Rzeczywistość wirtualna (VR) coraz częściej znajduje zastosowanie w medycynie – od szkolenia chirurgów po rehabilitację neurologiczną. Najnowsze badania sugerują jednak, że technologia ta może odegrać również ważną rolę w komunikacji z pacjentem. Wyniki zaprezentowane podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Urologicznego w Londynie (EAU26) wskazują, że wykorzystanie VR do wyjaśnienia przebiegu procedury medycznej może poprawić zrozumienie leczenia i jednocześnie zmniejszyć poziom lęku przed zabiegiem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wirtualna rzeczywistość (VR) może pomóc pacjentom lepiej zrozumieć przebieg zabiegu medycznego
- Jak wyglądało badanie przeprowadzone w Szpitalu Uniwersyteckim w Southampton
- Dlaczego tradycyjne ulotki medyczne często nie są wystarczające
- Jakie potencjalne korzyści może przynieść wykorzystanie VR w przyszłości medycyny
Problem zrozumienia informacji medycznych przez pacjentów
Proces uzyskiwania świadomej zgody na leczenie jest jednym z fundamentów nowoczesnej medycyny. W praktyce często polega on na przekazaniu pacjentowi ulotki informacyjnej zawierającej opis zabiegu, potencjalne ryzyko oraz możliwe korzyści. Jednak liczne badania pokazują, że taka forma komunikacji nie zawsze jest skuteczna. Dokumenty informacyjne bywają napisane językiem specjalistycznym i zawierają terminologię medyczną, która dla wielu osób jest trudna do zrozumienia.
Problem ten jest szczególnie widoczny w Wielkiej Brytanii. Szacuje się, że około sześciu na dziesięciu dorosłych w Anglii ma trudności ze zrozumieniem złożonych informacji medycznych. W praktyce oznacza to, że część pacjentów podejmuje decyzję o leczeniu bez pełnego zrozumienia procedury, jej ryzyka oraz konsekwencji. Nowe technologie medyczne mogą pomóc w rozwiązaniu tego problemu poprzez bardziej intuicyjne i wizualne przedstawienie informacji medycznych.
Wirtualna rzeczywistość w procesie wyrażania zgody na zabieg
Badanie zaprezentowane na kongresie EAU26 dotyczyło wykorzystania technologii VR w procesie uzyskiwania zgody na litotrypsję falą uderzeniową, czyli nieinwazyjną metodę leczenia kamieni nerkowych. Litotrypsja polega na wykorzystaniu fal dźwiękowych o wysokiej energii do rozbijania kamieni nerkowych na mniejsze fragmenty, które następnie mogą zostać naturalnie wydalone z organizmu.
W ramach eksperymentu pacjenci mogli uczestniczyć w immersyjnym doświadczeniu VR, które przedstawiało przebieg zabiegu w formie trójwymiarowej animacji. Podczas symulacji uczestnicy:
- znajdowali się w wirtualnej sali operacyjnej,
- obserwowali trójwymiarowy model nerek,
- widzieli sposób działania fal uderzeniowych na kamienie nerkowe,
- mogli oglądać narzędzia medyczne z różnych perspektyw.
Animacja prezentowała również najważniejsze korzyści i potencjalne ryzyka związane z zabiegiem, dzięki czemu pacjenci mogli lepiej zrozumieć proces leczenia.
Badanie z udziałem 150 pacjentów
Projekt badawczy przeprowadzono w Szpitalu Uniwersyteckim w Southampton. W badaniu uczestniczyło 150 pacjentów w wieku od 22 do 80 lat, którzy przygotowywali się do planowanej litotrypsji falą uderzeniową. Naukowcy wykorzystali kwestionariusze oceniające poziom zrozumienia procedury oraz poziom niepokoju przed zabiegiem. Ankiety przeprowadzano zarówno przed doświadczeniem VR, jak i po jego zakończeniu. Wyniki były jednoznaczne:
- pacjenci po doświadczeniu VR deklarowali lepsze zrozumienie przebiegu zabiegu,
- odczuwali mniejszy poziom lęku przed procedurą,
- szczególnie wyraźny efekt zaobserwowano w grupie pacjentów powyżej 65 roku życia.
Badanie nie wykazało natomiast istotnych różnic między kobietami i mężczyznami.
Kto prowadził badania
Badanie zostało przeprowadzone przez zespół specjalistów z zakresu urologii oraz technologii medycznych. Projekt badawczy prowadzili konsultanci chirurgii urologicznej:
- Bhaskar Somani
- Amelia Pietropaolo
Technologię VR opracowała Phoebe Reynolds, dyrektor brytyjskiej firmy medtech Surgassists, specjalizującej się w rozwiązaniach technologicznych dla medycyny. Wyniki badań zaprezentował na kongresie EAU26 w Londynie Solomon Bracey – student medycyny z Uniwersytetu w Southampton.
