Przedłużanie włosów, szeroko stosowane na całym świecie – szczególnie wśród czarnoskórych kobiet – może wiązać się z poważnymi zagrożeniami zdrowotnymi. Najbardziej kompleksowa analiza przeprowadzona dotąd przez Silent Spring Institute wykazała obecność dziesiątek niebezpiecznych substancji chemicznych w produktach do przedłużania włosów, w tym także w tych wykonanych z ludzkich włosów. Wyniki opublikowane w czasopiśmie Environment & Health podnoszą pytania o bezpieczeństwo tej w dużej mierze nieuregulowanej kategorii produktów kosmetycznych.
Skala zjawiska i kontekst społeczny
Z przedłużania włosów korzysta ponad 70% czarnoskórych kobiet przynajmniej raz w roku, podczas gdy w innych grupach rasowych i etnicznych odsetek ten nie przekracza 10%. Dla wielu kobiet jest to forma ekspresji kulturowej, wygody i estetyki. Jak podkreśla dr Elissia Franklin, główna autorka badania:
Chociaż wcześniejsze raporty wskazywały na obecność pewnych substancji chemicznych w przedłużkach do włosów, wciąż wiele nie wiemy o ich ogólnym składzie chemicznym. Chcieliśmy uzyskać lepszy obraz skali problemu. Badaczka dodaje: To branża, która od dawna nie bierze pod uwagę zdrowia czarnoskórych kobiet, które nie powinny musieć wybierać między ekspresją kulturową, wygodą i zdrowiem.
Jak przeprowadzono badanie?
Zespół zakupił 43 popularne produkty dostępne online i w drogeriach. Obejmowały one zarówno włókna syntetyczne (głównie polimery), jak i materiały biopochodne – w tym włosy ludzkie, bananowe i jedwabne. Próbki zostały sklasyfikowane m.in. jako:
- ognioodporne (19 próbek),
- wodoodporne (3),
- odporne na ciepło (9),
- oznaczone jako „ekologiczne”, „bez PVC” lub „nietoksyczne” (3).
Naukowcy zastosowali analizę niecelową z wykorzystaniem dwuwymiarowej chromatografii gazowej oraz wysokorozdzielczej spektrometrii masowej. Wykryto ponad 900 sygnatur chemicznych. Następnie, przy użyciu algorytmów uczenia maszynowego, zidentyfikowano 169 związków chemicznych należących do dziewięciu głównych klas strukturalnych.
Jakie substancje wykryto?
W niemal wszystkich próbkach – z wyjątkiem dwóch – wykryto niebezpieczne związki chemiczne. Co istotne, te dwie próbki były oznaczone jako „nietoksyczne” lub „wolne od toksyn”. Wśród wykrytych substancji znalazły się:
- środki zmniejszające palność,
- ftalany,
- pestycydy,
- styren,
- tetrachloroetan,
- związki cynoorganiczne (organotyny).
48 zidentyfikowanych substancji znajduje się na listach głównych zagrożeń, a 12 z nich zostało wymienionych w ramach kalifornijskiej Propozycji 65 jako związane z rakiem, wadami wrodzonymi lub zaburzeniami układu rozrodczego. W 36 próbkach wykryto 17 substancji chemicznych powiązanych z rakiem piersi, w tym związki oddziałujące na gospodarkę hormonalną. Szczególne zaniepokojenie wzbudziły organotyny.
Byliśmy szczególnie zaskoczeni odkryciem organotyn – mówi Franklin. Są one powszechnie stosowane jako stabilizatory termiczne w PVC i są powiązane z podrażnieniami skóry, co jest częstą dolegliwością wśród użytkowników przedłużanych włosów.
Organotyny wiązane są również z rakiem oraz zaburzeniami hormonalnymi. W niemal 10% próbek ich stężenie przekraczało dopuszczalne normy obowiązujące w Unii Europejskiej.
Ekspozycja przez skórę i inhalację
Przedłużenia włosów przylegają bezpośrednio do skóry głowy i szyi. Ponadto podczas stylizacji – szczególnie przy użyciu wysokiej temperatury – mogą uwalniać substancje chemiczne do powietrza. Oznacza to potencjalną ekspozycję zarówno drogą skórną, jak i wziewną. Długotrwałe noszenie takich produktów może zwiększać kumulatywne ryzyko zdrowotne.
Jednocześnie producenci rzadko ujawniają pełny skład chemiczny produktów, co utrudnia świadomy wybór konsumentom.
Rosnąca presja regulacyjna
Globalny rynek przedłużeń włosów ma przekroczyć 14 miliardów dolarów do 2028 roku, a Stany Zjednoczone są największym importerem tych produktów. Franklin podkreśla:
Wyniki te jasno pokazują, że pilnie potrzebny jest silniejszy nadzór w celu ochrony konsumentów i skłonienia firm do inwestowania w produkcję bezpieczniejszych produktów.
W Nowym Jorku wprowadzono projekt ustawy zobowiązujący producentów do ujawniania wszystkich składników syntetycznych warkoczyków i przedłużeń. W New Jersey procedowany jest projekt zakazujący stosowania wybranych szkodliwych substancji.
Na szczeblu federalnym w USA pojawił się pakiet ustaw dotyczących bezpieczniejszego piękna, który miałby zobowiązać FDA do regulowania bezpieczeństwa syntetycznych produktów do włosów.
Wnioski dla zdrowia publicznego
Badanie Silent Spring Institute dostarcza najpełniejszego dotąd obrazu chemicznego składu przedłużeń włosów. Wyniki wskazują, że ta popularna kategoria produktów może być istotnym, niedoszacowanym źródłem ekspozycji na substancje rakotwórcze i zaburzające gospodarkę hormonalną.
Główne wnioski
- W 43 analizowanych produktach wykryto 169 zidentyfikowanych związków chemicznych z ponad 900 sygnatur chemicznych zarejestrowanych w analizie niecelowej.
- We wszystkich próbkach poza dwiema stwierdzono obecność niebezpiecznych substancji, w tym 48 z list głównych zagrożeń oraz 12 objętych kalifornijską Propozycją 65.
- W 36 próbkach wykryto 17 substancji powiązanych z rakiem piersi, a w niemal 10% produktów stężenia organotyn przekraczały normy dopuszczalne w UE.
- Eksperci wskazują na pilną potrzebę silniejszego nadzoru regulacyjnego, ponieważ globalny rynek przedłużeń włosów ma przekroczyć 14 mld dolarów do 2028 r.
Źródło:
- https://pubs.acs.org/doi/10.1021/envhealth.5c00549
- przez Silent Spring Institute
