Każda dodatkowa godzina dziennie spędzana w mediach społecznościowych wiązała się u nastolatków z o 15 proc. wyższym prawdopodobieństwem umiarkowanej lub ciężkiej depresji oraz o 12–13 proc. wyższym prawdopodobieństwem podobnego nasilenia lęku. Badanie obejmujące dziesiątki tysięcy młodych osób z Kanady wskazuje, że zależność była szczególnie silna wśród dziewcząt. Wyniki opublikowano w „Journal of Adolescence”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dodatkowa godzina dziennie spędzana w mediach społecznościowych wiąże się z ryzykiem objawów depresji i lęku u nastolatków.
- Jakie są wyniki badania obejmującego ponad 58 tys. młodych osób w wieku 12–18 lat oraz dane z obserwacji niemal 27 tys. tych samych nastolatków.
- Dlaczego związek między korzystaniem z mediów społecznościowych a gorszym zdrowiem psychicznym może być szczególnie silny u dziewcząt.
- Dlaczego znaczenie może mieć nie tylko czas korzystania z social mediów, ale również konkretna platforma i sposób korzystania z niej.
Ponad 58 tys. nastolatków w pierwszej grupie badawczej
Naukowcy związani m.in. z University of Alberta przeanalizowali zależność między korzystaniem z mediów społecznościowych, a zdrowiem psychicznym młodzieży w wieku od 12 do 18 lat. Analiza objęła dwie duże grupy. Pierwsza liczyła ponad 58 tys. nastolatków w roku szkolnym 2021–2022, a druga prawie 45 tys. w roku 2022–2023. Co szczególnie istotne, badacze dysponowali również danymi longitudinalnymi niemal 27 tys. tych samych młodych osób obserwowanych w kolejnych latach.
Dane pochodziły z projektu COMPASS, prowadzonego w szkołach w kilku kanadyjskich prowincjach. Naukowcy analizowali czas spędzany każdego dnia w mediach społecznościowych, a następnie zestawiali go z poziomem depresji, lęku i ogólnego dobrostanu. Oceniali również regulację emocji oraz jakość relacji interpersonalnych.
Dodatkowa godzina w social mediach a depresja i lęk
Wyniki wskazały na wyraźną zależność między intensywniejszym korzystaniem z mediów społecznościowych, a gorszymi wskaźnikami zdrowia psychicznego. Każda dodatkowa godzina dziennie wiązała się z 15-procentowym wzrostem prawdopodobieństwa występowania umiarkowanej lub ciężkiej depresji. W przypadku umiarkowanego lub ciężkiego lęku wzrost wynosił 12–13 proc.
Te procenty mają znaczenie, biorąc pod uwagę, jak wielu młodych ludzi korzysta obecnie z mediów społecznościowych na co dzień – zauważa Madelyn Curle, która kierowała badaniem w ramach swojej pracy doktorskiej.
Większa ilość czasu poświęcana mediom społecznościowym była również związana z niższym poziomem dobrostanu, gorszą regulacją emocji i pogorszeniem jakości relacji osobistych.
Dziewczęta mogą być bardziej podatne na negatywne skutki
Chociaż zależność między czasem spędzanym w mediach społecznościowych, a gorszym zdrowiem psychicznym obserwowano wśród wszystkich nastolatków, w analizie przekrojowej była ona szczególnie silna u dziewcząt. Jednym z możliwych wyjaśnień jest sposób korzystania z platform społecznościowych. Dotychczasowe badania sugerują, że dziewczęta mogą korzystać z nich intensywniej, a publikowane treści mogą silniej wpływać m.in. na postrzeganie własnego ciała i porównywanie się z innymi.
Istnieją dowody na to, że dziewczęta mogą korzystać z mediów społecznościowych intensywniej niż chłopcy. Ponadto korzystanie z mediów społecznościowych może mieć większy wpływ na postrzeganie własnego ciała przez dziewczęta, co może prowadzić do problemów ze zdrowiem psychicznym, takich jak depresja – powiedziała Curle.
Badanie uwzględniało również młodzież transpłciową i zróżnicowaną pod względem płci, co autorzy uznają za istotne ze względu na zwiększone obciążenie problemami zdrowia psychicznego w tych grupach.
Wzrost czasu w mediach społecznościowych zapowiadał pogorszenie zdrowia psychicznego
Szczególnie ważna była część longitudinalna badania, ponieważ pozwalała obserwować zmiany zachodzące u tych samych nastolatków. Wzrost czasu korzystania z mediów społecznościowych w ciągu roku pozwalał przewidywać pogorszenie wskaźników zdrowia psychicznego w późniejszym pomiarze. W tej części analizy zależność występowała w całej badanej populacji i nie stwierdzono istotnych różnic ze względu na płeć.
Wynik wzmacnia argument, że nie chodzi wyłącznie o jednorazową zależność między intensywnym korzystaniem z platform, a gorszym samopoczuciem. Nadal jednak nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że to media społecznościowe bezpośrednio wywołują depresję lub zaburzenia lękowe. Relacja może być bardziej złożona, a na zdrowie psychiczne młodzieży wpływa wiele czynników.
Nie tylko czas. Ważny może być sposób korzystania z platform
Autorzy podkreślają, że kolejne badania powinny dokładniej analizować konkretne aplikacje oraz charakter aktywności nastolatków. Znaczenie może mieć bowiem to, czy młoda osoba aktywnie komunikuje się z innymi, czy przede wszystkim biernie przegląda treści. Media społecznościowe nie muszą też oddziaływać wyłącznie negatywnie. Mogą ułatwiać podtrzymywanie relacji, budowanie poczucia przynależności, rozwój tożsamości czy uzyskiwanie wsparcia społecznego.
Dlatego działania dotyczące ograniczania potencjalnych szkód powinny uwzględniać nie tylko liczbę godzin spędzanych przed ekranem, lecz również rodzaj treści, sposób korzystania z platform i indywidualną sytuację młodej osoby.
Główne wnioski
- Każda dodatkowa godzina dziennie spędzana w mediach społecznościowych wiązała się z 15-procentowym wzrostem prawdopodobieństwa umiarkowanej lub ciężkiej depresji oraz 12–13-procentowym wzrostem prawdopodobieństwa podobnego nasilenia lęku.
- Badanie objęło dwie duże grupy młodzieży w wieku 12–18 lat, w tym ponad 58 tys. nastolatków w roku szkolnym 2021–2022 i prawie 45 tys. w kolejnym roku. Niemal 27 tys. tych samych osób obserwowano w kolejnych latach.
- Zależność między większą ilością czasu spędzanego w mediach społecznościowych a gorszym zdrowiem psychicznym była szczególnie silna wśród dziewcząt. Większe korzystanie z platform wiązało się również z niższym dobrostanem, gorszą regulacją emocji i jakością relacji.
- Wzrost korzystania z mediów społecznościowych w czasie pozwalał przewidywać pogorszenie wskaźników zdrowia psychicznego w późniejszym pomiarze. Wyniki wskazują na istotną zależność, ale nie dowodzą, że media społecznościowe są bezpośrednią przyczyną depresji lub zaburzeń lękowych.
Źródło:
- https://dx.doi.org/10.1002/jad.70151
- University of Alberta
