Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wyznaczyła Austriacki Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego (Gesundheit Österreich GmbH, GÖG) w Wiedniu na pierwsze Centrum Współpracy WHO ds. Partycypacji Społecznej w Ochronie Zdrowia i Opiece. Nowa jednostka będzie wspierać państwa europejskie we włączaniu pacjentów, społeczności lokalnych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w podejmowanie decyzji dotyczących polityki zdrowotnej. Inicjatywa ma przyczynić się do budowania bardziej dostępnych, sprawiedliwych i odpornych systemów ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego WHO/Europa wyznaczyła pierwsze Centrum Współpracy ds. Partycypacji Społecznej w Ochronie Zdrowia i Opiece oraz jaką rolę będzie pełnić austriacki instytut GÖG.
- Jakie są najważniejsze zadania nowego centrum WHO, w tym szkolenia, wsparcie państw członkowskich, badania naukowe i wymianę dobrych praktyk.
- Czym jest partycypacja społeczna w ochronie zdrowia i dlaczego udział pacjentów oraz organizacji społecznych ma znaczenie dla kształtowania polityki zdrowotnej.
- Jak rezolucja WHO z 2024 roku może wpłynąć na europejskie systemy ochrony zdrowia i zwiększyć udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji.
WHO/Europa wyznacza nowe centrum współpracy w Wiedniu
Biuro Regionalne WHO dla Europy (WHO/Europe) powierzyło austriackiemu instytutowi GÖG funkcję centrum współpracy zajmującego się rozwojem partycypacji społecznej w ochronie zdrowia i opiece. Placówka będzie wspierać państwa członkowskie WHO w tworzeniu mechanizmów umożliwiających obywatelom rzeczywisty wpływ na decyzje dotyczące organizacji świadczeń zdrowotnych, programów profilaktycznych i polityki zdrowotnej.
Głównym celem inicjatywy jest przejście od deklarowanego udziału społeczeństwa do trwałych rozwiązań instytucjonalnych, które pozwolą uwzględniać potrzeby pacjentów i społeczności w procesach decyzyjnych. Centrum będzie również platformą międzynarodowej wymiany doświadczeń, wiedzy naukowej i dobrych praktyk.
Partycypacja społeczna w ochronie zdrowia – dlaczego jest ważna?
Partycypacja społeczna oznacza aktywne i regularne uczestnictwo obywateli, pacjentów oraz organizacji społecznych w kształtowaniu decyzji wpływających na zdrowie i dostęp do opieki medycznej. Nie ogranicza się ona do konsultowania gotowych projektów. Zakłada również udział społeczeństwa w identyfikowaniu problemów zdrowotnych, ustalaniu priorytetów, projektowaniu usług i ocenie wdrażanych rozwiązań.
Według WHO zaangażowanie społeczne może zwiększać przejrzystość decyzji, wzmacniać zaufanie do instytucji publicznych oraz poprawiać dopasowanie świadczeń do rzeczywistych potrzeb pacjentów. Takie podejście ma szczególne znaczenie w podstawowej opiece zdrowotnej, profilaktyce i działaniach na rzecz ograniczania nierówności zdrowotnych.
Rezolucja WHO z 2024 roku podstawą nowych działań
Utworzenie centrum jest związane z rezolucją przyjętą podczas 77. Światowego Zgromadzenia Zdrowia w 2024 roku, dotyczącą udziału społecznego w powszechnym dostępie do świadczeń zdrowotnych, zdrowiu i dobrostanie.
Dokument zobowiązuje państwa członkowskie do wzmacniania trwałych, regularnych i znaczących mechanizmów partycypacji społecznej. Nowe centrum ma pomóc w przełożeniu tych zobowiązań na konkretne działania, dostosowane do potrzeb poszczególnych krajów. W praktyce oznacza to wspieranie administracji publicznej i instytucji ochrony zdrowia w opracowywaniu rozwiązań umożliwiających społeczeństwu współtworzenie polityki zdrowotnej.
Jakie zadania będzie realizować nowe centrum WHO?
Działalność centrum współpracy w Wiedniu obejmie pięć głównych obszarów.
