Ministerstwo Zdrowia potwierdziło, że w obecnym stanie prawnym refundacja przenośnych koncentratorów tlenu nie jest możliwa. Odpowiedź przekazano Rzecznikowi Praw Obywatelskich w ramach prowadzonej interwencji, po tym jak pacjenci zwrócili uwagę na problem braku dostępu do tego rodzaju sprzętu medycznego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Ministerstwo Zdrowia nie planuje refundacji przenośnych koncentratorów tlenu
- Jakie działania podjął Rzecznik Praw Obywatelskich i PFRON w tej sprawie
- Z jakich przepisów wynika obecny brak możliwości dofinansowania
- Jakie rozwiązania tymczasowe oferuje program wypożyczalni PFRON
RPO: koncentrator to nie tylko wyrób medyczny, to wsparcie mobilności
Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że osoby chorujące m.in. na przewlekłe choroby płuc skarżą się na brak dopłat z PFRON do koncentratorów przenośnych. Obecnie dostępne w systemie stacjonarne urządzenia ważą ok. 20 kg, nie mają zasilania akumulatorowego i są przeznaczone wyłącznie do użytku domowego. W efekcie pacjenci – w tym osoby z niepełnosprawnościami – zostają de facto odcięci od aktywności poza domem.
Rzecznik podkreśla, że barierą nie są jedynie względy zdrowotne, ale również formalne. Przenośne koncentratory nie zostały ujęte w wykazie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, co uniemożliwia ich refundację ze środków NFZ. W ocenie Rzecznika, urządzenia te mogą jednak spełniać kryteria likwidacji barier technicznych i architektonicznych, co mogłoby stanowić podstawę do ich dofinansowania przez PFRON.
W związku z tym RPO wystąpił do PFRON, a Fundusz zwrócił się z kolei do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej o rozważenie skierowania wniosku do Ministra Zdrowia o zmianę obowiązującego rozporządzenia. Propozycja dotyczy dopisania przenośnych koncentratorów tlenu do listy refundowanych wyrobów medycznych.
Ministerstwo Zdrowia: „Koszty zbyt wysokie”
15 kwietnia 2025 r. pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych, Łukasz Krasoń, przekazał odpowiedź Ministerstwa Zdrowia. Resort jednoznacznie stwierdził, że „obecnie nie jest możliwe zaopatrzenie pacjentów w przenośne koncentratory tlenu„.
W uzasadnieniu wskazano, że refundacja urządzeń przenośnych byłaby działaniem kosztochłonnym. Różnice w cenach między koncentratorami stacjonarnymi a mobilnymi są – zdaniem resortu – zbyt duże, by możliwe było ujęcie ich w dotychczasowych taryfach świadczeń finansowanych przez NFZ. Dodatkowo, wdrożenie takiej zmiany oznaczałoby konieczność modyfikacji technologii medycznej i mogłoby skutkować presją na podwyższenie wyceny świadczeń.
Formalne przeszkody w refundacji przez PFRON
Obecnie, jak wynika z obowiązujących przepisów, PFRON może dofinansowywać wyroby medyczne jedynie w sytuacji, gdy zostały one ujęte w wykazie określonym przez Ministra Zdrowia. Dodatkowo wsparcie może być udzielone tylko osobom spełniającym kryteria dochodowe, wskazane w rozporządzeniu MPiPS z 2002 r. Brak przenośnych koncentratorów na liście wyklucza zatem możliwość ich dofinansowania z funduszu.
Pełnomocnik rządu, Łukasz Krasoń, podkreślił, że skierował do Ministra Zdrowia wniosek o rozważenie zmiany rozporządzenia. Nie jest to jednak pierwsza taka inicjatywa – podobny apel wystosowano już w 2018 r., jednak bezskutecznie.
Wypożyczalnia technologii wspomagających – alternatywa, ale nie rozwiązanie?
W odpowiedzi na potrzeby osób z niepełnosprawnościami, Rada Nadzorcza PFRON przyjęła w 2023 r. program „Wypożyczalnia technologii wspomagających”. Projekt ten umożliwia czasowe korzystanie z wybranych urządzeń bez konieczności ich zakupu. Wśród dostępnych sprzętów znajdują się m.in. koncentratory tlenu.
Pacjenci nadal czekają na zmiany
Brak refundacji przenośnych koncentratorów tlenu utrudnia mobilność i samodzielność pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Mimo interwencji RPO oraz działań PFRON, Ministerstwo Zdrowia nie planuje na razie zmian. Argumenty finansowe przeważają nad społecznymi potrzebami.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia nie planuje refundacji przenośnych koncentratorów tlenu – uznano je za zbyt kosztowne.
- Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje o uznanie tych urządzeń jako formy likwidacji barier technicznych.
- PFRON skierował do MRiPS prośbę o wystąpienie do MZ z wnioskiem o zmianę rozporządzenia.
- Program wypożyczalni PFRON oferuje koncentratory, ale nie zapewnia stałego i indywidualnego dostępu.
Źródło:
- RPO
