Związek między otyłością, a zwiększonym ryzykiem nowotworów jest znany nauce od wielu lat. Dotychczas jednak mechanizm biologiczny stojący za tym zjawiskiem nie był w pełni wyjaśniony. Najnowsze badanie naukowców z City of Hope oraz Translational Genomics Research Institute (TGen) rzuca nowe światło na tę zależność. Analiza opublikowana w prestiżowym czasopiśmie „Cancer Research” wskazuje, że nadwaga i otyłość mogą zwiększać ryzyko rozwoju raka nie tylko poprzez zaburzenia hormonalne czy przewlekły stan zapalny. Kluczową rolę może odgrywać również powiększanie się narządów wewnętrznych i wzrost liczby komórek, co zwiększa prawdopodobieństwo powstawania mutacji prowadzących do nowotworów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego otyłość może zwiększać ryzyko nowotworów poprzez powiększanie narządów i wzrost liczby komórek.
- Jakie wyniki przyniosło badanie opublikowane w „Cancer Research”, obejmujące analizę wielkości narządów u setek dorosłych osób.
- Dlaczego naukowcy wskazują, że wielkość narządów może być lepszym wskaźnikiem ryzyka raka niż BMI.
- Jak utrzymywanie prawidłowej masy ciała od najmłodszych lat może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów w przyszłości.
Nowe spojrzenie na związek między otyłością a rakiem
Badanie przeprowadzone przez naukowców z City of Hope i TGen dostarcza nowych dowodów wyjaśniających, dlaczego nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko rozwoju wielu nowotworów. Jak wyjaśnia dr Cristian Tomasetti, starszy autor badania i dyrektor Centrum Profilaktyki Raka, Wczesnego Wykrywania i Monitorowania w City of Hope:
Od dawna mówi się ludziom, że otyłość zwiększa ryzyko zachorowania na raka, ale rzadko kiedy mówi się im dlaczego. Naukowiec dodaje: nasze badanie ujawnia, że nadwaga nie tylko wpływa na metabolizm i hormony – może fizycznie powiększać narządy, stwarzając więcej możliwości rozwoju raka. Zrozumienie tego procesu jest ważne, ponieważ pomaga wyjaśnić, jak codzienne wybory zdrowotne mogą wpływać na ryzyko zachorowania na raka w perspektywie lat, a nawet dekad.
Większe narządy oznaczają więcej komórek i większe ryzyko mutacji
Jednym z kluczowych wniosków badania jest odkrycie, że wraz ze wzrostem masy ciała powiększają się również narządy wewnętrzne. Organizm osoby otyłej potrzebuje większej liczby komórek, aby obsłużyć wyższe zapotrzebowanie metaboliczne. W praktyce oznacza to, że narządy takie jak:
- wątroba
- nerki
- trzustka
zawierają większą liczbę komórek niż u osób o prawidłowej masie ciała. Każdy podział komórki wiąże się jednak z ryzykiem błędów w kopiowaniu DNA. Im więcej komórek znajduje się w narządzie, tym większa jest liczba potencjalnych mutacji, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworu. Mechanizm ten Tomasetti porównuje do gry losowej:
Wyobraź sobie grę na loterii: im więcej kupisz losów, tym większe szanse na wygraną. Jak również dodaje: podobnie, im więcej komórek w narządzie, tym więcej mutacji i tym większe ryzyko, że jedna z komórek zaburzy podział i stanie się nowotworowa.
Analiza ponad 700 pacjentów
Aby zweryfikować swoją hipotezę, naukowcy przeprowadzili dwutorowe badanie. W pierwszym etapie zespół przeanalizował dane 747 dorosłych osób reprezentujących całe spektrum wartości BMI – od niedowagi (BMI 18,5) aż po skrajną otyłość (BMI powyżej 40). Za pomocą tomografii komputerowej zmierzono wielkość trzech narządów:
- wątroby
- nerek
- trzustki.
Było to pierwsze badanie analizujące jednocześnie wielkość wielu narządów w dużej populacji osób o różnej masie ciała. Wyniki okazały się jednoznaczne: im wyższy wskaźnik BMI, tym większe były analizowane narządy. Na każdy wzrost BMI o 5 punktów:
- wątroba powiększała się średnio o 12%,
- nerki o 9%,
- trzustka o 7%.