VR może poprawić proces podejmowania decyzji zdrowotnych
Autorzy badania podkreślają, że wizualne przedstawienie procedury medycznej może znacząco poprawić jakość komunikacji między lekarzem, a pacjentem. Jak powiedział Solomon Bracey:
Obecnie istnieje rozdźwięk między złożonością informacji przekazywanych pacjentom a poziomem, jaki większość ludzi jest w stanie zrozumieć. To stwarza ryzyko, że ludzie wyrażą zgodę na procedury, których w pełni nie rozumieją.
Badacz zwrócił również uwagę na potencjalny wpływ VR na proces uczenia się:
Wykazano, że VR usprawnia proces uczenia się i zapamiętywania wiedzy, a nasze badanie sugeruje, że może pomóc ludziom podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące ich zdrowia. Byliśmy również zadowoleni z wyników ankiet dotyczących bólu, co stawia nam ważne pytanie do zbadania w przyszłych badaniach.
Czy VR może zmniejszyć również odczuwanie bólu?
Jednym z najbardziej interesujących kierunków dalszych badań jest potencjalny wpływ VR na odczuwanie bólu podczas procedur medycznych. Naukowcy podkreślają, że istnieją znane zależności między:
- poziomem lęku pacjenta,
- zrozumieniem procedury medycznej,
- tolerancją bólu.
Dlatego w kolejnych etapach badań zespół planuje sprawdzić, czy wykorzystanie VR w procesie uzyskiwania zgody na zabieg może również zmniejszyć subiektywne odczuwanie bólu przez pacjentów.
Technologia nie zastąpi rozmowy z lekarzem
Eksperci podkreślają jednak, że VR nie powinna zastępować bezpośredniej komunikacji między lekarzem, a pacjentem. Matthew Bultitude, członek Biura Kongresów Naukowych Europejskiego Towarzystwa Urologicznego oraz konsultant chirurgii urologicznej w Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, podkreślił:
Wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości to ekscytujący pomysł, który może poprawić doświadczenia pacjentów w procesie wyrażania zgody. Technologia nigdy nie powinna zastępować rozmowy z lekarzem, podczas której pacjenci mają szansę zadać szczegółowe pytania, ale może pomóc w wyrównaniu szans w zakresie kompetencji zdrowotnych , tak aby wszyscy przystępowali do tej dyskusji z takim samym poziomem wiedzy.
Rola technologii immersyjnych w przyszłości medycyny
Wirtualna rzeczywistość coraz częściej znajduje zastosowanie w różnych obszarach medycyny. Wykorzystuje się ją m.in. w:
- szkoleniu chirurgów i studentów medycyny,
- terapii bólu przewlekłego,
- rehabilitacji neurologicznej,
- leczeniu zaburzeń lękowych i fobii.
Nowe badanie sugeruje, że VR może również stać się ważnym narzędziem wspierającym komunikację kliniczną i proces świadomej zgody na leczenie.
W dobie rosnącej złożoności procedur medycznych technologie immersyjne mogą pomóc pacjentom lepiej zrozumieć plan leczenia, a jednocześnie ograniczyć stres związany z nadchodzącym zabiegiem.
Główne wnioski
- Badanie przeprowadzone w Szpitalu Uniwersyteckim w Southampton z udziałem 150 pacjentów wykazało, że doświadczenie wirtualnej rzeczywistości poprawia zrozumienie procedury litotrypsji falą uderzeniową oraz zmniejsza poziom niepokoju przed zabiegiem.
- Najsilniejszy efekt redukcji lęku zaobserwowano w grupie pacjentów powyżej 65 roku życia, co sugeruje, że technologie immersyjne mogą szczególnie wspierać osoby mające trudności ze zrozumieniem złożonych informacji medycznych.
- Około 60% dorosłych w Anglii ma trudności ze zrozumieniem skomplikowanych informacji medycznych, dlatego wizualne narzędzia edukacyjne – takie jak VR – mogą znacząco poprawić proces świadomej zgody na leczenie.
- Eksperci z Europejskiego Towarzystwa Urologicznego podkreślają, że VR nie powinna zastępować rozmowy z lekarzem, lecz może wyrównać poziom wiedzy pacjentów i pomóc im podejmować bardziej świadome decyzje zdrowotne.
Źródło:
- European Association of Urology
