Coraz więcej danych naukowych potwierdza to, co lekarze i dietetycy sygnalizują od lat: żywność ultraprzetworzona, nawet spożywana w umiarkowanych ilościach, może istotnie zwiększać ryzyko poważnych chorób przewlekłych. Najnowsze badanie opublikowane w Nature Medicine przez naukowców z Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) na University of Washington dostarcza mocnych dowodów na związek między spożyciem przetworzonego mięsa, napojów słodzonych cukrem oraz przemysłowych kwasów tłuszczowych trans, a wzrostem ryzyka cukrzycy typu 2, choroby niedokrwiennej serca i raka jelita grubego. Co istotne, ryzyko to rośnie już przy niewielkich, codziennych ilościach tych produktów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak żywność ultraprzetworzona wpływa na ryzyko cukrzycy, chorób serca i nowotworów.
- Dlaczego nawet niewielkie ilości przetworzonego mięsa czy słodzonych napojów mogą być szkodliwe.
- Jakie dane liczbowe potwierdzają związek między dietą a chorobami przewlekłymi.
- Które zalecenia zdrowotne potwierdza najnowsze badanie opublikowane w Nature Medicine.
Ultraprzetworzona dieta – ukryte zagrożenie dla zdrowia
Ultraprzetworzona żywność, w tym przede wszystkim przetworzone mięso, słodzone napoje i tłuszcze trans, od dawna jest podejrzewana o działanie szkodliwe. Jednak nowe dane wskazują, że ryzyko zdrowotne nie zależy wyłącznie od ilości – nawet niewielkie, rutynowe spożycie może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne.
Ryzyko stale rosło przy każdym poziomie spożycia, przy czym największy wzrost odnotowano przy niskim, zwyczajowym spożyciu, odpowiadającym mniej więcej jednej porcji dziennie lub mniej – stwierdzają autorzy badania.
Przetworzone mięso i rak jelita grubego – twarde dane
W analizie opublikowanej w Nature Medicine wykorzystano dane z 18 badań kohortowych, obejmujących łącznie 2 678 052 uczestników i 30 259 przypadków zachorowań na raka jelita grubego.
Spożycie przetworzonego mięsa w ilości 50 gramów dziennie – czyli jednej parówki lub dwóch plastrów bekonu – wiązało się z 26% wyższym względnym ryzykiem zachorowania. Średni wzrost ryzyka przy dziennym spożyciu w zakresie 0,78–55 g wynosił 7%.
Ryzyko to wynika m.in. z obecności w przetworzonym mięsie substancji takich jak związki N-nitrozowe, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne czy heterocykliczne aminy, które powstają w wyniku wędzenia i smażenia – a wszystkie te związki mają udokumentowane działanie kancerogenne.
Słodzone napoje – prosta droga do cukrzycy i chorób serca
Cukrowe napoje pozostają głównym źródłem dodanych cukrów w diecie na całym świecie. Dane z 19 badań kohortowych, obejmujących 563 444 uczestników i 39 505 przypadków cukrzycy typu 2, wykazały, że wypijanie już 250 gramów dziennie (szklanka napoju) wiąże się z 20% wyższym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2.
W przypadku choroby niedokrwiennej serca (analiza ośmiu badań, 961 176 uczestników), przy tym samym poziomie spożycia wzrost względnego ryzyka wynosił 7%.
Napoje te – oprócz pustych kalorii – nasilają procesy zapalne i przyczyniają się do insulinooporności oraz przyrostu masy ciała, co tłumaczy ich szkodliwy wpływ na układ metaboliczny i sercowo-naczyniowy.
Tłuszcze trans – mała dawka, duży problem
Choć wiele krajów wprowadziło ograniczenia lub zakazy stosowania tłuszczów trans, są one nadal obecne w niektórych produktach przemysłowych.
Analiza sześciu badań kohortowych (226 509 uczestników, 12 548 przypadków) wykazała, że spożycie tłuszczów trans na poziomie 1% dziennej energii wiąże się z 11% wzrostem ryzyka choroby niedokrwiennej serca.
Tłuszcze trans są powiązane z ogólnoustrojowym stanem zapalnym i chorobą wieńcową – przypominają autorzy.
To jeden z powodów, dla których WHO promuje ich globalną eliminację z łańcucha żywnościowego.
Umiarkowane spożycie nie oznacza braku ryzyka
Naukowcy zastosowali metaregresję ciężaru dowodu – nowoczesną metodę pozwalającą na uwzględnienie jakości i ilości dowodów. Dzięki temu wykazano, że nawet umiarkowane ilości ultraprzetworzonej żywności mają mierzalny wpływ na zdrowie.
Wnioski z badań są zgodne z zaleceniami WHO i innych organizacji zdrowia publicznego: należy znacząco ograniczyć spożycie przetworzonego mięsa, napojów słodzonych cukrem i przemysłowych tłuszczów trans.
Te ostrożne szacunki potwierdzają istniejące zalecenia dotyczące zdrowia publicznego – podkreślają autorzy badania.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Spożycie 50 g przetworzonego mięsa dziennie wiąże się z 30% wyższym ryzykiem cukrzycy typu 2 i 26% wyższym ryzykiem raka jelita grubego.
- Picie 250 g napojów słodzonych cukrem dziennie zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 o 20%, a choroby niedokrwiennej serca o 7%.
- 1% dziennego spożycia energii z tłuszczów trans podnosi ryzyko choroby niedokrwiennej serca o 11%.
- Ryzyko rośnie już przy niskim, codziennym spożyciu, co potwierdza zasadność ograniczania żywności ultraprzetworzonej w diecie.
Źródło:
- Nature Medicine
- University of Washington
