Rozwój sztucznej inteligencji i robotyki sprawia, że coraz więcej organizacji wdraża nowoczesne technologie do codziennej pracy. Zmiany te dotyczą nie tylko przemysłu, ale również ochrony zdrowia, logistyki, edukacji czy usług. Wraz z postępującą automatyzacją pojawiają się jednak pytania o jej wpływ na ludzi – zarówno pod względem efektywności pracy, jak i zdrowia psychicznego czy poczucia bezpieczeństwa zawodowego.
Na te wyzwania odpowiedzieć chcą naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Uczelnia rozpoczyna badania z wykorzystaniem humanoidalnego robota AGIBOT A2 Ultra, który trafił do Laboratorium Tech & Work Psychology Lab na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki. Projekt ma dostarczyć wiedzy o tym, jak obecność inteligentnych maszyn wpływa na zachowania, emocje oraz funkcjonowanie człowieka w środowisku pracy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest humanoidalny robot AGIBOT A2 Ultra i dlaczego został wykorzystany w badaniach Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza,
- Jakie psychologiczne skutki automatyzacji i sztucznej inteligencji będą analizować naukowcy oraz dlaczego mają one znaczenie dla pracowników,
- W jaki sposób badania z udziałem fizycznego robota pozwolą lepiej poznać relacje człowieka z nowoczesnymi technologiami,
- Dlaczego wyniki projektu mogą pomóc w bezpiecznym i odpowiedzialnym wdrażaniu AI oraz robotów w środowisku pracy.
AGIBOT A2 Ultra trafił do Laboratorium Tech & Work Psychology Lab
Jednym z najważniejszych elementów nowego projektu badawczego jest zakup robota humanoidalnego AGIBOT A2 Ultra. Urządzenie zostało sfinansowane ze środków programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (IDUB). Nowoczesny robot będzie wykorzystywany przez zespół działający w Zakładzie Psychologii Pracy i Organizacji na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki UAM. Dzięki jego możliwościom naukowcy zyskają narzędzie pozwalające prowadzić eksperymenty znacznie bliższe rzeczywistym warunkom funkcjonowania człowieka w środowisku pracy niż klasyczne badania ankietowe czy scenariuszowe.
To istotny krok w kierunku badań interdyscyplinarnych, łączących psychologię, kognitywistykę, sztuczną inteligencję oraz robotykę.
Jakie zagadnienia będą analizować naukowcy?
Projekt koncentruje się na psychologicznych i społecznych konsekwencjach rosnącej obecności robotów oraz systemów sztucznej inteligencji w miejscu pracy. Badania obejmą między innymi:
- poczucie zagrożenia utratą pracy wskutek automatyzacji,
- lęk przed zastąpieniem człowieka przez technologie oparte na AI,
- wpływ robotów na dobrostan psychiczny pracowników,
- zmiany w tożsamości zawodowej,
- reakcje ludzi na bezpośrednią współpracę z humanoidalnymi maszynami.
Naukowcy chcą sprawdzić, jakie emocje i zachowania pojawiają się podczas rzeczywistych interakcji człowieka z robotem oraz w jaki sposób obecność inteligentnych maszyn wpływa na sposób wykonywania obowiązków zawodowych.
Dlaczego humanoidalny robot jest ważnym narzędziem badawczym?
Dotychczas wiele badań dotyczących relacji człowieka z technologią opierało się na deklaracjach uczestników lub hipotetycznych scenariuszach. Takie podejście pozwala analizować opinie, jednak nie zawsze odzwierciedla rzeczywiste zachowania. Wykorzystanie fizycznego robota humanoidalnego znacząco zmienia możliwości prowadzenia eksperymentów. Badacze będą mogli obserwować autentyczne reakcje uczestników podczas bezpośredniego kontaktu z maszyną, analizować ich zachowania oraz zbierać dane w warunkach przypominających rzeczywiste środowisko pracy.
Takie eksperymenty pozwolą uzyskać bardziej wiarygodne wyniki i lepiej zrozumieć psychologiczne mechanizmy towarzyszące współpracy ludzi z inteligentnymi robotami.
Badania laboratoryjne i analiza rzeczywistych środowisk pracy
Projekt realizowany na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza nie będzie ograniczał się wyłącznie do eksperymentów prowadzonych w laboratorium. Badaczki i badacze planują współpracę z partnerami zagranicznymi oraz prowadzenie analiz również w rzeczywistych środowiskach pracy. Połączenie eksperymentów laboratoryjnych z obserwacjami w organizacjach ma umożliwić kompleksową ocenę wyzwań, jakie automatyzacja stawia współczesnym pracownikom i pracodawcom. Pozwoli to uwzględnić zarówno czynniki psychologiczne, jak i organizacyjne oraz społeczne.
