Przewlekły stan zapalny w obrębie jamy ustnej może mieć znacznie szersze konsekwencje zdrowotne, niż dotychczas zakładano. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie sugeruje, że przewlekłe procesy zapalne rozwijające się w jamie ustnej mogą oddziaływać na funkcjonowanie jajników i wpływać na płodność. Choć wyniki pochodzą z badań na modelu zwierzęcym, dostarczają kolejnych argumentów wskazujących na ścisłe powiązania między zdrowiem jamy ustnej, a funkcjonowaniem całego organizmu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak przewlekły stan zapalny jamy ustnej może wpływać na funkcjonowanie jajników
- Jakie zmiany biologiczne zaobserwowano u myszy z przewlekłym stanem zapalnym
- Dlaczego zdrowie jamy ustnej może być istotnym elementem diagnostyki niepłodności
- Jakie nowe kierunki terapii i profilaktyki sugerują badacze
Badanie wskazuje na zaskakujący związek między zdrowiem jamy ustnej a płodnością
Naukowcy pod kierownictwem prof. Michaela Klutsteina z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie oraz prof. Asafa Wilensky’ego z Centrum Medycznego Uniwersytetu Hebrajskiego-Hadassah przeanalizowali, czy przewlekły stan zapalny rozwijający się w jamie ustnej może wpływać na funkcjonowanie układu rozrodczego.
W badaniu opublikowanym w Journal of Dental Research wykorzystano model myszy z przewlekłym stanem zapalnym związanym z implantami stomatologicznymi. Naukowcy obserwowali, jak lokalny proces zapalny wpływa na odpowiedź immunologiczną organizmu i czy sygnały zapalne docierają do odległych narządów. Wyniki okazały się niepokojące. Stan zapalny nie pozostał ograniczony do jamy ustnej, lecz wywołał reakcję ogólnoustrojową, obejmującą również jajniki.
Jak zapalenie jamy ustnej oddziałuje na jajniki?
Autorzy badania wykazali, że przewlekły proces zapalny wiązał się ze zwiększoną obecnością cytokin prozapalnych w tkance jajnika. Dodatkowo zaobserwowano zmiany w populacjach komórek odpornościowych, które mogą zaburzać prawidłowe środowisko immunologiczne narządu. Co istotne, nie były to wyłącznie subtelne zmiany molekularne. W jajnikach odnotowano również:
- pogorszenie rozwoju pęcherzyków jajnikowych,
- stres oksydacyjny i uszkodzenia tkankowe,
- zaburzenia dojrzewania komórek jajowych,
- obniżenie jakości oocytów.
Tak szeroki zakres zmian sugeruje, że przewlekły stan zapalny może oddziaływać na wiele etapów procesu reprodukcyjnego jednocześnie.
Oocyty wykazywały oznaki przyspieszonego starzenia
Jednym z najbardziej interesujących aspektów badania było odkrycie zmian przypominających biologiczne starzenie się układu rozrodczego. Naukowcy zaobserwowali, że oocyty wykazywały:
- zwiększoną liczbę uszkodzeń DNA,
- zmiany epigenetyczne,
- cechy charakterystyczne dla starzenia reprodukcyjnego.
Może to wskazywać, że przewlekły stan zapalny nie tylko zaburza funkcję jajników, ale potencjalnie przyspiesza proces obniżania rezerwy płodności.
Mniej potomstwa u zwierząt z przewlekłym stanem zapalnym
Zmiany biologiczne miały również przełożenie na obserwowalne efekty reprodukcyjne. U zwierząt z przewlekłym stanem zapalnym zaobserwowano wyraźny spadek liczby urodzeń. Wynik ten sugeruje, że procesy immunologiczne i molekularne zachodzące w jajnikach mogą przekładać się na realne ograniczenie potencjału rozrodczego. To ważna obserwacja, ponieważ pokazuje, że nawet pozornie miejscowe stany zapalne mogą wywoływać odległe skutki fizjologiczne.
Eksperci: stan zapalny może być niedocenianym czynnikiem niepłodności
Autorzy badania podkreślają, że wyniki mogą zmieniać sposób myślenia o przewlekłych stanach zapalnych.
Stan zapalny często postrzegany jest jako reakcja miejscowa, ale nasze odkrycia pokazują, że może on mieć konsekwencje ogólnoustrojowe, obejmujące nawet układ rozrodczy – powiedział prof. Michael Klutstein. Badacz dodał również: Ta praca sugeruje, że przewlekły stan zapalny jamy ustnej może być niedocenianym czynnikiem niepłodności u kobiet, potencjalnie przyczyniając się do przypadków, które obecnie nie mają jasnego wyjaśnienia.
Co te wyniki mogą oznaczać dla praktyki klinicznej?
Autorzy zaznaczają, że badanie przeprowadzono na modelu zwierzęcym, dlatego konieczne są dalsze analizy kliniczne z udziałem ludzi. Jednak już teraz wyniki wpisują się w rosnącą liczbę dowodów wskazujących, że przewlekłe choroby jamy ustnej – szczególnie stany zapalne przyzębia – mogą oddziaływać na układ sercowo-naczyniowy, metaboliczny czy immunologiczny.
Jeżeli zależność między stanem zapalnym jamy ustnej, a płodnością zostanie potwierdzona klinicznie, może to otworzyć nowe możliwości:
- uwzględniania zdrowia jamy ustnej w diagnostyce niepłodności,
- stosowania terapii przeciwzapalnych,
- wykorzystania strategii antyoksydacyjnych,
- wcześniejszej profilaktyki stomatologicznej u kobiet planujących ciążę.
Ograniczenia badania wymagają ostrożności interpretacyjnej
Mimo obiecujących wyników należy zachować ostrożność. Badanie przeprowadzono na myszach, a procesy biologiczne zachodzące u ludzi mogą przebiegać odmiennie. Jednocześnie obserwowane mechanizmy immunologiczne i molekularne tworzą spójną hipotezę biologiczną, która uzasadnia dalsze badania translacyjne.
Główne wnioski
- Badanie opublikowane w Journal of Dental Research wykazało, że przewlekły stan zapalny jamy ustnej u myszy wywoływał ogólnoustrojową odpowiedź immunologiczną docierającą do jajników.
- W jajnikach zaobserwowano wzrost cytokin zapalnych, stres oksydacyjny oraz zaburzenia rozwoju pęcherzyków jajnikowych, co negatywnie wpływało na jakość oocytów.
- Komórki jajowe wykazywały uszkodzenia DNA i zmiany epigenetyczne, przypominające procesy związane ze starzeniem reprodukcyjnym.
- U zwierząt z przewlekłym stanem zapalnym odnotowano mniejszą liczbę urodzeń, co sugeruje możliwy wpływ przewlekłych stanów zapalnych na spadek płodności.
Źródło:
- https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00220345251412768
