Od 1 lipca 2025 r. weszły w życie zmiany w programach profilaktycznych i diagnostycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Nowości dotyczą zarówno kobiet objętych programem profilaktyki raka szyjki macicy, jak i pacjentów onkologicznych wymagających badań genetycznych BRCA. Zmiany te nie tylko zwiększają dostępność świadczeń, lecz także wprowadzają bardziej precyzyjne metody diagnostyczne, zgodne z najnowszymi rekomendacjami klinicznymi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie badania obejmuje nowa ścieżka w programie profilaktyki raka szyjki macicy.
- Dlaczego test HPV HR i cytologia płynna (LBC) zwiększają skuteczność diagnostyki.
- Jakie zmiany dotyczą badań genetycznych BRCA i technologii NGS w AOS.
- Co oznaczają lipcowe zmiany NFZ dla POZ, szpitali i pacjentek.
Zmiany w programie profilaktyki raka szyjki macicy
Rak szyjki macicy co roku diagnozowany jest u około 3 tys. Polek. Kluczowym elementem skutecznej profilaktyki pozostają regularne badania przesiewowe – wykrycie zmian we wczesnym stadium daje niemal 100% szans na wyleczenie.
Od 1 lipca br. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o rozszerzeniu programu profilaktycznego NFZ o badania genetyczne HPV HR oraz cytologię na podłożu płynnym (LBC), wykonywaną w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR. Badania będą wykonywane w poradniach specjalistycznych, jak i POZ.
Materiał z szyjki macicy będzie teraz pobierany od razu na podłoże płynne. Najpierw zostanie wykorzystany do analizy obecności DNA lub RNA wysokoonkogennych typów wirusa HPV. Jeśli wynik będzie dodatni, z tego samego materiału przeprowadzi się cytologię płynną, bez potrzeby ponownego pobrania próbki.
Wprowadzenie tej nowej ścieżki wiąże się z koniecznością podpisania umów z laboratoriami oraz doposażeniem placówek POZ w specjalistyczne pojemniki do utrwalania materiału. Jak zapowiedział NFZ, nowe świadczenie będzie dostępne dla pacjentek w drugiej połowie lipca 2025 r.
Co istotne, wzrasta także wycena pobrania materiału cytologicznego przez położne – zgodnie z rekomendacją Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Dla placówek oznacza to wyższy poziom finansowania świadczeń, a dla pacjentek – lepszy dostęp do wysokiej jakości diagnostyki.
Badania genetyczne BRCA – teraz również ambulatoryjnie
Równie istotne zmiany dotyczą badań genetycznych dla pacjentów z podejrzeniem nowotworów BRCA-zależnych. Do tej pory dostęp do nich był utrudniony przez konieczność hospitalizacji. Od lipca 2025 r. zgodnie z zarządzeniem Prezesa NFZ, badania te będą rozliczane w trybie ambulatoryjnym w ramach umowy szpitalnej.
Pacjent będzie mógł wykonać badanie bez potrzeby pozostawania w szpitalu – wystarczy jednodniowa wizyta na pobranie krwi. Dodatkowo badania będą wykonywane z wykorzystaniem nowoczesnej technologii NGS (sekwencjonowania DNA i RNA).
Zgodnie z nowymi zasadami, Fundusz pokryje koszty badań genetycznych nie tylko w przypadku zakwalifikowania pacjenta do terapii lekowej, ale także wtedy, gdy pacjent ostatecznie nie zostanie do niej włączony.
Rozszerzono również katalog wskazań – od lipca badania genetyczne będą mogły być wykonywane i rozliczane także u pacjentów z nowotworami dróg żółciowych oraz rakiem urotelialnym.
Zmiany systemowe, które mogą poprawić wyniki leczenia
Lipcowe decyzje NFZ i Ministerstwa Zdrowia to odpowiedź na rekomendacje ekspertów oraz oczekiwania środowiska medycznego i organizacji pacjenckich. Ułatwienie dostępu do zaawansowanej diagnostyki, skrócenie ścieżki diagnostycznej i wprowadzenie nowoczesnych narzędzi również w POZ mają potencjał realnie poprawić wykrywalność nowotworów i skuteczność terapii.
Główne wnioski
- Od 1 lipca 2025 r. NFZ finansuje testy HPV HR i cytologię LBC w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy, dostępne również w POZ.
- Cytologia na podłożu płynnym (LBC) wykonywana jest tylko przy dodatnim wyniku HPV HR, z tego samego pobranego materiału, co poprawia jakość diagnostyki.
- Badania BRCA i NGS można wykonać ambulatoryjnie w ramach AOS, bez konieczności hospitalizacji pacjenta.
- NFZ finansuje badania genetyczne również wtedy, gdy pacjent nie zostanie zakwalifikowany do programu lekowego, co zwiększa dostępność diagnostyki molekularnej.
Źródło:
- NFZ
