Reaktor jądrowy MARIA, kluczowy dla produkcji radiofarmaceutyków w Polsce i Europie, został czasowo wyłączony z powodu formalności administracyjnych. Jak zapewnia Ministerstwo Przemysłu, reaktor wznowi pracę latem 2025 roku, a dostępność izotopów medycznych – takich jak molibden-99 czy jod-131 – pozostaje zabezpieczona dzięki importowi półproduktów. Trwa również modernizacja obiektu i przygotowania do długofalowego wsparcia sektora jądrowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego reaktor jądrowy MARIA został czasowo wyłączony i kiedy wznowi pracę
- Jakie działania podjęto, by zapewnić ciągłość produkcji radiofarmaceutyków
- Jaką rolę odgrywa MARIA w systemie ochrony zdrowia i diagnostyce onkologicznej
- Jakie inwestycje i działania naprawcze planuje rząd w sektorze jądrowym
Tymczasowy przestój, nie zagrożenie
Reaktor badawczy MARIA, zlokalizowany w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku, został czasowo wyłączony, jednak – jak zapewnia Ministerstwo Przemysłu – wróci do pracy jeszcze tego lata. Wbrew pojawiającym się dezinformacjom, sytuacja ta nie wpływa na dostępność radiofarmaceutyków w Polsce, a bezpieczeństwo pacjentów i ciągłość procedur diagnostycznych oraz terapeutycznych pozostają niezagrożone.
Pomimo czasowego postoju reaktora MARIA nie występują braki w dostępie do radiofarmaceutyków – półprodukty niezbędne do ich produkcji są tymczasowo importowane, a bezpieczeństwo pacjentów oraz ciągłość diagnostyki i leczenia chorób, w tym nowotworowych, nie są zagrożone – czytamy w komunikacie resortu.
Powód postoju: formalności, nie awaria
Bezpośrednią przyczyną przestoju nie są problemy techniczne, lecz brak nowego zezwolenia na eksploatację, wynikający z niepełnego i zbyt późno złożonego wniosku przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych. Dokumentacja jest obecnie uzupełniana i po jej zatwierdzeniu reaktor zostanie ponownie uruchomiony – bez potrzeby ingerencji w infrastrukturę techniczną. Nowe zezwolenie będzie miało charakter bezterminowy.
Jak podkreśla Ministerstwo Przemysłu, trudności, z jakimi obecnie zmaga się NCBJ, są efektem wieloletnich zaniedbań organizacyjnych i kadrowych. To nie pierwszy przestój reaktora – w latach 2022–2023 MARIA była wyłączona przez 13 miesięcy. Obecna przerwa ma potrwać znacznie krócej.
Produkcja radioizotopów jest zabezpieczona
Reaktor MARIA odgrywa kluczową rolę w produkcji radioizotopów medycznych – szczególnie molibdenu-99, który stanowi podstawę około 70% procedur medycyny nuklearnej. Choć MARIA nie produkuje energii elektrycznej, jej znaczenie w ochronie zdrowia, diagnostyce i leczeniu chorób, a także w przemyśle i nauce, jest nie do przecenienia.
Co istotne, Polska – dzięki pracy reaktora – pokrywa nawet 10% światowego zapotrzebowania na molibden-99. Poza tym w MARII wytwarza się również inne kluczowe radioizotopy: jod-131 (stosowany w terapii schorzeń tarczycy), lutet-177, samar-153, kobalt-60 czy holm-166. Ich eksportem zajmuje się marka POLATOM, dostarczająca preparaty do ponad 80 krajów na całym świecie.
Lekcja z Europy: awarie to nie wyjątek
Zjawisko czasowych przestojów w funkcjonowaniu reaktorów jądrowych nie jest odosobnione. Jesienią 2024 roku miała miejsce nieprzewidziana przerwa w pracy holenderskiego reaktora HFR w Petten, uruchomionego w 1961 roku. Jej efektem były znaczne niedobory molibdenu-99 w całej Europie. Sytuacja ta pokazuje, jak krytycznie ważna jest dywersyfikacja źródeł radioizotopów oraz sprawne zarządzanie infrastrukturą jądrową.
Inwestycje i plany rozwoju
W odpowiedzi na zaistniałe trudności rząd podjął działania naprawcze. Obecnie trwa modernizacja reaktora MARIA, której wartość wynosi 92 mln zł. Dodatkowo, przygotowywany jest nowy program wsparcia dla polskiej nauki i sektora energetyki jądrowej, który ma na celu zapewnienie stabilnego funkcjonowania reaktora i rozwój kompetencji w zakresie wykorzystania technologii jądrowych w kraju.
Reaktor MARIA – ponad pół wieku historii i nadal przyszłość
Reaktor MARIA został uruchomiony w grudniu 1974 roku i w 2024 roku obchodził 50-lecie pracy. Mimo wieku, dzięki regularnym modernizacjom, pozostaje jednym z najnowocześniejszych reaktorów badawczych w Europie i – jak zapewniają przedstawiciele NCBJ – może pracować co najmniej do połowy XXI wieku. Oprócz znaczenia w produkcji radiofarmaceutyków, MARIA pełni ważną funkcję edukacyjną, będąc zapleczem dla szkolenia specjalistów w dziedzinie energetyki jądrowej, co zyskuje na znaczeniu w kontekście rozwoju krajowego programu jądrowego.
Główne wnioski
- Reaktor jądrowy MARIA został czasowo wyłączony z powodów administracyjnych; powrót do pracy zaplanowano na lato 2025 roku.
- Nie występują braki radiofarmaceutyków – półprodukty są tymczasowo importowane, a diagnostyka i leczenie pacjentów pozostają niezagrożone.
- MARIA odpowiada za 10% światowej produkcji molibdenu-99 i eksport radioizotopów do ponad 80 krajów.
- Trwa modernizacja reaktora za 92 mln zł oraz przygotowanie nowego programu wsparcia dla polskiej nauki i energetyki jądrowej.
Źródła:
- Ministerstwo Przemysłu
- Energetyka24.com
- Alert Medyczny