Hiperplazja – główny mechanizm powiększania narządów
Kolejny etap badań polegał na analizie próbek tkanki nerkowej pobranych podczas sekcji zwłok oraz na ponownym przeanalizowaniu danych z biopsji u żyjących pacjentów. Badacze chcieli ustalić, czy większy rozmiar narządów wynika z powiększenia istniejących komórek czy z ich większej liczby. Wyniki wskazały, że ponad 60% wzrostu wielkości nerek wynikało z hiperplazji, czyli zwiększenia liczby komórek.
Pozostała część wynikała z hipertrofii, czyli powiększania się pojedynczych komórek. To odkrycie podważa wcześniejsze teorie sugerujące, że większe narządy u osób otyłych są efektem jedynie zwiększonej objętości komórek.
Powiększenie narządów może podwajać ryzyko raka
Zdaniem naukowców konsekwencje powiększania się narządów mogą być poważne. Jak wyjaśnia dr Sophie Pénisson, główna autorka badania:
Kiedy narząd podwaja swoją wielkość, można się spodziewać, że ryzyko zachorowania na raka wzrasta mniej więcej dwukrotnie.
Odkrycie to potwierdza wcześniejsze modele matematyczne wskazujące na związek między liczbą komórek w tkance a ryzykiem powstania nowotworu.
Czy BMI jest dobrym wskaźnikiem ryzyka nowotworu?
Badacze zwracają również uwagę na ograniczenia powszechnie stosowanego wskaźnika BMI. Jak podkreśla dr Pénisson:
BMI jest słabym wskaźnikiem określającym wielkość narządu, ponieważ nie rozróżnia tkanki tłuszczowej od beztłuszczowej.
Zespół badawczy sugeruje, że bezpośrednia ocena wielkości narządów może w przyszłości okazać się dokładniejszym narzędziem oceny ryzyka nowotworów związanych z otyłością.
Znaczenie profilaktyki od najmłodszych lat
Autorzy badania podkreślają również znaczenie profilaktyki już w dzieciństwie. Jak zauważa dr Tomasetti:
Rozwój narządów zajmuje czas , a komórki mogą stać się złośliwe dopiero po dziesięcioleciach. Badacz dodaje: otyłość u dzieci daje komórkom narządów dłuższą drogę do kumulacji mutacji i ewolucji w coś gorszego.
Oznacza to, że nadmierna masa ciała w młodym wieku może zwiększać ryzyko nowotworów nawet wiele dekad później.
Czy leczenie otyłości może zmniejszyć ryzyko raka?
Kolejne badania mają sprawdzić, czy redukcja masy ciała może prowadzić do zmniejszenia wielkości narządów i tym samym obniżenia ryzyka rozwoju nowotworów. Naukowcy planują również analizować wpływ nowoczesnych leków przeciw otyłości, w tym terapii z grupy agonistów GLP-1. Jak podkreśla dr Debbie C. Thurmond, dyrektor Arthur Riggs Diabetes & Metabolism Research Institute:
Te ekscytujące badania pogłębiają naszą wiedzę na temat tego, jak otyłość może prowadzić do raka i podkreślają rolę wzrostu narządów w tym procesie, co jest również istotne dla wielu osób z cukrzycą. Ważne będzie sprawdzenie, czy nowe leki przeciw otyłości mogą odwrócić ten proces w profilaktyce raka.
Główne wnioski
- Badanie opublikowane w „Cancer Research” wykazało, że otyłość może zwiększać ryzyko raka poprzez powiększanie narządów i wzrost liczby komórek.
- Naukowcy z City of Hope i TGen przeanalizowali dane 747 dorosłych osób, wykazując związek między BMI a wielkością wątroby, nerek i trzustki.
- Na każdy wzrost BMI o 5 punktów wątroba powiększała się o 12%, nerki o 9%, a trzustka o 7%, co zwiększa liczbę komórek podatnych na mutacje.
- Odkrycie sugeruje, że wielkość narządów może być dokładniejszym wskaźnikiem ryzyka raka niż BMI, a utrzymanie prawidłowej masy ciała od dzieciństwa ma kluczowe znaczenie dla profilaktyki nowotworów.
Źródło:
- City of Hope National Medical Center
- https://aacrjournals.org/cancerres/article-abstract/doi/10.1158/0008-5472.CAN-25-2487/775649/Hyperplasia-Functions-as-a-Link-Between-Obesity?redirectedFrom=fulltext
