Naczelna Rada Lekarska negatywnie oceniła część rozwiązań przewidzianych w projekcie ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej. W przyjętym 12 czerwca 2026 r. stanowisku samorząd lekarski wskazał, że niektóre propozycje zbyt daleko rozszerzają kompetencje pielęgniarek i położnych, wchodząc – zdaniem NRL – w obszary dotychczas zastrzeżone dla lekarzy. Zastrzeżenia dotyczą m.in. wystawiania zwolnień lekarskich, stwierdzania zgonów, kierowania na badania diagnostyczne oraz modelu zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej (APN).
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zapisy projektu ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej zostały negatywnie ocenione przez Naczelną Radę Lekarską.
- Które nowe uprawnienia pielęgniarek budzą największe zastrzeżenia samorządu lekarskiego.
- Jakie uwagi NRL zgłosiła do modelu zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej APN.
- Jakie zmiany dotyczące ochrony prawnej zawodów medycznych popiera samorząd lekarski.
NRL nie kwestionuje kierunku zmian, ale sprzeciwia się części rozwiązań
W stanowisku podkreślono, że samorząd lekarski nie jest przeciwny samemu rozszerzaniu kompetencji wysoko wykwalifikowanych i doświadczonych pielęgniarek. Zdaniem NRL problem dotyczy zakresu proponowanych uprawnień oraz braku wystarczająco precyzyjnych granic kompetencyjnych.
Lekarze zwracają uwagę, że projekt znacząco rozszerza katalog czynności uznawanych za wykonywanie zawodu pielęgniarki. Obecnie obejmuje on 9 pozycji, natomiast w nowej ustawie miałby zostać zwiększony do 23.
NRL wskazuje, że ustawa powinna jasno określać zakres świadczeń, które pielęgniarki mogą realizować samodzielnie, oraz obszary diagnostyczno-lecznicze pozostające wyłącznie w kompetencjach lekarzy.
Zastrzeżenia do kierowania na badania diagnostyczne
Jednym z najważniejszych punktów krytyki jest propozycja przyznania pielęgniarkom prawa do samodzielnego rozpoznawania objawów wymagających konsultacji lekarskiej oraz wystawiania skierowań na określone badania diagnostyczne.
Naczelna Rada Lekarska wskazuje, że projekt nie precyzuje wystarczająco zakresu tego uprawnienia. W ocenie samorządu mogłoby to prowadzić do sytuacji, w której pielęgniarki uzyskałyby możliwość kierowania pacjentów również na zaawansowane badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, a także na badania endoskopowe.
Zdaniem lekarzy są to kompetencje, które powinny pozostać zastrzeżone dla lekarzy.
Spór o samodzielne świadczenia diagnostyczne i lecznicze
NRL krytycznie oceniła także projektowane przepisy dotyczące samodzielnego udzielania przez pielęgniarki świadczeń diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych i ratunkowych.
Obowiązujące obecnie przepisy określają zakres takich świadczeń w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. W opinii samorządu lekarskiego nowa ustawa odchodzi od tego rozwiązania i odwołuje się jedynie do posiadanych kompetencji zawodowych.
Według NRL może to prowadzić do sporów interpretacyjnych i niejasności dotyczących granic odpowiedzialności poszczególnych zawodów medycznych.
Lekarze przeciw zwolnieniom lekarskim wystawianym przez pielęgniarki
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów projektu jest propozycja umożliwienia pielęgniarkom samodzielnego wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy na okres do 5 dni.
Naczelna Rada Lekarska ocenia, że przyznanie takiego uprawnienia wiązałoby się z koniecznością samodzielnego diagnozowania stanu zdrowia pacjenta, co powinno pozostawać w kompetencjach lekarzy.
Z tego samego powodu negatywnie oceniono również propozycje dotyczące rozszerzenia uprawnień receptowych.
Sprzeciw wobec stwierdzania zgonów przez pielęgniarki i położne
Kolejnym punktem spornym są przepisy przewidujące możliwość stwierdzania zgonu przez pielęgniarki i położne w opiece paliatywnej oraz długoterminowej.
Samorząd lekarski stoi na stanowisku, że czynność ta powinna nadal należeć wyłącznie do lekarzy. W opinii NRL nie przedstawiono wystarczających argumentów uzasadniających rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do wykonywania takich czynności.
Podobne zastrzeżenia zgłoszono wobec analogicznych przepisów odnoszących się do położnych.
Wątpliwości dotyczące zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej APN
Znaczną część stanowiska poświęcono regulacjom dotyczącym pielęgniarki oraz położnej zaawansowanej praktyki zawodowej (APN).
NRL nie kwestionuje samej idei rozwoju zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej i przyznaje, że rozwiązanie to może przynieść korzyści pacjentom, szczególnie w opiece nad osobami przewlekle chorymi.
Zdaniem samorządu problem polega jednak na tym, że projekt nie określa precyzyjnie zakresu kompetencji APN ani obszarów, w których takie rozwiązanie miałoby funkcjonować. Lekarze zwracają również uwagę, że z projektu usunięto wcześniej rozważany wymóg dodatkowego szkolenia i egzaminu kwalifikacyjnego dla pielęgniarek APN.
W stanowisku przypomniano także wcześniejsze zastrzeżenia dotyczące możliwości samodzielnego rozpoznawania chorób, szerokiej preskrypcji leków, wystawiania zwolnień lekarskich czy stwierdzania zgonów przez osoby wykonujące zaawansowaną praktykę pielęgniarską.
Ochrona jak funkcjonariusz publiczny. NRL chce równych zasad dla lekarzy
Pozytywnie oceniono natomiast kierunek zmian dotyczących ochrony prawnej pielęgniarek i położnych. Projekt przewiduje objęcie ich ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania zawodu.
Naczelna Rada Lekarska podkreśla jednak, że analogiczne rozwiązania powinny objąć również lekarzy i lekarzy dentystów.
Zdaniem samorządu wszyscy przedstawiciele zawodów medycznych powinni korzystać z takiego samego poziomu ochrony prawnej zarówno podczas wykonywania czynności zawodowych, jak i w związku z wykonywaniem zawodu.
Lekarze chcą udziału w ustalaniu zakresu nowych uprawnień
NRL skrytykowała również projektowany przepis dotyczący wydawania przez Ministra Zdrowia rozporządzeń określających wykazy leków i badań, które mogłyby być samodzielnie ordynowane przez pielęgniarki.
Samorząd zwraca uwagę, że projekt nie przewiduje obowiązku zasięgania opinii Naczelnej Rady Lekarskiej przy tworzeniu takich wykazów. W ocenie lekarzy kwestie związane z samodzielną diagnostyką i terapią powinny być ustalane przy udziale wszystkich środowisk zawodowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo pacjentów.
Główne wnioski
- Naczelna Rada Lekarska negatywnie oceniła część zapisów projektu ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej, wskazując na zbyt szerokie rozszerzenie kompetencji pielęgniarek i położnych.
- Najwięcej zastrzeżeń dotyczy możliwości wystawiania zwolnień lekarskich, stwierdzania zgonów, kierowania na badania diagnostyczne oraz nowych kompetencji APN.
- NRL zwraca uwagę, że projekt zwiększa katalog czynności uznawanych za wykonywanie zawodu pielęgniarki z 9 do 23 pozycji, a część proponowanych zapisów jest zbyt ogólna.
- Samorząd lekarski popiera objęcie pielęgniarek ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, ale domaga się przyznania analogicznej ochrony lekarzom i lekarzom dentystom.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9289-naczelna-rada-lekarska-o-zakresie-i-granicach-uprawnien-zawodowych-w-ochronie-zdrowia
