Strona głównaLeczenieOnkologia nuklearna w 2026 roku. Pięć kluczowych kierunków rozwoju

Onkologia nuklearna w 2026 roku. Pięć kluczowych kierunków rozwoju

DODAJ JAKO ŹRÓDŁO W GOOGLE
Dodaj Alert Medyczny do swoich preferowanych źródeł i łatwiej znajduj nasze najnowsze publikacje w Google.
Aktualizacja 20-11-2026 08:08

Doniesienia omawiane podczas 20. Akademii Onkologii Nuklearnej pokazują rosnącą rolę biologii nowotworu w doborze diagnostyki i leczenia. Obok metod o ustalonej skuteczności rozwijane są nowe radiofarmaceutyki, dokładniejsze sposoby kwalifikacji chorych oraz indywidualizacja leczenia na podstawie dozymetrii. Celem jest skuteczniejsze leczenie nowotworu przy ograniczeniu narażenia zdrowych narządów. Część tych rozwiązań jest już stosowana klinicznie, inne pozostają na etapie badań.

Z tego artykułu dowiesz się…

  • Jakie pięć kierunków rozwoju onkologii nuklearnej wyznacza przyszłość diagnostyki i leczenia nowotworów w 2026 roku.
  • Jak terapia radioligandowa, teranostyka i indywidualna dozymetria wspierają personalizację leczenia onkologicznego.
  • Jakie możliwości diagnostyczne oferują nowe radiofarmaceutyki, nowoczesna aparatura SPECT/CT i PET/CT oraz sztuczna inteligencja.
  • Jakie bariery ograniczają wdrażanie innowacyjnych metod medycyny nuklearnej do praktyki klinicznej w Polsce.

Onkologia nuklearna w 2026 roku – w stronę teranostyki i personalizacji leczenia

Kierunki rozwoju onkologii nuklearnej wyznaczają dziś terapia radioligandowa, indywidualna dozymetria, nowe radiofarmaceutyki, nowoczesna aparatura SPECT/CT i PET/CT oraz ilościowa analiza obrazów wspierana przez sztuczną inteligencję. Część danych pochodzi jeszcze z niewielkich badań lub doniesień kongresowych, dlatego ich znaczenie dla codziennej praktyki wymaga dalszej oceny.

Ważnym elementem tego rozwoju jest teranostyka: ten sam cel biologiczny wykorzystuje się do obrazowania i kwalifikacji pacjenta, a następnie do dostarczenia radionuklidu terapeutycznego do tkanki nowotworowej. Diagnostyka i terapia stają się w ten sposób elementami jednego procesu decyzyjnego.

Tegoroczne doniesienia pokazują, że medycyna nuklearna coraz wyraźniej zmierza w stronę personalizacji. Nie wystarczy już samo uwidocznienie zmiany – liczy się dobór właściwego celu molekularnego, precyzyjna kwalifikacja chorego i aktywność dopasowana do jego sytuacji klinicznej. Część rozwiązań wymaga jeszcze potwierdzenia, ale kierunek zmian jest jednoznaczny – mówi prof. Marek Dedecjus, kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, przewodniczący 20. Akademii Onkologii Nuklearnej.

Prof. Leszek Królicki: teranostyka i terapia radioligandowa zmieniają medycynę nuklearną
ZOBACZ KONIECZNIE Prof. Leszek Królicki: teranostyka i terapia radioligandowa zmieniają medycynę nuklearną

