Komisja Europejska przedstawiła wstępne ustalenia dotyczące zgodności Instagrama i Facebooka z Aktem o usługach cyfrowych (DSA). Zdaniem Komisji projekt obu platform może sprzyjać kompulsywnemu korzystaniu z serwisów i nie został właściwie oceniony pod kątem wpływu na zdrowie psychiczne oraz dobrostan użytkowników. Postępowanie nadal trwa, a Meta ma prawo odnieść się do przedstawionych zarzutów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie funkcje Facebooka i Instagrama wzbudziły zastrzeżenia Komisji Europejskiej.
- Dlaczego KE uznała ocenę ryzyka przygotowaną przez Meta za niewystarczającą.
- Jakie zmiany Komisja wskazuje jako możliwe do wdrożenia na platformach.
- Jakie są kolejne etapy postępowania prowadzonego na podstawie Aktu o usługach cyfrowych.
Komisja Europejska wskazuje na ryzyko związane z projektem platform
W opublikowanych wstępnych ustaleniach Komisja Europejska oceniła, że Meta mogła naruszyć przepisy DSA poprzez sposób zaprojektowania Facebooka i Instagrama. Dochodzenie dotyczy przede wszystkim mechanizmów zwiększających zaangażowanie użytkowników, takich jak:
- nieskończone przewijanie (infinite scroll),
- automatyczne odtwarzanie treści,
- powiadomienia push,
- wysoce spersonalizowane systemy rekomendacji.
Według Komisji rozwiązania te mogą zachęcać do długotrwałego korzystania z platform i prowadzić do utrwalania niezdrowych nawyków związanych z używaniem mediów społecznościowych.
Ocena ryzyka była niewystarczająca
Komisja wstępnie uznała, że Meta nie przeprowadziła odpowiedniej oceny ryzyka dotyczącego wpływu tych funkcji na dobrostan fizyczny i psychiczny użytkowników, zarówno osób dorosłych, jak i małoletnich.
Z ustaleń wynika, że analiza ryzyka nie uwzględniła w wystarczającym stopniu wpływu spersonalizowanych rekomendacji, autoodtwarzania oraz nieskończonego przewijania na sposób korzystania z platform. Komisja zwróciła również uwagę na dostępne dane dotyczące korzystania z Facebooka i Instagrama przez osoby niepełnoletnie w godzinach nocnych oraz wpływu formatów takich jak Rolki (Reels) i Relacje (Stories) na czas spędzany w aplikacjach.
Zastrzeżenia dotyczą także narzędzi ograniczających czas korzystania
W ocenie Komisji obecnie stosowane przez Metę środki ograniczające ryzyko nie zapewniają wystarczającej ochrony użytkowników. Wśród wskazanych zastrzeżeń znalazły się:
- możliwość łatwego wyłączenia narzędzi do zarządzania czasem korzystania z aplikacji, również tych domyślnie aktywowanych dla nastolatków,
- ograniczona skuteczność kontroli rodzicielskiej, której efektywność zależy od wiedzy technicznej oraz zaangażowania opiekunów,
- niewystarczające działanie materiałów edukacyjnych i odnośników do zasobów dotyczących zdrowia psychicznego dostępnych w centrum bezpieczeństwa platform.
Komisja oczekuje zmian w działaniu Facebooka i Instagrama
Na obecnym etapie postępowania Komisja uważa, że Meta powinna rozważyć zmiany w sposobie działania obu serwisów. Wśród przykładowych działań wymieniono:
- domyślne wyłączenie wybranych funkcji uznanych za najbardziej angażujące, takich jak autoodtwarzanie i nieskończone przewijanie,
- wdrożenie skuteczniejszych przerw przypominających o czasie spędzanym przed ekranem,
- modyfikację systemów rekomendacji, aby w mniejszym stopniu opierały się na maksymalizacji zaangażowania użytkowników.
Komisja zaznaczyła jednocześnie, że są to wyłącznie wstępne ustalenia i nie przesądzają o końcowym wyniku postępowania.
Meta może przedstawić swoje stanowisko
Spółka ma obecnie możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym przez Komisję oraz przekazania pisemnej odpowiedzi na przedstawione ustalenia. Równolegle prowadzone będą konsultacje z Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych.
Jeżeli po zakończeniu postępowania Komisja podtrzyma swoje stanowisko i stwierdzi naruszenie przepisów DSA, może wydać decyzję o nieprzestrzeganiu regulacji. W takim przypadku możliwe jest nałożenie kary finansowej sięgającej do 6% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa.
Dochodzenie trwa od 2024 roku
Formalne postępowanie wobec Meta zostało wszczęte 16 maja 2024 r. Wstępne ustalenia są efektem analizy dokumentacji dotyczącej oceny ryzyka przygotowanej przez spółkę, wewnętrznych danych i dokumentów, odpowiedzi na pytania Komisji, przeglądu badań naukowych oraz konsultacji z ekspertami zajmującymi się m.in. uzależnieniami behawioralnymi.
Komisja prowadzi również odrębne działania dotyczące systemów weryfikacji wieku użytkowników poniżej 13. roku życia oraz mechanizmów rekomendacji określanych jako tzw. „rabbit hole”, które mogą prowadzić małoletnich do coraz bardziej angażujących treści.
Główne wnioski
- Komisja Europejska wstępnie uznała, że projekt Facebooka i Instagrama może naruszać przepisy Aktu o usługach cyfrowych (DSA).
- Zastrzeżenia dotyczą m.in. nieskończonego przewijania, autoodtwarzania, powiadomień push oraz wysoce spersonalizowanych systemów rekomendacji.
- KE oceniła, że Meta niewystarczająco oszacowała ryzyko dla dobrostanu użytkowników oraz że obecne narzędzia ograniczające czas korzystania z platform nie są wystarczająco skuteczne.
- Postępowanie trwa od 16 maja 2024 r. Jeśli Komisja ostatecznie potwierdzi naruszenie, Meta może zostać ukarana grzywną do 6% całkowitego rocznego światowego obrotu.
Źródło:
- https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_1579