Zdrowie psychiczne w erze sztucznej inteligencji
Jednym z najważniejszych obszarów badań będzie wpływ ciągłego kontaktu z technologiami opartymi na sztucznej inteligencji na zdrowie psychiczne. Rosnąca liczba inteligentnych systemów wspierających lub zastępujących pracowników powoduje, że wiele osób odczuwa niepewność dotyczącą swojej przyszłości zawodowej. W literaturze naukowej coraz częściej opisuje się zjawiska związane z technostresem, lękiem przed automatyzacją czy spadkiem poczucia sprawczości. Badania prowadzone na UAM mają pomóc lepiej zrozumieć skalę tych zjawisk oraz wskazać rozwiązania, które mogą ograniczać negatywne skutki transformacji technologicznej.
Wiedza dla nauki, pracodawców i twórców nowych technologii
Projekt wpisuje się w rozwijane na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza działania dotyczące społecznych konsekwencji rozwoju nowych technologii. Uzyskane wyniki mają wspierać projektowanie rozwiązań umożliwiających odpowiedzialne wdrażanie sztucznej inteligencji i robotów w różnych sektorach gospodarki. Mogą również stanowić cenne źródło wiedzy dla przedsiębiorstw planujących automatyzację procesów, specjalistów HR oraz twórców systemów AI.
Lepsze zrozumienie sposobu, w jaki ludzie reagują na współpracę z robotami, może przełożyć się na projektowanie technologii bardziej przyjaznych użytkownikom oraz ograniczających ryzyko występowania negatywnych skutków psychologicznych.
Ekspert: rozwój AI to wyzwanie nie tylko technologiczne, ale również społeczne
Znaczenie prowadzonych badań podkreśla dr Jarosław Grobelny z Zakładu Psychologii Pracy i Organizacji Wydziału Psychologii i Kognitywistyki UAM:
Ciągle zwiększająca się obecność sztucznej inteligencji oraz robotów w naszym życiu, w tym również w pracy, jest niestety nie do uniknięcia. Ciągły kontakt z tym technologiami może prowadzić do wielu trudności, w tym również związanych ze zdrowiem psychicznym.
Ekspert zwraca uwagę, że badania wykraczają daleko poza kwestie techniczne:
Dlatego rozwój AI i robotów jest nie tylko wyzwaniem technologicznym, ale też społecznym. Dzięki nowemu robotowi możemy obserwować rzeczywiste zachowania ludzi w kontakcie z humanoidalną maszyną i na tej podstawie budować wiedzę, która będzie przydatna zarówno nauce, jak i pracodawcom oraz twórcom nowych technologii.
Badania UAM mogą pomóc przygotować społeczeństwo na przyszłość pracy
Rozwój sztucznej inteligencji oraz robotów humanoidalnych staje się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej transformacji technologicznej. Oprócz korzyści związanych ze wzrostem wydajności i automatyzacją procesów pojawiają się jednak nowe wyzwania dotyczące zdrowia psychicznego, relacji człowieka z technologią oraz zmian na rynku pracy.
Badania prowadzone przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza mają dostarczyć rzetelnych danych dotyczących tych zjawisk oraz pomóc opracować rozwiązania wspierające odpowiedzialne wdrażanie sztucznej inteligencji. Wyniki projektu mogą okazać się cenne zarówno dla środowiska naukowego, jak i przedsiębiorców, twórców nowych technologii oraz instytucji przygotowujących społeczeństwo do funkcjonowania w coraz bardziej zautomatyzowanym świecie.
Główne wnioski
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu rozpoczyna badania z wykorzystaniem humanoidalnego robota AGIBOT A2 Ultra, który trafił do Laboratorium Tech & Work Psychology Lab dzięki finansowaniu z programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (IDUB).
- Naukowcy będą analizować wpływ automatyzacji, sztucznej inteligencji i robotów na poczucie bezpieczeństwa zawodowego, dobrostan psychiczny oraz tożsamość zawodową pracowników.
- Wykorzystanie fizycznego robota umożliwi prowadzenie eksperymentów w warunkach zbliżonych do rzeczywistych, co pozwoli uzyskać bardziej wiarygodne dane o relacjach człowieka z technologią niż badania oparte wyłącznie na deklaracjach.
- Projekt będzie realizowany we współpracy z partnerami zagranicznymi, a jego wyniki mają wspierać naukowców, pracodawców i twórców technologii w odpowiedzialnym wdrażaniu robotyki oraz AI na rynku pracy.
Źródło:
- https://amu.edu.pl/wiadomosci/aktualnosci/komunikaty-prasowe/uam-wykorzysta-humanoidalnego-robota-w-badaniach-nad-przyszloscia-pracy-i-relacjami-czlowieka-z-technologia
