Ponad 40 organizacji pacjentów z całej Polski skierowało wspólny apel do ministry zdrowia, domagając się zmian w dostępie do programów lekowych. Inicjatywa została zainicjowana przez Fundację MY Pacjenci, a jej podstawą są analizy przygotowane wspólnie z firmą EconMed. Wnioski są jednoznaczne – system formalnie zapewnia refundację, ale nie gwarantuje realnego dostępu do terapii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wygląda realny dostęp do programów lekowych w Polsce.
- Dlaczego miejsce zamieszkania wpływa na dostęp do leczenia.
- Jakie bariery systemowe wskazują organizacje pacjenckie.
- Jakie zmiany postulują sygnatariusze apelu.
Dostęp zależny od miejsca i możliwości ośrodka
Z danych przedstawionych przez Fundację MY Pacjenci i EconMed wynika, że dostęp do leczenia w programach lekowych w Polsce nie jest równy. Kluczowe znaczenie ma miejsce zamieszkania pacjenta oraz sytuacja finansowa ośrodka, a nie wyłącznie wskazania kliniczne.
Pacjenci spełniający kryteria medyczne często nie są włączani do programów. W praktyce funkcjonują nieformalne kolejki oraz ograniczenia przyjęć wynikające z obaw placówek o finansowanie świadczeń.
Refundacja nie przekłada się na leczenie
Organizacje pacjenckie zwracają uwagę, że sama decyzja refundacyjna nie rozwiązuje problemu dostępności. Nowoczesne terapie, choć formalnie dostępne w ramach programów lekowych, pozostają poza zasięgiem wielu pacjentów.
Jak wskazano w apelu, pacjenci doświadczają długiego oczekiwania, braku informacji oraz barier systemowych – od kryteriów kwalifikacji po ograniczenia organizacyjne po stronie świadczeniodawców.
Postulat: decyzje wyłącznie na podstawie wskazań klinicznych
Autorzy apelu jasno wskazują, że o włączeniu pacjenta do programu lekowego powinny decydować wyłącznie względy medyczne. Obecnie – jak podkreślają – system prowadzi do opóźnień w rozpoczęciu terapii, ogranicza kwalifikację pacjentów i zwiększa ryzyko przerwania leczenia.
Programy lekowe są dedykowane pacjentom z ciężkimi i często szybko postępującymi chorobami, dlatego czas rozpoczęcia terapii ma bezpośredni wpływ na wyniki leczenia oraz ryzyko powikłań.
Kluczowe postulaty zmian systemowych
Organizacje pacjenckie przedstawiły sześć głównych postulatów:
- zapewnienie realnego dostępu do programów lekowych dla wszystkich pacjentów spełniających kryteria,
- finansowanie całego procesu leczenia, a nie wyłącznie samego leku,
- stabilne i przewidywalne finansowanie świadczeń, bez ryzyka po stronie szpitali,
- wyrównanie dostępu w całym kraju, niezależnie od miejsca zamieszkania,
- równe traktowanie wszystkich grup pacjentów,
- stworzenie systemu informacji o dostępnych programach lekowych.
Wśród propozycji pojawiła się także koncepcja „Karty Diagnostyki i Leczenia w Programie Lekowym (DiLP)”, która miałaby usprawnić proces kwalifikacji i rozpoczęcia terapii, na wzór funkcjonującej karty DILO.
Dane ekonomiczne: problem nie leży w kosztach
Raport EconMed wskazuje, że programy lekowe należą do najlepiej kontrolowanych kosztowo obszarów systemu ochrony zdrowia. Zwiększenie liczby pacjentów nie prowadzi do niekontrolowanego wzrostu wydatków, a nawet przy rozszerzeniu dostępu koszty pozostają poniżej ustawowego limitu 17% budżetu refundacyjnego.
W ocenie autorów apelu oznacza to, że główne bariery mają charakter systemowy i organizacyjny, a nie finansowy.
Propozycje zmian w modelu refundacji
W dokumencie zaproponowano również wprowadzenie czwartej kategorii dostępności refundacyjnej – rozwiązania pośredniego między refundacją apteczną a programami lekowymi. Takie podejście mogłoby umożliwić części pacjentów dostęp do terapii w warunkach ambulatoryjnych, bez konieczności hospitalizacji.
Rozważane jest także przeniesienie części terapii – szczególnie doustnych i podskórnych – do refundacji otwartej, co miałoby ograniczyć obciążenie szpitali i uprościć ścieżkę leczenia.
Wspólny apel środowiska pacjentów
Apel podpisały 42 organizacje reprezentujące szerokie spektrum chorób – od rzadkich, przez neurologiczne i kardiologiczne, po onkologiczne. Wśród sygnatariuszy znalazły się m.in. Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Fundacja Urszuli Jaworskiej, Fundacja ISKIERKA, Fundacja EuropaColon Polska czy Polskie Towarzystwo Walki z Mukowiscydozą.
Główne wnioski
- 42 organizacje pacjentów apelują o zmiany w dostępie do programów lekowych.
- Dostęp do terapii zależy od regionu i możliwości finansowych ośrodków, a nie tylko od wskazań klinicznych.
- Programy lekowe pozostają kontrolowane kosztowo, a wydatki mieszczą się w limicie 17%.
- Bariery mają charakter systemowy i organizacyjny, nie wynikają bezpośrednio z braku środków.
Źródło:
- https://mypacjenci.org/aktualnosci/organizacje-pacjentow-apeluja-o-realny-dostep-do-programow-lekowych/
