W nowym badaniu, opublikowanym w czasopiśmie JAMA Network Open, przeanalizowano wpływ ograniczenia korzystania z social mediów na zdrowie psychiczne młodych dorosłych. Wyniki dotyczące 373 uczestników w wieku 18–24 lata pokazują, że tygodniowy „detoks” od platform takich jak Instagram, TikTok czy X może zauważalnie zmniejszyć nasilenie objawów depresyjnych, lękowych i bezsenności. Jednocześnie autorzy podkreślają, że dalszych badań wymagają zarówno trwałość tego efektu, jak i jego związek z codziennymi zachowaniami użytkowników.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak tygodniowe ograniczenie social mediów wpływa na objawy depresji, lęku i bezsenności.
- Dlaczego problematyczny sposób korzystania z social mediów ma większe znaczenie niż liczba minut spędzonych w aplikacjach.
- Jakie konkretne wyniki przyniosła interwencja detoksu w badaniu opublikowanym w JAMA Network Open.
Niewielki związek między faktycznym czasem spędzanym w social mediach a zdrowiem psychicznym
W dwutygodniowej obserwacji okazało się, że takie parametry, jak czas korzystania z aplikacji, liczba otrzymanych powiadomień czy liczba odblokowań telefonu, miały jedynie słaby związek z nasileniem objawów depresji, lęku, bezsenności czy poczucia samotności. Badacze podkreślili, że wiele wcześniejszych prac opierało się głównie na deklaracjach użytkowników, co często prowadziło do rozbieżności. Dane pozyskane bezpośrednio ze smartfonów pokazały, że sama długość korzystania z mediów społecznościowych nie wyjaśnia różnic w stanie zdrowia psychicznego.
Problematyczne korzystanie z social mediów
Autorzy podkreślili, że to nie liczba minut, ale sposób korzystania z mediów społecznościowych częściej wiąże się z nasileniem objawów. Uczestnicy zgłaszający problematyczne zaangażowanie, m.in. skłonność do negatywnych porównań społecznych lub kompulsywnego przewijania treści, prezentowali wyraźnie wyższy poziom objawów depresyjnych, lękowych oraz trudności ze snem. Wyniki sugerują, że sam ograniczony czas przed ekranem nie rozwiązuje problemu, jeśli użytkownik nadal doświadcza niekorzystnych emocjonalnie interakcji.
Tygodniowy detoks — wyraźna poprawa u osób z większym nasileniem objawów
W trzecim tygodniu projektu 295 uczestników (79,1%) zdecydowała się zredukować korzystanie z social mediów. Efekty były zauważalne:
- objawy lęku spadły o 16,1%,
- objawy depresji zmniejszyły się o 24,8%,
- nasilenie bezsenności obniżyło się o 14,5%.
Największe korzyści obserwowano u osób z umiarkowanie nasilonymi objawami depresji jeszcze przed interwencją. W badaniu nie odnotowano natomiast istotnej poprawy w zakresie samotności, co – zdaniem autorów – może wynikać z ograniczenia narzędzi umożliwiających kontakt społeczny.
Zmiany w zachowaniu podczas detoksu były niewielkie
Choć uczestnicy ograniczyli korzystanie z social mediów, jednocześnie spędzali nieco więcej czasu przed ekranem i częściej pozostawali w domu. Zmiany te były jednak niewielkie i mieściły się w szerokich wahaniach indywidualnych zachowań. Zespół badawczy zaznaczył, że przyszłe analizy mogłyby uwzględniać dłuższe okresy adaptacji oraz dokładniejsze monitorowanie danych pasywnych, które bywają zakłócane m.in. przez różne systemy operacyjne smartfonów.
Ograniczenia badania
Badanie miało charakter zdalny i obejmowało głównie osoby młode, kobiety, użytkowników iOS oraz osoby studiujące, co zawęża możliwość uogólnienia wyników. Interwencja nie była randomizowana, a brak grupy kontrolnej uniemożliwia jednoznaczne przypisanie obserwowanych zmian wyłącznie ograniczeniu social mediów. Autorzy wskazali też na możliwość tzw. efektu oczekiwań, związanego z udziałem i wynagrodzeniem w projekcie.
Główne wnioski
- Tygodniowy detoks od social mediów obniżył objawy depresji o 24,8%, lęku o 16,1% i bezsenności o 14,5%.
- Obiektywny czas korzystania z aplikacji miał niewielki związek z objawami psychicznymi, natomiast problematyczne korzystanie wiązało się z wyraźnie gorszym samopoczuciem.
- Największe korzyści odnieśli uczestnicy z wyższym nasileniem objawów na początku badania.
- Badanie wskazuje, że krótkie interwencje cyfrowe mogą wspierać zdrowie psychiczne, ale wymagają dalszych analiz w bardziej zróżnicowanych populacjach.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2841773