Terapia radioligandowa wcześniej i z dokładniejszą kwalifikacją

Jednym z najbardziej zaawansowanych klinicznie obszarów rozwoju jest leczenie raka prostaty. Terapia radioligandowa ukierunkowana na PSMA ma ustalone miejsce u chorych na postępującego, przerzutowego, opornego na kastrację raka prostaty z potwierdzoną ekspresją PSMA, po leczeniu inhibitorem szlaku receptora androgenowego (ARPI) i chemioterapii taksanem. Badanie PSMAfore wykazało, że zastosowanie ¹⁷⁷Lu-PSMA-617 przed chemioterapią taksanową wydłuża czas przeżycia wolnego od progresji radiologicznej w porównaniu ze zmianą jednego leku z grupy ARPI na inny. Nie było to porównanie z docetakselem. W analizie zgodnej z pierwotnym przydziałem do grup nie wykazano istotnego statystycznie wydłużenia przeżycia całkowitego. Interpretację utrudniał fakt, że około 60 proc. pacjentów z grupy kontrolnej otrzymało następnie ¹⁷⁷Lu-PSMA-617. Zastosowanie przed chemioterapią taksanową nie jest obecnie objęte wskazaniem zarejestrowanym w Unii Europejskiej.

Rozwija się także kwalifikacja do leczenia. Dodatni wynik PET/CT z ligandem PSMA wymaga oceny w kontekście całego obrazu choroby, ponieważ nowotwór może być biologicznie niejednorodny. U wybranych chorych dodatkowe badanie FDG-PET/CT może ujawnić aktywne ogniska nowotworu o niewystarczającej ekspresji PSMA, które mogą słabiej odpowiadać na terapię ukierunkowaną na ten cel. FDG-PET/CT nie jest jednak obowiązkowym elementem kwalifikacji każdego pacjenta.

Prof. Rafał Czepczyński: inwestycje w medycynę nuklearną przynoszą oszczędności dla systemu
ZOBACZ KONIECZNIE Prof. Rafał Czepczyński: inwestycje w medycynę nuklearną przynoszą oszczędności dla systemu

Dozymetria i leczenie dopasowane do pacjenta

Kolejny kierunek badań to dostosowywanie aktywności radiofarmaceutyku do indywidualnej sytuacji chorego. Masa guza, wychwyt znacznika, wydolność nerek i rezerwa szpikowa oraz tempo eliminacji radiofarmaceutyku różnią się między pacjentami. Ta sama podana aktywność może więc prowadzić do różnych dawek pochłoniętych w guzie i zdrowych narządach. Jednak schematy o stałej aktywności nadal pozostają podstawą wielu zarejestrowanych terapii.

W polskim wieloośrodkowym badaniu DUONEN porównuje się cztery strategie leczenia guzów neuroendokrynnych: standardowe leczenie ¹⁷⁷Lu-DOTATATE oraz trzy strategie z indywidualną dozymetrią. Obejmują one leczenie samym lutetem z dostosowywaną aktywnością oraz dwa warianty terapii tandemowej ¹⁷⁷Lu/⁹⁰Y, różniące się tym, którego radionuklidu aktywność jest modyfikowana. Dotychczasowe wyniki wskazują, że dozymetria pozwala zarówno zwiększać aktywność u części chorych, jak i ograniczać ją w celu ochrony narządów krytycznych. Opublikowana analiza pośrednia dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa i dozymetrii; wpływ modyfikacji na długoterminową skuteczność leczenia wymaga dalszej obserwacji. Praktyczne wdrożenie tej strategii wymaga czasu, powtarzalnych pomiarów i odpowiedniego finansowania.

Procedury medycyny nuklearnej powinny być stosowane zgodnie z wytycznymi 
ZOBACZ KONIECZNIE Procedury medycyny nuklearnej powinny być stosowane zgodnie z wytycznymi 

Nowe znaczniki odzwierciedlają biologię konkretnego guza

¹⁸F-FDG pozostaje podstawowym znacznikiem w onkologii, ale nie wszystkie guzy wykazują jego intensywny wychwyt. Coraz większe zainteresowanie budzą znaczniki FAPI, obrazujące białko aktywacji fibroblastów w mikrośrodowisku nowotworu. Wstępne badania wskazują, że obrazowanie FAPI może uzupełniać FDG-PET/CT w wybranych nowotworach o niskim wychwycie FDG, w tym w raku zrazikowym piersi. Zakres jego zastosowań klinicznych wymaga jednak dalszej oceny.