Szkolenia i rozwój kompetencji
Centrum będzie organizować szkolenia dla przedstawicieli państw członkowskich, w tym szkołę letnią poświęconą partycypacji społecznej. Celem jest rozwijanie umiejętności projektowania i prowadzenia procesów angażujących obywateli w decyzje zdrowotne.
Wsparcie wdrażania rozwiązań krajowych
Eksperci GÖG zapewnią państwom wsparcie techniczne, doradztwo i mentoring. Pomoc obejmie m.in. rozwijanie krajowych programów partycypacyjnych oraz współpracę z organizacjami pacjenckimi i społeczeństwem obywatelskim.
Monitorowanie realizacji rezolucji WHO
Centrum będzie uczestniczyć w gromadzeniu i analizowaniu informacji dotyczących wdrażania rezolucji z 2024 roku. Wyniki zostaną przedstawione w raporcie wspierającym ocenę postępów państw członkowskich.
Wymiana dobrych praktyk
Jednostka będzie zbierać i upowszechniać doświadczenia krajów rozwijających mechanizmy udziału społecznego. Zaplanowano również webinarium poświęcone wymianie skutecznych rozwiązań.
Badania naukowe i opracowanie wskaźników
Pod kierownictwem WHO centrum będzie uczestniczyć w badaniach nad partycypacją społeczną. Jednym z planowanych działań jest przygotowanie protokołu dotyczącego wskaźników umożliwiających ocenę rzeczywistego zaangażowania społeczeństwa w procesy decyzyjne.
Austriacki GÖG partnerem WHO w rozwoju systemów skoncentrowanych na pacjencie
Gesundheit Österreich GmbH to austriacka instytucja zdrowia publicznego zajmująca się badaniami, analizami systemowymi, doradztwem w zakresie polityki zdrowotnej oraz wspieraniem wdrażania rozwiązań organizacyjnych. WHO wybrała GÖG ze względu na jego doświadczenie w rozwijaniu modeli opieki skoncentrowanych na człowieku i wzmacnianiu roli pacjentów.
Nowe centrum będzie trzecim ośrodkiem współpracy WHO działającym w strukturach GÖG, co potwierdza znaczenie dotychczasowej współpracy austriackiej instytucji z organizacją. Pracami centrum kieruje Gerlinde Rohrauer-Näf, a funkcję zastępczyni kierownika pełni Daniela Rojatz.
Główne wnioski
- WHO/Europa wyznaczyła pierwsze Centrum Współpracy ds. Partycypacji Społecznej w Ochronie Zdrowia i Opiece. Funkcję tę powierzono Austriackiemu Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego (Gesundheit Österreich GmbH, GÖG) w Wiedniu. Nowa jednostka będzie wspierać państwa europejskie w zwiększaniu udziału pacjentów i społeczeństwa w decyzjach dotyczących zdrowia.
- Centrum pomoże wdrażać rezolucję przyjętą podczas 77. Światowego Zgromadzenia Zdrowia w 2024 roku. Dokument wzywa państwa członkowskie WHO do rozwijania trwałych i regularnych mechanizmów partycypacji społecznej w kształtowaniu polityki zdrowotnej oraz organizacji opieki.
- Działalność centrum obejmie pięć głównych obszarów: szkolenia, wsparcie krajowe, monitorowanie wdrażania rezolucji, wymianę dobrych praktyk i badania naukowe. Zaplanowano m.in. szkołę letnią, przygotowanie raportu dotyczącego postępów państw członkowskich oraz opracowanie wskaźników uczestnictwa społecznego.
- WHO podkreśla, że udział pacjentów i społeczności może zwiększać przejrzystość, dostępność i skuteczność systemów ochrony zdrowia. Nowe centrum ma wspierać rozwój opieki skoncentrowanej na człowieku, wzmacniać zaufanie społeczne i pomagać ograniczać nierówności zdrowotne w Europie.
Źródło:
- https://www.who.int/europe/news/item/21-10-2026-who-europe-designates-the-first-collaborating-centre-for-social-participation-for-health-and-care
