
- Badanie Tulane University obejmujące 277 489 uczestników UK Biobank wykazało, że samotność i izolacja społeczna wiążą się z krótszym okresem życia wolnego od analizowanych chorób fizycznych i psychicznych.
- Największe różnice dotyczyły zdrowia psychicznego. Osoby doświadczające jednocześnie samotności i izolacji społecznej żyły bez analizowanych zaburzeń psychicznych o około 3,7 roku krócej w przypadku kobiet i 5,8 roku krócej w przypadku mężczyzn.
- W odniesieniu do zdrowia fizycznego różnica wynosiła 2,4 roku u kobiet oraz 1,7 roku u mężczyzn w porównaniu z osobami, które nie doświadczały samotności ani izolacji społecznej.
- Zdrowszy styl życia zmniejszał utratę lat życia bez chorób związaną z izolacją społeczną, ale nie ograniczał znacząco związku obserwowanego w przypadku samotności. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41467-026-74498-8
- Tulane University