W raku rdzeniastym tarczycy badane są m.in. znaczniki z grupy CTR-FAPI. Wczesne badania porównawcze wykazały większą wykrywalność zmian niż w FDG-PET/CT, co może pomóc w dokładniejszym określeniu zasięgu choroby i planowaniu postępowania. Wyniki te nie oznaczają jednak, że metoda jest już standardowym badaniem dla wszystkich chorych; potrzebna jest dalsza walidacja i ocena jej wpływu na wyniki leczenia.

W badaniu Co-PSMA nowy radiofarmaceutyk ⁶⁴Cu-SAR-bisPSMA oceniono u 50 chorych z nawrotem biochemicznym raka prostaty po prostatektomii, ze stężeniem PSA 0,2–0,75 ng/ml. W obrazowaniu wykonanym po 24 godzinach od podania tego znacznika zmiany wykryto u 78 proc. badanych wobec 36 proc. w badaniu z użyciem ⁶⁸Ga-PSMA-11. Plan postępowania zmieniono u 44 proc. chorych. Wyniki odnoszą się do tej konkretnej populacji i protokołu obrazowania. Wymagają potwierdzenia w większych badaniach oraz wykazania, że zmiana postępowania przekłada się na korzyść kliniczną.

Przełom w medycynie nuklearnej. Automatyzacja skraca czas produkcji leku na raka prostaty do 38 min
ZOBACZ KONIECZNIE Przełom w medycynie nuklearnej. Automatyzacja skraca czas produkcji leku na raka prostaty do 38 min

Nowoczesny SPECT/CT może poszerzyć dostęp do diagnostyki PSMA

Diagnostyka PSMA kojarzy się przede wszystkim z PET/CT, tymczasem nowoczesne kamery SPECT/CT oraz nowe radiofarmaceutyki mogą zwiększyć dostępność badań. Opracowany w Polsce znacznik ⁹⁹ᵐTc-PSMA-T4 można przygotowywać z wykorzystaniem technetu uzyskanego z powszechnie stosowanego generatora. W badaniu pilotażowym czułość i swoistość wynosiły odpowiednio 92 proc. i 100 proc. dla zmian w prostacie oraz 83 proc. i 100 proc. dla zajęcia węzłów chłonnych miednicy. Ze względu na niewielką grupę badaną wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.

Detektory CZT oraz rozwój metod rekonstrukcji i korekcji ruchu poprawiają jakość obrazowania SPECT/CT i wspierają pomiary ilościowe. Wpływ tych rozwiązań na praktykę zależy jednak nie tylko od technologii, lecz także od rejestracji radiofarmaceutyków, finansowania procedur i dostępu ośrodków do odpowiedniej aparatury.

Szpitale ograniczają badania PET/CT. Eksperci apelują o zniesienie limitów NFZ 
ZOBACZ KONIECZNIE Szpitale ograniczają badania PET/CT. Eksperci apelują o zniesienie limitów NFZ 

Sztuczna inteligencja wspiera analizę obrazów i ocenę rokowania

Sztuczna inteligencja wspiera rekonstrukcję i poprawę jakości obrazów oraz automatyzację wybranych etapów analizy i przygotowania opisu. Jest także wykorzystywana w radiomice, czyli ilościowej analizie cech obrazu, w tym takich, których nie ocenia się rutynowo wzrokowo. Badania nad łączeniem wyników różnych modeli wskazują na możliwość poprawy przewidywania przebiegu choroby na podstawie PET/CT. Przed zastosowaniem klinicznym trzeba jednak potwierdzić przydatność modeli w niezależnych populacjach i różnych ośrodkach. Potrzebne są również jednolite standardy pozyskiwania i przetwarzania obrazów, ponieważ różnice między aparatami i protokołami mogą wpływać na wynik algorytmu.

