Dostęp do świadczeń zdrowotnych w obszarze chorób metabolicznych pozostaje jednym z największych wyzwań systemu ochrony zdrowia w Polsce. Najnowszy raport Fundacji Watch Health Care „miniBarometr WHC – otyłość i cukrzyca 2026” pokazuje, że pacjenci z otyłością i cukrzycą nadal mierzą się z długimi kolejkami, ograniczonym dostępem do specjalistów oraz licznymi barierami administracyjnymi. Analiza obejmuje realne ścieżki diagnostyczno-terapeutyczne czterech typowych pacjentów, co pozwala zobrazować skalę problemu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są rzeczywiste czasy oczekiwania na diagnostykę i leczenie otyłości oraz cukrzycy w Polsce według raportu WHC 2026
- Na czym polega „odyseja diagnostyczno-lecznicza” pacjentów i z jakimi barierami systemowymi się mierzą
- Jakie różnice występują w dostępie do świadczeń w zależności od profilu pacjenta (np. bariatrycznego czy z powikłaniami)
- Dlaczego problemy z rejestracją i dostępem do informacji dodatkowo wydłużają ścieżkę leczenia
Metodologia badania: symulacja rzeczywistych ścieżek pacjentów
Fundacja WHC przeprowadziła analizę w marcu 2026 roku, obejmującą 163 placówki medyczne posiadające kontrakt z NFZ. Ankieterzy wcielili się w role czterech pacjentów:
- 70-letniej kobiety z retinopatią cukrzycową,
- 26-letniego mężczyzny z niepowikłaną otyłością,
- 21-letniej kobiety z powikłaną otyłością,
- 55-letniego mężczyzny z cukrzycą typu 2 i otyłością (pacjent bariatryczny).
W ciągu miesiąca wykonano kilkaset połączeń telefonicznych, co pozwoliło odtworzyć tzw. „odyseję diagnostyczno-leczniczą” pacjentów w polskim systemie ochrony zdrowia.
Kluczowe wyniki: czas oczekiwania na leczenie
Raport wskazuje na znaczące opóźnienia na każdym etapie opieki – od diagnostyki po leczenie zabiegowe.
Retinopatia cukrzycowa – ponad 7 miesięcy do operacji
W przypadku pacjentki z powikłaną cukrzycą typu 2 czas od wizyty w poradni diabetologicznej do wykonania witrektomii wynosi ponad 7 miesięcy. W kontekście progresji retinopatii taki okres może prowadzić do nieodwracalnych zmian w narządzie wzroku.
Leczenie otyłości – ponad 3 miesiące oczekiwania
Pacjent z niepowikłaną otyłością, który nie kwalifikuje się do leczenia bariatrycznego, musi czekać średnio 3,3 miesiąca na rozpoczęcie leczenia i uzyskanie opieki specjalistycznej.
Powikłana otyłość – podobny czas do terapii farmakologicznej
W przypadku pacjentki z powikłaną otyłością i współchorobowością wykluczającą operację bariatryczną, czas od wizyty u lekarza POZ do wdrożenia leczenia farmakologicznego wynosi 3,2 miesiąca.
Leczenie bariatryczne – nawet 25 miesięcy oczekiwania
Najbardziej alarmujące dane dotyczą pacjentów kwalifikujących się do leczenia operacyjnego. Od wizyty u lekarza POZ do przeprowadzenia operacji bariatrycznej mija blisko 25 miesięcy, czyli ponad dwa lata.
Bariery systemowe: trudności już na etapie rejestracji
Raport zwraca szczególną uwagę na problemy związane z dostępem do informacji i procesem rejestracji. Ankieterzy odnotowali liczne nieprawidłowości i utrudnienia. W jednej z poradni pacjent usłyszał:
Na ten rok już nie ma zapisów i jeszcze nie ma terminarza na rok przyszły, więc trzeba dzwonić co jakiś czas i pytać.
W innych przypadkach:
- dostęp do terminów wizyt był możliwy wyłącznie przez system e-rejestracji,
- uzyskanie informacji o badaniu wymagało podania numeru PESEL,
- placówki odmawiały honorowania skierowań wystawionych przez lekarzy spoza danej jednostki.
Takie praktyki stanowią istotną barierę w dostępie do świadczeń i wydłużają proces diagnostyczno-terapeutyczny.
Kolejki w systemie ochrony zdrowia – stagnacja na wysokim poziomie
Dane z raportu Barometr WHC za 2025 rok wskazują na utrzymującą się stagnację w długości kolejek:
- średni czas oczekiwania na świadczenia zdrowotne – 4,2 miesiąca,
- czas oczekiwania na wizytę u specjalisty – 4,2 miesiąca,
- czas oczekiwania na badania diagnostyczne – 2,8 miesiąca.
Choć wartości te nie uległy istotnym zmianom rok do roku, to w porównaniu do 2012 roku kolejki niemal się podwoiły, co wskazuje na długoterminowy problem systemowy.
Cały raport „miniBarometr WHC otyłość i cukrzyca 2026” dostępny jest TUTAJ.
Raport Barometr WHC za 2025 r. dostępny jest TUTAJ.
Główne wnioski
- Czas oczekiwania na operację bariatryczną wynosi nawet 25 miesięcy, co stanowi jedno z największych wyzwań w leczeniu otyłości w Polsce.
- Pacjenci z otyłością i cukrzycą czekają średnio ponad 3 miesiące na rozpoczęcie leczenia specjalistycznego, niezależnie od stopnia zaawansowania choroby.
- W przypadku retinopatii cukrzycowej czas od konsultacji do operacji okulistycznej przekracza 7 miesięcy, co może pogarszać rokowanie.
- Bariery administracyjne i problemy z rejestracją, takie jak brak dostępnych terminów czy konieczność podania PESEL, znacząco utrudniają dostęp do świadczeń.
Źródło:
- Informacja prasowa
