9 marca 2026 r. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Gliwicach otworzył Gabinet Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. W nowej jednostce wykonywane są testy HPV HR z genotypowaniem, pozwalające wykryć obecność wirusa brodawczaka ludzkiego odpowiedzialnego za rozwój nowotworów. Placówka ma zwiększyć dostępność badań przesiewowych i wzmocnić działania profilaktyczne w regionie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa nowy Gabinet Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach.
- Na czym polega badanie HPV HR z genotypowaniem i jakie ma znaczenie w profilaktyce onkologicznej.
- Jak wygląda dalsza diagnostyka po dodatnim wyniku testu HPV.
- Dlaczego badania przesiewowe są kluczowe w ograniczaniu zachorowań na raka szyjki macicy w Polsce.
Nowy gabinet profilaktyki w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach
Gabinet Profilaktyki Raka Szyjki Macicy działa w Przychodni Przyklinicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach. Punkt mieści się na pierwszym piętrze budynku klinicznego (gabinet nr 1062). Badania wykonywane są w poniedziałki i piątki w godzinach 13:00–17:00. Do gabinetu mogą zgłaszać się kobiety w wieku 25–64 lat. Nie jest wymagane skierowanie – wystarczy wcześniejsza rejestracja telefoniczna oraz dokument tożsamości.
Materiał do badań pobierają wykwalifikowane położne zatrudnione w instytucie, posiadające odpowiednie certyfikaty.
– Otwarcie gabinetu stanowi kolejny krok w kierunku wzmocnienia działań profilaktycznych oraz zwiększenia dostępności badań w kierunku HPV, które odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu nowotworom szyjki macicy. Inicjatywa ta wpisuje się w ogólnopolskie działania na rzecz ochrony zdrowia kobiet – mówi dr hab. n. med. Iwona Gabriel, specjalista ginekologii i położnictwa oraz ginekologii onkologicznej, pomysłodawczyni uruchomienia Gabinetu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy.
Otwarcie placówki połączono z wydarzeniem organizowanym w instytucie z okazji Dnia Kobiet pod hasłem „Świadoma. Zdrowa. Bezpieczna. Profilaktyka siłą kobiet”.
Test HPV HR z genotypowaniem w profilaktyce raka szyjki macicy
W gabinecie wykonywane są testy HPV HR z genotypowaniem. Badanie pozwala wykryć DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim potencjale onkogennym w wymazie z szyjki macicy.
HPV jest jednym z najważniejszych czynników etiologicznych raka szyjki macicy, ale odpowiada również za rozwój innych nowotworów – m.in. raka pochwy, sromu, odbytu, prącia oraz nowotworów głowy i szyi, szczególnie gardła środkowego.
– HPV to nie jeden wirus, ale cała rodzina wirusów. Zaliczamy do niej 200 różnych genotypów, z czego 14 to genotypy wysokiego ryzyka odpowiedzialne za rozwój nowotworów i zmian przednowotworowych. Profilaktyka, czyli badanie HPV HR, służy do wykrycia właśnie tych najbardziej niebezpiecznych genotypów – tłumaczy dr hab. n. med. Iwona Gabriel.
Jak wygląda dalsza diagnostyka po dodatnim wyniku HPV?
Jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tego samego materiału wykonywana jest dodatkowo cytologia na podłożu płynnym (LBC). W przypadku prawidłowego wyniku cytologii kolejne badanie profilaktyczne powinno zostać wykonane po 12 miesiącach. Gdy wynik testu HPV HR jest ujemny, następne badanie przesiewowe zaleca się po 5 latach.
Jeżeli w badaniu zostaną wykryte zmiany dysplastyczne, konieczna jest pogłębiona diagnostyka. Obejmuje ona badanie kolposkopowe lub kolposkopię rozszerzoną z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego.
Rak szyjki macicy w Polsce – znaczenie badań przesiewowych
Rak szyjki macicy pozostaje jednym z częściej rozpoznawanych nowotworów u kobiet. Choroba przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, dlatego w wielu przypadkach diagnoza stawiana jest dopiero w zaawansowanym stadium. W Polsce każdego roku z powodu raka szyjki macicy umiera ponad 1800 kobiet.
Jednocześnie wczesne wykrycie zmian nowotworowych lub przednowotworowych znacząco zwiększa skuteczność leczenia. Na wczesnym etapie choroba jest wyleczalna w ponad 99% przypadków.
– W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach nie tylko diagnozujemy i leczymy chorych onkologicznie, ale również zapobiegamy nowotworom – wskazuje dr hab. n. med. Sławomir Blamek, prof. NIO-PIB, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach. – Badania profilaktyczne są jednym z filarów ochrony zdrowia, a w obliczu rosnącej liczby chorób przewlekłych stają się kluczowym i najbardziej efektywnym ekonomicznie elementem systemu. Narodowa Strategia Onkologiczna kładzie ogromny nacisk na zwiększanie świadomości społecznej i edukację prozdrowotną. Dla nas jest to również jeden z priorytetów, dlatego rozszerzamy naszą działalność w tym zakresie. Do tej pory na szeroką skalę wykonywaliśmy badania molekularne materiału dostarczanego ze współpracujących z nami 40 ośrodków i gabinetów, a dziś uruchomiliśmy kolejny punkt – w Przychodni Przyklinicznej naszego Instytutu, w którym również można pobrać materiał do badania – dodaje prof. Sławomir Blamek.
Główne wnioski
- 9 marca 2026 r. w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach uruchomiono Gabinet Profilaktyki Raka Szyjki Macicy wykonujący testy HPV HR z genotypowaniem.
- Do gabinetu mogą zgłaszać się kobiety w wieku 25–64 lat, bez skierowania, po wcześniejszej rejestracji telefonicznej.
- Badanie HPV HR jest elementem nowego schematu badań przesiewowych finansowanych przez NFZ i pozwala wykryć 14 genotypów HPV wysokiego ryzyka.
- Rak szyjki macicy powoduje w Polsce ponad 1800 zgonów rocznie, jednak we wczesnym stadium choroba jest wyleczalna w ponad 99% przypadków.
Żródło:
- Mat. prasowy / oprac. TK