Ponad 100 czasopism medycznych ostrzega przed wojną nuklearną. Naukowcy apelują
ZOBACZ KONIECZNIE Ponad 100 czasopism medycznych ostrzega przed wojną nuklearną. Naukowcy apelują

Aktualna wiedza medyczna a praktyka kliniczna w Polsce

Polska uczestniczy w rozwoju medycyny nuklearnej: prowadzi wieloośrodkowe badania, opracowuje radiofarmaceutyki i jest obecna w europejskich projektach. Wyzwaniem pozostaje przekładanie wyników badań na rutynową opiekę. Zdaniem ekspertów potrzebne są sprawniejsze ścieżki oceny i finansowania nowych radiofarmaceutyków, rozliczanie dozymetrii, współpraca ośrodków w badaniach klinicznych oraz inwestycje w kadry i aparaturę. Finansowanie badań PET/CT powinno umożliwiać terminową diagnostykę pacjentów z potwierdzonymi wskazaniami medycznymi.

Praktycznym sposobem oceny postępu może być monitorowanie czasu oczekiwania na badanie i terapię, stopnia wdrażania procedur o potwierdzonej wartości klinicznej oraz dostępności badań klinicznych poza największymi ośrodkami. Warto również oceniać wykorzystanie dozymetrii tam, gdzie ma ona uzasadnienie kliniczne. Takie mierniki pozwalałyby oceniać rzeczywistą dostępność świadczeń dla pacjentów.

Wyzwaniem jest to, aby postęp naukowy w dziedzinie medycyny nuklearnej, który Polska aktywnie współtworzy, stawał się dostępny dla pacjenta w optymalnym czasie, niezależnie od miejsca zamieszkania. Potrzebujemy finansowania podążającego za wskazaniem medycznym, szybszego włączania nowych procedur do praktyki oraz krajowej współpracy ośrodków w badaniach klinicznych i dozymetrii – podkreśla prof. Rafał Czepczyński, kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej Katedry i Kliniki Endokrynologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej.

Polska ma kompetencje, aby współtworzyć ten rozwój; potrzebuje jednak mechanizmów, które pozwolą szybciej przekładać postęp naukowy na świadczenia dostępne dla pacjentów.

Główne wnioski

  1. Pięć kluczowych kierunków rozwoju onkologii nuklearnej w 2026 roku to terapia radioligandowa, indywidualna dozymetria, nowe radiofarmaceutyki, nowoczesna aparatura SPECT/CT i PET/CT oraz analiza obrazów wspierana przez AI.
  2. Badanie PSMAfore wykazało, że zastosowanie ¹⁷⁷Lu-PSMA-617 przed chemioterapią taksanową wydłuża czas przeżycia wolnego od progresji radiologicznej względem zmiany leczenia ARPI. Z kolei polskie badanie DUONEN porównuje cztery strategie leczenia guzów neuroendokrynnych, w tym trzy wykorzystujące indywidualną dozymetrię.
  3. W badaniu Co-PSMA z udziałem 50 pacjentów nowy radiofarmaceutyk ⁶⁴Cu-SAR-bisPSMA pozwolił wykryć zmiany u 78 proc. chorych wobec 36 proc. przy zastosowaniu ⁶⁸Ga-PSMA-11. Plan postępowania zmieniono u 44 proc. pacjentów. Wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
  4. Rozwój medycyny nuklearnej w Polsce wymaga sprawniejszego finansowania nowych radiofarmaceutyków, rozliczania dozymetrii, inwestycji w aparaturę i kadry oraz współpracy ośrodków badawczych, aby innowacje szybciej trafiały do praktyki klinicznej.

Źródło:

  • Materiał prasowy

Redakcja Alert Medyczny
Redakcja Alert Medyczny
Alert Medyczny to źródło najświeższych informacji i fachowych analiz, stworzone z myślą o profesjonalistach działających w branży medycznej i farmaceutycznej.
Newsletter medyczny

Najważniejsze dziś

Najczęściej czytane

Kluczowe tematy

Najważniejsze wiadomości medyczne w Twojej skrzynce.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Więcej wiadomości