Przez dziesięciolecia naukowcy poszukiwali odpowiedzi na pytanie, co jest pierwszym impulsem prowadzącym do rozwoju choroby Alzheimera i dlaczego u niektórych osób z typowymi zmianami w mózgu nigdy nie dochodzi do demencji. Najnowsze badania zespołu z Harvard Medical School, opublikowane w „Nature”, wskazują na zaskakującą przyczynę: niedobór litu w mózgu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak lit naturalnie występujący w mózgu wpływa na ochronę przed chorobą Alzheimera.
- Dlaczego jego niedobór może być wczesnym sygnałem rozwoju tej choroby.
- Jakie nowe związki litu mogą stać się podstawą skuteczniejszej terapii.
- W jaki sposób badania na myszach i ludzkiej tkance mózgowej potwierdziły te odkrycia.
Lit – naturalny strażnik mózgu
Badacze po raz pierwszy udowodnili, że lit występuje naturalnie w mózgu, gdzie chroni go przed neurodegeneracją i wspiera prawidłowe funkcjonowanie wszystkich głównych typów komórek nerwowych. Analiza prowadzona przez dekadę obejmowała eksperymenty na myszach, badania ludzkiej tkanki mózgowej oraz próbek krwi od osób na różnych etapach funkcjonowania poznawczego.
Odkryto, że utrata litu w mózgu jest jedną z pierwszych zmian prowadzących do choroby Alzheimera. U myszy niedobór tego pierwiastka przyspieszał rozwój patologii mózgowej i pogarszał pamięć. Naukowcy ustalili, że spadek poziomu litu wiąże się z jego przyłączaniem do blaszek amyloidowych oraz upośledzonym wychwytem w mózgu.
Nowe podejście terapeutyczne
Pomysł, że niedobór litu może być przyczyną choroby Alzheimera, jest nowy i wymaga innego podejścia terapeutycznego – podkreśla prof. Bruce Yankner, genetyk i neurolog z Instytutu Blavatnika w Harvard Medical School, który w latach 90. jako pierwszy wykazał toksyczność beta-amyloidu.
Zespół badaczy zidentyfikował klasę związków litu, które unikają wychwytu przez beta-amyloid. Najsilniejszy z nich – orotan litu – odwracał u myszy patologię choroby, chronił komórki nerwowe i przywracał pamięć. Co istotne, działał przy dawkach tysiąckrotnie niższych niż stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, bez oznak toksyczności.
Wczesna diagnostyka i potencjał profilaktyczny
Badacze sugerują, że pomiar poziomu litu mógłby stać się elementem wczesnej diagnostyki choroby Alzheimera. U zdrowych osób jego stężenie w mózgu jest wysokie, a u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi czy zaawansowaną chorobą – znacznie niższe. Wyniki potwierdzono na próbkach z różnych banków mózgów w USA.
Obserwacje te współgrają z wcześniejszymi badaniami populacyjnymi, które wykazywały, że wyższy poziom litu w środowisku, np. w wodzie pitnej, wiąże się z niższym ryzykiem demencji. Po raz pierwszy jednak udało się udowodnić, że lit naturalnie występuje w mózgu i odgrywa istotną rolę w jego fizjologii, nawet bez suplementacji.
Eksperymenty na modelach zwierzęcych
W doświadczeniach na myszach dieta uboga w lit obniżała jego stężenie w mózgu do poziomu obserwowanego u chorych na Alzheimera, przyspieszając proces starzenia, wywołując stan zapalny, utratę synaps i pogorszenie pamięci. Niedobór litu nasilał tworzenie się blaszek beta-amyloidowych i splątków neurofibrylarnych, aktywował mikroglej, upośledzał degradację amyloidu oraz uszkadzał aksony i osłonki mielinowe.
Podawanie orotanu litu odwracało te zmiany i przywracało pamięć nawet u starszych osobników z zaawansowaną chorobą. Co więcej, utrzymanie prawidłowego poziomu litu od wczesnych etapów życia chroniło przed rozwojem Alzheimera.
Szansa na skuteczniejszą terapię
Dotychczasowe próby wykorzystania litu w leczeniu choroby Alzheimera ograniczały się do związków, które były sekwestrowane przez beta-amyloid, zanim mogły zadziałać. Nowe podejście, z wykorzystaniem związków omijających amyloid, daje nadzieję na skuteczniejsze leczenie, obejmujące wszystkie aspekty choroby, a nie tylko pojedyncze mechanizmy.
Mam nadzieję, że lit przyniesie poważniejsze efekty niż terapie antyamyloidowe czy antytau, nie tylko łagodząc, ale wręcz odwracając pogorszenie funkcji poznawczych i poprawiając jakość życia pacjentów – zaznacza Yankner.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Niedobór litu w mózgu jest jednym z najwcześniejszych sygnałów rozwoju choroby Alzheimera.
- Nowy związek – orotan litu – odwracał u myszy patologię choroby i przywracał pamięć, działając w bardzo niskich dawkach.
- Pomiary poziomu litu mogą stać się narzędziem wczesnej diagnostyki i profilaktyki tej choroby.
- Wyniki badań sugerują możliwość opracowania terapii, które będą skuteczniejsze niż obecne leki antyamyloidowe i antytau.
Źródło:
- Harvard Medical School
- Nature
