Teleporady, które stały się filarem opieki podczas pandemii COVID-19, zostały w wielu krajach na stałe włączone do praktyki systemów ochrony zdrowia. Dane z raportu „Health at a Glance 2025” pokazują jednak, że po dynamicznym wzroście telekonsultacji w latach 2019–2021, część państw – w tym Polska – notuje wyraźny spadek ich wykorzystania. O ile w wielu krajach zdalny kontakt z lekarzem ustabilizował się na poziomie wyższym niż przed pandemią, o tyle w Polsce wskaźnik obniżył się do poziomu znacznie poniżej średniej OECD.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniło się wykorzystanie telekonsultacji w Europie między 2019 a 2023 r.
- Jak na tle średniej OECD wypada Polska i które kraje notują najwyższe wyniki teleporad.
- Które państwa odnotowały największy spadek wykorzystania telemedycyny po pandemii.
- Jakie wyzwania stoją przed systemami ochrony zdrowia w utrzymaniu teleporad na stabilnym poziomie.
Telemedycyna przed pandemią: niski punkt wyjścia
Z danych OECD wynika, że w 2019 r. telekonsultacje były raczej wyjątkiem niż standardem. Średnia dla państw OECD wynosiła 0,46 teleporady na pacjenta rocznie. Polska nie raportowała wtedy pełnych danych. W kilku krajach – jak Dania czy Estonia – telemedycyna była już wtedy elementem regularnej praktyki, osiągając odpowiednio 2,04 oraz 1,37 konsultacji na pacjenta.
Lata 2020–2021: telekonsultacje rosną jak nigdy dotąd
Pandemia COVID-19 wymusiła szybkie przejście na zdalne formy opieki. Według „Health at a Glance 2025” już w 2021 r. średnia liczba teleporad na osobę przekroczyła 1,3 rocznie, co oznacza ponad dwukrotny wzrost względem 2019 r.
Największe skoki odnotowano na Litwie, w Hiszpanii i Słowenii. W tych państwach telemedycyna została wdrożona szerzej niż wynikałoby to z rozwiązań sprzed pandemii.
W Polsce wskaźnik oszacowany przez OECD wynosił 1,6 teleporady na osobę rocznie, co plasowało nas w grupie państw powyżej średniej. Wzrost ten był w dużej mierze efektem wymuszonej sytuacji epidemiologicznej.
Rok 2023: stabilizacja w OECD, spadek w Polsce
Według najnowszych danych, w 2023 r. telekonsultacje w krajach OECD ustabilizowały się na poziomie 1 na pacjenta rocznie. To nadal dwukrotnie więcej niż przed pandemią, ale jednocześnie mniej niż w okresie jej szczytu.
Najwyższy wynik zanotowała Estonia – 2,1 teleporady rocznie na osobę. To więcej niż średnia OECD i trzykrotnie więcej niż obecny wynik Polski.
Państwa, w których telemedycyna utrzymała większą dynamikę, to m.in. Estonia, Dania i Portugalia. Choć wskaźniki spadły względem 2021 r., nadal znacznie przewyższają poziom sprzed pandemii.
Polska znalazła się w grupie państw z największym spadkiem. Telekonsultacje obniżyły się u nas do 0,7 na pacjenta rocznie – poniżej średniej OECD oraz poniżej takich krajów jak Węgry, Słowenia czy Belgia. Zestawienie OECD wskazuje Polskę obok Litwy i Hiszpanii jako państwo o największym „wyhamowaniu” teleporad po pandemii.
Na drugim biegunie znajdują się kraje o najniższym wykorzystaniu teleporad. W 2023 r. wartości te wynosiły: Niemcy – 0,1, Luksemburg – 0,1, Francja – 0,2, Finlandia – 0,3. To poziomy zbliżone do sytuacji sprzed pandemii, co pokazuje, że w części państw telekonsultacje nie zostały na stałe wpisane w codzienną praktykę.
Telekonsultacje w Europie w latach 2019-2023
| Kraj | 2019 | 2021 | 2023 |
|---|---|---|---|
| Estonia | 1,37 | 2,32 | 2,10 |
| Dania | 2,04 | 1,92 | 1,70 |
| Hiszpania | 0,30 | 3,09 | 1,70 |
| Chorwacja* | 0,73 | 2,26 | 1,70 |
| Australia | 0,01 | 1,70 | 1,40 |
| Portugalia | 0,90 | 1,98 | 1,40 |
| Węgry | 1,07 | 1,20 | |
| Litwa | 0,06 | 2,75 | 1,20 |
| OECD22 | 0,46 | 1,30 | 1,00 |
| Belgia | 1,10 | 0,90 | |
| Słowenia | 0,05 | 0,90 | 0,90 |
| Szwecja | 0,85 | 0,80 | |
| Czechy | 0,32 | 1,25 | 0,70 |
| Norwegia | 0,10 | 0,90 | 0,70 |
| Polska | 1,60 | 0,70 | |
| Finlandia | 0,35 | 0,45 | 0,30 |
| Francja | 0,00 | 0,20 | 0,20 |
| Niemcy¹ | 0,10 | 0,20 | 0,10 |
| Luksemburg | 0,26 | 0,10 |
¹ Dane dotyczą wyłącznie sektora publicznego. * Kraj przystępujący/partnerski
Dane z raportu „Health at a Glance 2025”.
Dlaczego Europa tak różni się w korzystaniu z telekonsultacji?
Autorzy raportu zwracają uwagę, że różnice między krajami wynikają z kilku czynników:
- struktury finansowania i zasad rozliczeń
- dostępności infrastruktury szerokopasmowej
- integracji teleporad z ścieżkami opieki
- ram prawnych i organizacyjnych
W niektórych państwach – jak Dania czy Estonia – telekonsultacje są częścią systemowego podejścia do opieki koordynowanej. W innych, jak Niemcy czy Francja, tempo adopcji jest wolniejsze, a teleporady obejmują niewielki odsetek konsultacji.
Polska znajduje się nadal na etapie dopracowywania stabilnych mechanizmów finansowych i operacyjnych, które mogłyby utrwalić telemedycynę jako równoprawny element opieki.
Co dalej z telemedycyną w Europie?
„Health at a Glance 2025” wskazuje, że telekonsultacje są dziś trwałym elementem systemów ochrony zdrowia, ale ich rozwój wymaga usunięcia barier prawnych i finansowych. Państwa, które zrobiły to wcześniej, notują wyższe wskaźniki i bardziej równomierne wykorzystanie teleporad.
Dla Polski nadchodzące lata będą testem, czy telemedycyna stanie się pełnoprawną częścią praktyki klinicznej – czy pozostanie narzędziem intensywnie używanym tylko w czasie kryzysów.
Główne wnioski
- W 2023 r. średnia OECD wyniosła 1 telekonsultację na pacjenta rocznie, co oznacza utrzymanie poziomu wyższego niż przed pandemią.
- Polska spadła do 0,7 teleporady na osobę, znajdując się w grupie krajów o największym obniżeniu wskaźnika wraz z Litwą i Hiszpanią.
- Najwyższe wyniki odnotowano w takich krajach jak Estonia (2,1) oraz Dania i Portugalia, które utrzymały wyższą dynamikę telemedycyny.
- Najniższy poziom teleporad w 2023 r. dotyczył Niemiec (0,1), Luksemburga, Francji i Finlandii, gdzie telekonsultacje nie zostały trwale włączone do praktyki klinicznej.
Źródło:
- https://www.oecd.org/en/publications/2025/11/health-at-a-glance-2025%5Fa894f72e.html
