Architektura ochrony zdrowia przechodzi dziś głęboką transformację – od zamkniętych, czysto funkcjonalnych obiektów w stronę otwartych, elastycznych i przyjaznych środowisk leczenia. Najnowszy projekt biura Zaha Hadid Architects doskonale wpisuje się w ten trend. Nowoczesny kampus medyczny Grande Ospedale della Malpensa w Lombardii ma połączyć dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe regionu z zaawansowanymi technologiami, zrównoważonym budownictwem oraz architekturą nastawioną na dobrostan pacjentów i personelu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie rozwiązania architektoniczne i technologiczne definiują nowy kampus medyczny Grande Ospedale della Malpensa zaprojektowany przez Zaha Hadid Architects.
- W jaki sposób elastyczna, modułowa konstrukcja szpitala odpowiada na przyszłe potrzeby systemu ochrony zdrowia i zmiany demograficzne.
- Jaką rolę odgrywa zieleń, światło dzienne i komfort akustyczny w procesie rekonwalescencji pacjentów oraz dobrostanie personelu.
- Jakie konkretne technologie proekologiczne zastosowano w projekcie, w tym fotowoltaikę, prefabrykację i cyfrowego bliźniaka budynku.
Nowoczesny kampus medyczny w Lombardii
Zwycięska koncepcja biura Zaha Hadid Architects powstała w wyniku konkursu zorganizowanego przez władze Lombardii. Projekt zakłada połączenie dotychczasowych szpitali w Gallarate i Busto Arsizio w jeden zintegrowany kampus medyczny – Grande Ospedale della Malpensa. Za opracowanie koncepcji odpowiada konsorcjum, w skład którego – obok Zaha Hadid Architects – weszły m.in. RINA, Studio Plicchi, WSP, STI Engineering oraz BC Building Consulting.
Nowy szpital ma stać się regionalnym centrum opieki zdrowotnej, odpowiadającym zarówno na bieżące potrzeby demograficzne, jak i przyszłe wyzwania systemowe.
Elastyczna architektura gotowa na przyszłość
Jednym z kluczowych założeń projektu jest maksymalna elastyczność funkcjonalna. Budynek o powierzchni ok. 90 tys. m², rozłożony na sześciu kondygnacjach (w tym pięciu naziemnych), został zaprojektowany w systemie modułowym. Umożliwia to przyszłą rozbudowę lub rekonfigurację przestrzeni bez konieczności gruntownej ingerencji w strukturę obiektu. W kampusie znajdą się m.in.:
- oddziały ratunkowe, chirurgia i opieka krytyczna,
- sale radiologiczne, interwencyjne i diagnostyczne,
- oddziały ambulatoryjne i stacjonarne,
- opieka nad matką i dzieckiem,
- terapeutyczne sale zabiegowe,
- kliniki pierwszego i drugiego stopnia oraz specjalistyczne obszary rehabilitacji.
Organizacja przestrzeni została oparta na intensywności opieki, co ma usprawnić proces leczenia i logistykę szpitalną.
Logistyka i komunikacja zaprojektowane z myślą o sterylności
Projektanci położyli duży nacisk na rozdzielenie ciągów komunikacyjnych. Osobne trasy przewidziano dla pacjentów, odwiedzających, personelu medycznego oraz zaplecza logistycznego. Windy dla materiałów medycznych, towarów i odpadów zaprojektowano tak, aby nie kolidowały z ruchem pacjentów, co ułatwia utrzymanie sterylności i porządku w obiekcie.
Terapeutyczne środowisko pełne zieleni
Nowy kampus medyczny ma być nie tylko miejscem leczenia, ale również przestrzenią sprzyjającą rekonwalescencji, rehabilitacji i regeneracji psychicznej. Projekt powstał w duchu well-beingu, z naciskiem na komfort, prywatność i kontakt z naturą. Sercem obiektu będzie tzw. Główna Ulica – publiczna oś na parterze, łącząca plac wejściowy z terenami zielonymi. W całym kompleksie zaplanowano:
- ogrody i dziedzińce,
- zielone tarasy na dachach,
- charakterystyczne „kępy” roślinności na elewacjach.
Pełne zieleni środowisko oraz nowe miejsca spotkań i integracji mają realnie wspierać proces leczenia i poprawiać samopoczucie użytkowników budynku.
Dialog z krajobrazem i historią
Kampus zostanie wkomponowany w wyjątkowe otoczenie przyrodnicze i kulturowe. Szpital będzie sąsiadować z lasami i gruntami rolnymi należącymi do Regionalnej Sieci Ekologicznej, a w niedalekiej odległości znajduje się Park Regionalny Doliny Ticino.
Istotnym elementem projektu jest także integracja z Cascina dei Poveri – historycznym kompleksem wiejskim z XII–XIII wieku. To przykład architektury, która nie konkuruje z dziedzictwem, lecz wchodzi z nim w dialog.
Ekologia i innowacyjne technologie w praktyce
Projekt szpitala przewiduje rozwiązania, które mają przewyższać lokalne normy środowiskowe CAM. Zastosowano strategie pasywnego projektowania, odnawialne źródła energii oraz inteligentne systemy zarządzania budynkiem. Najważniejsze elementy technologiczne obejmują:
- modułowe aluminiowe panele typu rainscreen z osłonami przeciwsłonecznymi i donicami,
- redukcję zapotrzebowania na chłodzenie o 30% dzięki osłonom przeciwsłonecznym,
- instalację fotowoltaiczną o mocy ponad 1 MWp, pokrywającą ok. 25% zapotrzebowania kampusu na energię elektryczną,
- hybrydowy system ogrzewania przygotowany do integracji z wodorem,
- materiały o niskim śladzie węglowym, zgodne ze standardami EPD i LCA, z wysokim udziałem surowców z recyklingu.
Czas realizacji, koszty budowy i ilość odpadów ograniczy zastosowanie prefabrykacji modułowej w wybranych elementach obiektu.
Cyfrowy bliźniak i gospodarka wodna
Optymalizacja zużycia energii ma być wspierana przez inteligentne technologie, w tym modele cyfrowego bliźniaka, umożliwiające monitorowanie i zarządzanie pracą budynku w czasie rzeczywistym.
Projekt zakłada również stworzenie nowych parków i ogrodów publicznych z roślinnością odporną na suszę oraz wprowadzenie terenów podmokłych i rowów retencyjnych, służących do zbierania i ponownego wykorzystywania wody deszczowej.Główne wnioski
- Zaha Hadid Architects zaprojektowali kampus medyczny o powierzchni ok. 90 tys. m², oparty na modułowej konstrukcji umożliwiającej przyszłą rozbudowę i rekonfigurację.
- Projekt integruje architekturę szpitalną z otaczającym krajobrazem i dziedzictwem kulturowym, w tym z historycznym kompleksem Cascina dei Poveri z XII–XIII wieku.
- Rozwiązania proekologiczne pozwolą zmniejszyć zużycie energii: osłony przeciwsłoneczne obniżą zapotrzebowanie na chłodzenie o 30%, a instalacja fotowoltaiczna o mocy ponad 1 MWp pokryje ok. 25% potrzeb energetycznych kampusu.
- Szpital zaprojektowano jako terapeutyczne środowisko leczenia, w którym zieleń, naturalne światło, cisza oraz czytelna logistyka wspierają proces leczenia i komfort użytkowników.
Źródło:
- Zaha Hadid Architects
